اجرای سقف دال بتنی از صفر تا صد + فیلم کارگاهی

اگر به طراحی یا اجرای سقف سازه های بتنی مشغول‌اید حتما باید انواع دال بتنی را بشناسید. بسیاری از مهندسین با وجود سال‌ها سابقه کار با انواع سقف دال بتنی و  مراحل اجرای آن آشنا نیستند. ضوابط آیین‌ نامه ای میلگرد گذاری در دال بتنی ، یکی از نکات مهم دیگری است که هر مهندس فعال در اجرای سقف ها باید بداند. در این مقاله به آموزش قالب بندی ، روش اجرا و آرماتور گذاری سقف دال بتنی پرداخته‌ایم، با ما همراه باشید.

آنچه در این مقاله می آموزید:

فیلم اجرایی دال بتنی

سقف دال بتنی

انواع سقف دال بتنی 

مراحل اجرای سقف دال بتنی

قالب بندی سقف دال بتنی

آرماتوربندی 

بتن ریزی

برچیدن لوله‌ها و پایه‌های اطمینان

انواع قالب‌ها

ضوابط میلگرد گذاری

معرفی انواع میلگرد در سقف دال بتنی

نقش آرماتورهای حرارتی

فیلم اجرایی دال بتنی

با مشاهده فیلم زیر با نکات اجرایی دال بتنی به صورت کارگاهی آشنا شوید.

سقف دال بتنی 

سقف از جمله مهم‌ترین قسمت‌های ساختمان است، بنابراین روش و درستی اجرای آن بسیار حائز اهمیت است. این بخش از سازه باید از مقاومت لازم در برابر نیروهای وارده برخوردار باشد تا دچار آسیب نگردد.

صلبیت بسیار بالا و عملکرد لرزه‌ای مناسب موجب توسعه دال بتنی به عنوان یکی از محبوب‌ترین انواع سقف ها در جهان شده و مورد توجه بسیاری از طراحان سازه است.

 

دال بتنی جزء سقف‌‌ های یکپارچه به ‌شمار می‌رود که عمده مصالح مورد استفاده در آن بتن و فولاد است.

دال بتنی، ضخامت کمی نسبت به دو بعد دیگر آن دارد و برای تحمل بار ثقلی و انتقال بارهای جانبی طراحی می‌گردد.

سقف دال بتنی

انواع سقف دال بتنی 

انواع دال بر اساس نوع عملکرد به دو دسته یک ‌طرفه و دو طرفه تقسیم می‌شود.

اگر نسبت طول به عرض دال کمتر از ۲ باشد، دال دو طرفه و اگر این نسبت بزرگ‌تر یا مساوی ۲ باشد، دال یک ‌طرفه خواهد بود. این تفاوت عملکرد، ناشی از مسیر انتقال نیروهای وارده است.

دال های یک ‌طرفه، توسط تکیه‌گاه هایی در دو ضلع موازی آن پشتیبانی شده و در نتیجه انتقال بارها در یک راستا انجام می‌شود. در این حالت آرماتورها تنها در راستای دهانه کوچکتر تعبیه می‌شوند.

زمانی که این پشتیبانی از یک دال به واسطه تکیه‌گاه هایی در ۴ ضلع آن تامین شود و نسبت طول به عرض آن کم‌تر از ۲ باشد، انتقال بارها در هر دو راستا اتفاق می‌افتد و فرض می‌شود دال دو طرفه است. در این حالت آرماتورها در دو جهت متعامد قرار گرفته و از مش‌های مربعی استفاده می‌شود.

 

آموزش‌های اجرایی ساختمان

آموزش‌های فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

کلیک کنید

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید

 

دال بتنی براساس نحوه اجرا و نوع بتن ریزی به ۶ دسته تقسیم می‌شود:

۱) دال تخت ساده

دال ‌های بتن مسلح که بدون استفاده از تیر، مستقیما روی ستون‌ها تکیه دارند به دال ‌های تخت ساده معروف اند.

زمانی که دهانه‌ها کوتاه بوده و بارهای وارد بر دال زیاد نباشند، اجرای این نوع دال ‌ها به دلیل سادگی قالب بندی و آرماتور بندی، آسان تر از سیستم تیر ـ دال است.

