هر آنچه که برای موفقیت در حوزه دفترفنی و امور پیمان نیاز داری رو آماده کردیم. برای مشاهده حتما اینجا رو کلیک کن!
0
02144158821

جزئیات آرماتور بندی فونداسیون در یک مقاله

آرماتور بندی فونداسیون

اجرای صحیح آرماتوربندی از اهمیت و حساسیت بالایی برخوردار است، زیرا‌ تمامی نیروهای کششی در سازه‌های بتنی توسط آرماتورها تحمل می‌شوند. در این مقاله تمام جزئیات مربوط به نحوه و روش اجرای آرماتور بندی یا میلگرد گذاری فونداسیون به تفصیل بیان شده است. تا آخر این مقاله با ما همراه باشید.

آنچه که در این مقاله می آموزید :

آرماتوربندی یا میلگرد گذاری فونداسیون ساختمان

مراحل و روش اجرای آرماتور بندی فونداسیون

اصول آرماتور بندی فونداسیون

ضوابط و نکات مهم اجرایی آرماتور بندی فونداسیون

آرماتوربندی یا میلگرد گذاری فونداسیون ساختمان

آرماتورها دارای اشکال مختلف با کاربردهای متفاوت هستند.

میلگرد راستا (سیتکا) برای افزایش مقاومت کششی بتن

خاموت و سنجاقی برای تحمل برش و جلوگیری از کمانش آرماتورهای طولی

رکابی برای ایجاد فاصله نگهدار بین دو سفره آرماتور یا به عنوان نوعی خاموت ترکیبی  در ستون‌ها و دیوارهای برشی

خرک در آرماتوربندی فونداسیون جهت نگه داشتن شبکه میلگردهای فوقانی 

اتکا (ادکا) در سقف های تیرچه و بلوک جهت تحمل برش و اتصال مناسب تیرچه ها به تیر اصلی استفاده می‌شود. 

واژه‌های سیتکا، اتکا، رامکا و خاموت ریشه روسی دارند.

آرماتوربندی فونداسیون

مراحل و روش اجرای آرماتور بندی فونداسیون

پیش از خواندن ادامه مطلب پیشنهاد می‌کنیم برای مطالعه بیشتر در مورد اجرای فونداسیون به مقاله “ صفر تا صد مراحل اجرای پی کنی و فونداسیون اسکلت بتنی و فلزی” مراجعه کنید.

شبکه فوقانی توسط خرک‌ها که آرماتورهای پایه‌دار هستند، قرار داده می‌شود. آرماتورهای طولی با سیم به خرک‌ها متصل می‌شوند تا در حین بتن‌ریزی خم نشده یا سبب تغییر در میزان پوشش بتن (کاور بتن) نشود.

۱) آرماتور‌بندی شبکه تحتانی فونداسیون نواری : پس از آماده‌سازی آرماتورها، ابتدا شبکه تحتانی میلگردها اجرا می‌شود. در این مرحله برای ایجاد فاصله و پوشش کامل میلگرد توسط بتن، زیر میلگرد تحتانی اسپیسر قرار می‌دهند.

آرماتور بندی فونداسیون

 

۲) استفاده از خرک به عنوان نگه دارنده و پایه جهت اجرای شبکه فوقانی فونداسیون

آرماتور بندی فونداسیون

 

۳) آرماتور‌بندی شبکه فوقانی و تکمیل میلگرد گذاری فونداسیون

آرماتور بندی فونداسیون

در حین اجرای آرماتوربندی فونداسیون آرماتورهای انتظار ستون‌ها و دیوارهای برشی در اسکلت‌های بتنی و صفحه ستون‌ها در اسکلت‌های فلزی اجرا می‌شوند.

تعیین محل دقیق آرماتورهای انتظار در سازه بتنی و یا آکس صفحه ستون‌ها در سازه فلزی از مهم‌ترین مراحل اجرای فونداسیون است.

هر گونه بی‌دقتی در این عملیات موجب بروز مشکلات اجرایی جدی مانند هم‌تراز نشدن ستون ها، ناترازی پله‌ ها و اتصالات و نیز کوتاهی و بلندی طول آن‌ها خواهد بود.

بنابراین با بستن ریسمان‌های طولی و عرضی یا استفاده از دوربین نقشه برداری، آکس بیس‌ پلیت‌ها یا آرماتورهای انتظار ستون‌ها و دیوارهای برشی مشخص می‌شود.