دال بتنی تخت

۲) سیستم تیر دال 

در سیستم تیر دال، دو یا چهار طرف دال، تیرهایی وجود دارند و به عنوان تیکه‌گاه‌هایی بار را از دال بتنی به ستون انتقال می‌دهند.

تیر دال ‌ها با توجه به ابعاد و نحوه قرارگیری تکیه‌گاه‌ها، می‌توانند بار را در یک راستا یا در دو راستا انتقال دهند.

تیر دال

۳) دال تخت قارچی ( دال تخت با سرستون )

در دال ‌های تخت برای کنترل لنگرهای منفی تکیه گاهی در مجاورت ستون‌ها و تحمل برش پانچ اطراف ستون، معمولا ضخامت دال در اطراف ستون اندکی افزایش پیدا می‌کند. به این ناحیه افزایش یافته ستون، سرستون و به ناحیه برجسته دال، کتیبه می‌گویند.

دال کتیبه ای در دال بتنی

۴) دال تخت مشبک (قابلمه‌ای)

گاهی برای کم کردن وزن سقف و صرفه‌جویی در بتن در وسط دهانه‌های دال، فرورفتگی‌هایی ایجاد می‌شود. در نتیجه از وزن مرده دال به شدت کاسته می‌شود. به طور مثال وافل یکی از انواع سقف‌های دال مشبک است. 

برای افزایش مقاومت برشی این نوع دال‌ها در اطراف ستون‌ها و کنترل برش پانچ، دال به ‌صورت توپر ایجاد می‌شود. در مواقعی حتی امتداد محور واصل ستون ها نیز به صورت توپر اجرا می‌شود.

برای مطالعه بیشتر سقف های وافل به مقالات سقف وافل چیست | جزئیات نحوه اجرا + مزایا و معایبمراجعه کنید.

دال مشبک در دال بتنی

چرا دال را مشبک اجرا می‌کنیم؟

زمانی که دهانه دال بزرگ باشد،ضخامت دال نیز جهت تحمل بارهای مرده و زنده سقف زیاد می‌شود. لنگر مثبت در وسط دهانه افزایش می یابد و قسمت تحتانی دال را تحت کشش قرار می‌دهد.

با توجه به این که بتن در تحمل کشش ضعیف است می‌توان از تحمل کشش توسط بتن صرفه نظر کرد. چراکه بتن تحت کشش کارایی موثری نداشته و فقط باعث افزایش وزن سقف می‌شود.

 

۵) دال تخت مجوف

مجوف به معنای میان تهی است. سقف های دال مجوف سقف هایی هستند که داخل ضخامت دال با اشیا پرکننده پر شده و از بتن خالی است. در اجرای دال‌های مجوف از پرکننده های پلاستیکی به جای بتن میانی دال استفاده می‌شود که باعث کاهش وزن بار مرده می‌شود.

سقف های کوبیاکس و یوبوت جزء این دسته از سقف ها هستند.

مقالات صفر تا صد نکات اجرایی سقف یوبوت + جزئیاتوسقف کوبیاکس | صفر تا صد نحوه اجرا به همراه فیلمو سقف بابل دک و بررسی ریزه‌کاری‌های اجرا با فیلم کارگاهیشامل تمام نکات و جزئیات این سقف‌هاست می‌باشد.

دال مجوف در دال بتنی

۶) دال تخت پیش تنیده

پیش تنیدگی ایجاد تنش فشاری ثابت و دائمی در یک عضو بتنی، به نحو دلخواه و به اندازه لازم است. تنش فشاری دائمی با قرار دادن کامل فولاد در قطعه بتنی، مهار نمودن آن در دو طرف عضو  و کشیدن، به مقطع بتنی اعمال می‌شود.

در سقف بتنی پیش تنیده به جای آرماتورهای معمولی از یک سری کابل یعنی تاندون‌های با مقاومت کششی بالا استفاده می‌شود. این کابل‌ها تحت کشش زیادی قرار گرفته و در دو انتهای تیر توسط گیره‌های مخصوص ثابت می‌شوند.

اعمال نیروهای پیش تنیدگی به دو روش پس کشیده (پس از بتن ریزی) یا پیش کشیده (پیش از بتن ریزی) انجام می‌شود.

کابل‌های پیش تنیده پس از رها شدن از کشش، تمایل به جمع شدن و رسیدن به حالت اولیه دارند. بنابراین نیروی فشاری زیادی در قسمت زیرین تار خنثی در بتن ایجاد می‌شود.