روش کار سنتی در پروژه ‌های کوچک به این شکل است که ریسمانی در یک آکس طولی و یک آکس عرضی به صورت کاملا عمود بر هم نصب شده که محل برخورد دو ریسمان، مرکز صفحه ستون و یا آکس آرماتورهای انتظار خواهد بود.

با این کار تمام ستون‌های یک آکس کاملا به موازات هم و در یک تراز ارتفاعی قرار می‌گیرند.

 

اصول آرماتور بندی فونداسیون

آرماتورهای طولی و عرضی فونداسیون

آرماتورهای طولی به صورت افقی در دو ردیف تحتانی و فوقانی فونداسیون مورد استفاده قرار می‌گیرند و آرماتورهای عرضی یا خاموت‌ها جهت افزایش مقاومت در برابر برش و پیچش به صورت عرضی آن‌ها را احاطه می‌کنند. 

به عبارت دیگر، آرماتورهای در راستای طول عضو، آرماتور طولی و آرماتورهای در راستای عرض، آرماتورهای عرضی هستند.

نکات مهم در استفاده و اجرای آن‌ها وزن‌، تعداد، خم آرماتورها، فواصل آن‌ها و همچنین فواصل آن‌ها با بخش‌های پیرامونی (تامین کاور بتن) جهت جلوگیری از خوردگی و فرسایش است.

آرماتور بندی فونداسیون

آرماتورهای تقویتی در فونداسیون

از آرماتورهای تقویتی در موارد زیر استفاده می‌کنیم:

در زیر ستون‌ها و شبکه تحتانی فونداسیون یا شالوده 

آرماتورهای تقویتی به منظور صرفه‌جویی در مصرف آرماتورها استفاده می‌شوند. می‌دانیم میزان آرماتور لازم در همه جای المان بتنی یکسان نیست لذا در برخی موارد از آرماتور با شماره کمتر استفاده کرده و صرفا در محل‌هایی که نیاز به تقویت داشته باشد از  آرماتور تقویتی استفاده می‌کنیم.

اطراف بازشوها مثل چاله آسانسور و چاه‌های فاضلاب

 

خم کردن آرماتورها

به طور کلی خم کردن آرماتورها در کارگاه‌های کوچک با ابزار دستی و در کارگاه‌های بزرگ با ابزار برقی صورت می‌گیرد. آرماتورها قبل از خم‌کاری باید کاملا صاف و سرد باشند. 

 

آرماتور بندی فونداسیون

کاور بتن

کاور بتن نوعی پوشش به منظور محافظت از آرماتورها در برابر خوردگی و فرسایش است. به طور مثال وقتی روی آرماتور ۴ سانتی‌متر بتن باشد در برابر عوامل جوی و خوردگی محافظت بهتری شده و احتمال زنگ‌زدگی و آسیب آن پایین‌تر می‌آید.

 

ضوابط و نکات مهم اجرایی آرماتور بندی فونداسیون

به دلیل اهمیت بالای آرماتورها در افزایش شکل‌پذیری مقاطع بتنی، حتما میلگردها از کارخانه‌های معتبر تهیه شده و پلاک الصاقی روی بندیل‌ها حاوی مشخصات فنی آن‌ها مورد توجه قرار گیرد.

عمده برندهای میلگرد چینی موجود در بازار فاقد حداقل شرایط و ضوابط استاندارد هستند و تنها به دلیل قیمت پایین‌تر مورد توجه برخی سازندگان قرار گرفته‌اند.

ترد بودن برخی از این میلگردها به حدی است که حتی گاهی در موقع خم‌کاری کاملا شکسته و جدا می‌شوند.

برای مطالعه بیشتر در مورد خم آرماتور به مقاله “صفر تا صد خم میلگرد در یک مقاله” مراجعه کنید.

 

میلگردها باید بر حسب نوع و قطر تفکیک شوند. در صورت وجود میلگردهای هم‌قطر با مشخصات متفاوت، جهت جلوگیری از اشتباه باید آن‌ها را در محل‌های جداگانه انبار کرد.

 

به هیچ عنوان از آرماتورهای با درصد زنگ زدگی بالا و آغشته به روغن نباید استفاده شود ولی وجود زنگ‌زدگی کم که به راحتی با ناخن و یا گونی زبر از بین برود بلامانع است.