این نیرو در مقابل نیروی کششی که به واسطه بارهای ثقلی در بتن ایجاد می‌شود، قرارگرفته و مقداری از نیروهای ناشی از بارهای ثقلی را خنثی می‌کند.

در مورد این نوع دال بتنی در مقاله دیتیل سقف پیش تنیده + نحوه اجرا + مزایا و معایب به طور کامل صحبت کردیم.

دال پیش تنیده در دال بتنی

مراحل اجرای سقف دال بتنی

توصیه می‌شود قبل از اجرا نسبت به بررسی و کنترل نقشه‌ها اقدام شده و از تطابق کامل نقشه‌های سازه،‌ معماری و تاسیسات اطمینان حاصل شود. مراحل اجرای سقف های دال بتنی به شرح زیر می‌باشد.

 

۱) قالب بندی سقف دال بتنی

قالب ‌‌بندی سقف توسط قالب‌های چوبی، پلاستیکی یا فولادی انجام می‌گیرد. معمولا از قالب‌های چوبی برای اجرای سقف‌های تیرچه‌ای، از قالب پلاستیکی برای اجرای سقف وافل و از قالب‌های فلزی برای اجرای سقف دال بتنی استفاده می‌شود.

با توجه به اینکه سقف دال بتنی وزن زیادی دارد، برای قالب ‌بندی آن از قالب‌های فلزی استفاده می‌شود. این قالب‌ها از جنس ورق St37 هستند.

به منظور اجرای این سقف نیاز به اجرای تیر و ستون‌های متعدد به صورت موقت است. وظیفه‌ی این تیر و ستون‌های موقت (شمع‌ گذاری)، نگهداری قالب‌ها و در ادامه، آرماتورها و بتن‌ ریزی سقف است.

پس از اجرای تیر و ستون‌های موقت، قالب ‌بندی سقف دال بتنی آغاز می‌شود و همانطور که قبلا اشاره شد، پیش از آرماتور بندی، این قالب‌ها با روغن مخصوص چرب می‌شوند. سپس روی قالب‌ها اقدام به آرماتور بندی و در نهایت بتن‌ ریزی می‌شود.

بهتر است از گازوئیل یا روغن سوخته برای چرب کردن قالب ها و جلوگیری از چسبیدن آن‌ها به بتن استفاده نکنیم.

برای اینکه در مورد زیرسازی و قالب بندی سقف بیشتر بدانید به مقاله «دیتیل زیرسازی + قالب بندی سقف و تیر بتنی زیر ذره‌بین آکادمی عمران» سر بزنید.

قالب‌بندی سقف دال بتنی

۲) آرماتوربندی سقف دال بتنی

ماهیت بتن شکننده بوده و در مقابل نیروهای کششی ناتوان است. از طرفی فولاد دارای مقاومت کششی قابل قبولی است. بنابراین با مسلح کردن بتن به میلگردهای فولادی، بتنی با مقاومت فشاری و کششی قابل قبول حاصل می‌شود که به آن بتن مسلح یا بتن آرمه می‌گویند.

بدین منظور میلگردها با ترتیب خاص کنار یکدیگر چیده شده و به کمک جوشکاری سرد یا بست فلزی به هم متصل می‌شوند. به این فرایند آرماتوربندی اطلاق می‌شود که قبل از بتن ‌ریزی انجام می‌گردد.

آرماتوربندی چیست

پس از قالب ‌بندی با توجه به یک یا دو طرفه بودن دال، آرماتور بندی سقف را در یک یا دو شبکه بالا و پایین اجرا می‌کنیم.

در دال‌هایی که ضخامت کمتری دارند تنها در یک ردیف در قسمت پایین دال، آرماتور بندی انجام می‌شود ولی در دال‌های ضخیم‌تر در دو ردیف بالا و پایین، آرماتور بندی اجرا می‌گردد.

همچنین آرماتورهای خمشی دال ‌های یک طرفه، تنها در جهت طولی و در دال‌ های دو طرفه در هر دو ردیف طولی و عرضی اجرا می‌گردد.

پس از اتمام آرماتور بندی و کنترل نوع، فاصله و سایز میلگردها، خم‌های انتهایی، طول مهاری و اطمینان از صحت قالب ‌بندی ، سقف بتن‌ ریزی می‌شود.