کثیف یا روغنی بودن آرماتور موجب عدم چسبندگی کافی به بتن و انتقال نامناسب نیرو می‌شود. به همین دلیل در صورت آلودگی آرماتورها به روغن یا زنگ زدگی، باید قبل از اجرای آرماتوربندی نسبت به پاکسازی آن‌ها اقدام شده و بعد از تایید دستگاه نظارت مورد استفاده قرار گیرند.

 

از تغییر در نوع آرماتور مندرج در نقشه‌های اجرایی به دلیل تفاوت محسوس در خصوصیات شیمیایی و مکانیکی آن‌ها اکیدا اجتناب شود.

آرماتور بندی فونداسیون

با توجه به استاندارد روسی متداول در کشور، میلگردهای AII، AI و  AIII با مشخصات زیر شناخته می‌شوند:

۱) میلگرد نوع AI (میلگرد نرم و شکل پذیر با قابلیت جوشکاری) دارای تنش تسلیم و گسیختگی به ترتیب ۲۳۰۰ و ۳۸۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع با کرنش نهایی ۲۵ درصد و بدون آج

۲) میلگرد نوع AII (دارای قابلیت عملیات حرارتی ) با تنش تسلیم و گسیختگی به ترتیب ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع با کرنش نهایی ۱۹ درصد و به صورت آجدار 

۳) میلگرد نوع AIII ( میلگرد خشک و فاقد قابلیت هرگونه عملیات جوشکاری) با تنش تسلیم و گسیختگی به ترتیب ۴۰۰۰ و ۶۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع با کرنش نهایی ۱۴ درصد و به صورت آجدار 

آرماتور بندی فونداسیون

آج میلگردهای AII به صورت گام‌های مارپیچی موازی با زاویه ۴۵ درجه و آج میلگردهای AIII به شکل جناغی (۷ و ۸) است.

از نرمی آرماتور هنگام خم کاری نیز تا حدودی می‌توان به نوع آن پی برد. البته این مورد قطعی نبوده و در صورت تردید در مشخصات آرماتور باید نمونه میلگردها به آزمایشگاه ارسال شود.

 

مقاومت نهایی بسیار بیشتر از مقادیر استاندارد نمونه‌ها در تست کشش، نشانه فولاد خوب نیست. زیرا منجر به تردی رفتار آرماتور و بالطبع کاهش شکل‌پذیری مقطع می‌شود.

 

وجود اشکال نامتعارف در میلگردها و طرح آج آن‌ها نشانه از نورد غیراستاندارد و احتمالا تولید در کارخانجات نامعتبر است.

 

جهت تسریع در روند بستن آرماتورها و صرفه جویی در میزان سیم مصرفی می‌توان از دستگاه گره اتوماتیک آرماتورها استفاده کرد.

سیم‌های مورد استفاده در این دستگاه از نوع گالوانیزه یا معمولی قابل تغییر است. همچنین ایجاد گره با این دستگاه برای میلگردهای با قطر حداقل ۱۰ تا حداکثر ۳۲ میلی‌متر امکان‌پذیر است.

آرماتور بندی فونداسیون

تمام میلگردها باید به صورت سرد و تا حد امکان با دستگاه‌های مکانیکی خم شوند و از خم کردن و برش آرماتورها به کمک هوابرش خودداری شود. بریدن آرماتور با هوابرش موجب ترد شدن و شکنندگی آن می‌شود.

 

پوشش میلگردها در بتن فونداسیون حداقل ۵۰ میلی‌متر لحاظ شود تا علاوه بر ایجاد پیوستگی بین بتن و میلگرد، آرماتورها در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی محافظت شوند. هم‌چنین جهت جلوگیری از کم شدن پوشش بتن و انتقال زنگ زدگی سیم آرماتوربندی به آرماتورها، حتما مازاد سیم آرماتوربندی به داخل عضو بنتی خم شود.

 

ترجیحا به جای استفاده از سنگ و آجر از اسپیسرهای استاندارد در زیر شبکه تحتانی پی استفاده شود تا مقدار مناسب پوشش بتن رعایت شود.

آرماتور بندی فونداسیون

فواصل محور تا محور آرماتورها مطابق با نقشه انجام شده و از افزایش یا کاهش فواصل اجتناب شود.

 

دقت مضاعف در نحوه چیدمان، فاصله و طول مناسب آرماتورهای انتظار و دیوارها الزامی است. استفاده از خاموت در ستون‌ها و میلگرد رکابی و کمرکش در دیوارها جهت حفظ فاصله آرماتورها حین بتن ریری ضروری است.

 

خاموت ریشه ستون‌ها در داخل فونداسیون طبق نقشه سازه اجرا شود. عدم اجرای خاموت در قسمت فونداسیون موجب کمانش زودهنگام آرماتورهای طولی تحت نیروهای فشاری و  غیر شکل پذیر شدن ستون می‌شود.

آرماتوربندی فونداسیون

 

هنگام کار گذاشتن ریشه ستون‌ها، فاصله حدود ۵ سانتی‌متر عقب نشینی مربوط به نماسازی لحاظ شده تا از ایجاد اضافه بنا جلوگیری شود.

 

قبل از آرماتوربندی فونداسیون‌های گسترده، محل چاه‌های ارت و فاضلاب با کول مشخص شده و آرماتورهای تقویتی قطری در چهار گوشه آن نصب شود.

 

در فونداسیون‌های گسترده در صورت وجود شمع جهت مقابله با نیروهای بلندکننده (up lift)، قبل از آرماتوربندی فونداسیون نسبت به حفاری و آرماتوربندی شمع اقدام شود. هم‌چنین انتهای میلگردهای طولی شمع با خم ۹۰ درجه در فونداسیون مهار شود.

برای مطالعه بیشتر در مورد فونداسیون گسترده و شمع ها به مقالات “پی یا فونداسیون گسترده چیست ؟| کاربرد + مزایا و معایب” و “پی عمیق یا پی شمعی چیست ؟| شرح دیتیل انواع شمع” مراجعه کنید.

 

ترجیحا محل قطع و وصله همه آرماتورهای طولی در یک نقطه قرار نگیرد.

 

جهت انتقال نیرو بین میلگردها، طول مهاری وصله‌ها طبق ضوابط آیین‌نامه و نقشه‌ها اجرا شده. مثلا برای AIII حدود ۵۵ الی ۶۹ برابر قطر آرماتور بسته به ضخامت و مقاومت بتن و  هم‌چنین سایز میلگرد لحاظ می‌شود.

 

در مقاطع با تراکم آرماتور بالا، به جای استفاده از وصله پوششی (اورلپ) می‌توان از وصله مکانیکی ( کوپلر ) یا وصله جوشی ( فورجینگ ) استفاده کرد.

لازم به ذکر است که استفاده از وصله پوششی در میلگردهای با سایز بیشتر از ۳۶ میلی‌متر به طور کلی ممنوع است.

آرماتور بندی فونداسیون

کاهش تراکم آرماتور و کرمو نشدن بتن، صرفه جویی در میلگرد، کاهش هزینه در سایزهای بالا، استحکام کافی، شکل‌پذیری مناسب، یکپارچه عمل نمودن آرماتور و در امتداد هم قرار گرفتن محور آن‌ها در محل نصب از مزایای فورجینگ در صورت اجرای صحیح به شمار می‌رود.

در اتصال پوششی، تنش به واسطه بتن منتقل شده و در صورت وقوع ترک‌های عمیق در اطراف نواحی وصله شده، عملا عملکرد آرماتورها در محل وصله‌ها مختل می‌شود.

متاسفانه در کشور ما عمدتا استفاده از وصله پوششی به عنوان تنها راهکار، مورد توجه قرار داشته و استفاده از کوپلر یا فورجینگ علیرغم مزایای آن مخصوصا در سایزهای بالا مورد غفلت واقع شده است.

جهت مطالعه و آگاهی بیشتر در مورد اورلپ، کوپلینگ و  فورجینگ به مقالات “تمامی روش های وصله آرماتورها | کوپلینگ ، فورجینگ ، اورلپ و اتکایی” و  “جوش فورجینگ چیست و چگونگی اجرای آن مراجعه کنید.

آرماتور بندی فونداسیون

مسیر یادگیری اسکلت بتنی

برای مشاهده تمامی مسیرهای یادگیری مهندسی عمران به صفحه زیر سر بزنید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × 3 =