برای مطالعه بیشتر در مورد آرماتوربندی سقف و تیر به مقاله «اجرای آرماتوربندی تیر و سقف بتنی را اصولی یاد بگیرید!» مراجعه کنید.

آرماتوربندی سقف دال بتنی

۳) بتن ریزی سقف دال بتنی

بتن ریزی مرحله مهمی در ساخت و اجرای سقف ‌ها به شمار می‌رود که شامل قوانین و ضوابط مشخصی است. در ادامه نکات مهم اجرای بتن ریزی را شرح می‌دهیم.

بتن باید تا حد امکان نزدیک به محل نهایی خود ریخته شود تا از جدایی دانه‌ها بر اثر جا به جایی مجدد جلوگیری شود.

روند بتن ریزی باید طوری باشد که در هنگام بتن ریختن و جای دادن به حالت خمیری باقی بماند و بتواند به فضاهای بین میلگرد‌ها راه یابد.

در صورتی که اسلامپ بتن در موقع تحویل برای مصرف کمتر از میزان مقرر باشد، باید از مصرف آن خودداری شود.

با این وجود افزودن اسلامپ بتن تا هنگامی که هنوز از مخلوط کن تخلیه نشده، فقط با اجازه دستگاه نظارت و با افزودن دوغاب سیمان یا با مواد افزودنی روان کننده میسر است، به شرطی که نسبت آب به سیمان از حداکثر مقدار مجاز فراتر نرود.

برای مطالعه بیشتر در مورد انواع مواد افزودنی بتن به مقاله مواد افزودنی بتن چیست ؟| جزئیات انواع | تاثیرات | نکات مراجعه کنید.

اسلامپ بتن

بتنی که به حالت نیمه سخت درآمده و گیرش آن شروع شده و یا به مواد زیان آور بیرونی آلوده شده است، نباید در بتن ریزی قطعات سازه‌ای به کار رود.

بتن ریزی باید از آغاز تا پایان، به صورت عملیاتی سریع و پیوسته در محدوده مرزها یا درزهای از پیش تعیین شده قطعات ادامه یابد. درزهای اجرایی مورد نیاز باید با ضوابط مندرج در این مقررات مطابقت داشته باشد.

سطح بتن ریخته شده به صورت لایه‌های افقی، باید تراز باشد.

استفاده از مواد حباب‌زا و ساختن بتن با حباب هوا برای بتن ‌هایی که در معرض یخ زدن و آب شدن‌های متوالی قرار می‌گیرند، الزامی است.

بتن ریزی دال

۴) برچیدن پایه‌های اطمینان

برداشتن شمع‌ها و قالب های زیر سقف متناسب با شرایط جوی و الزامات مبحث نهم مقررات ملی ساختمان انجام شود. هرگونه تعجیل در این مورد موجب افزایش خیز سقف و بروز ترک های احتمالی در بتن خواهد شد.

 

انواع قالب ‌های سقف دال بتنی

قالب چوبی

قالب چوبی معمولاً از چوب راش و تخته سه لا در کارگاه ساخته می‌شود. معمولا برای تهیه بدنه‌ی قالب از سه الوار چوب راش استفاده می‌شود.

از چوب‌های چهار تراش با سطح مقطع مربع نیز برای ساخت پشت ‌بند و زوار قالب چوبی استفاده می‌شود.

اتصال تمامی این قطعات چوبی با استفاده از میخ انجام می‌گردد.

قالب چوبی

قالب پلاستیکی

قالب‌های پلاستیکی را می‌توان در طرح‌های مختلفی مانند مربع، مستطیل، مثلث و غیره اجرا نمود. از این رو برای اجرای سقف‌های متفاوت می‌توان از این قالب‌ها استفاده کرد که معمولا در اجرای سقف وافل پرکاربرد است.

قالب پلاستیکی

قالب فلزی

از آنجا که مقاومت فلز در برابر بار بتن‌ریزی بسیار بیش‌تر از چوب و پلاستیک است، اکثرا از قالب‌های فلزی برای اجرا و قالب ‌بندی سقف دال بتنی استفاده می‌شود.

برای نچسبیدن قالب به بتن و راحت جدا شدن، پیش از بتن‌ریزی، این قالب‌ها را روغن مالی می‌کنند.

قالب‌های فلزی معمولا در دو مدل لبه خم و تسمه‌ای یا جوشی ساخته می‌شوند.

لبه‌های پانچ ‌شده کنار قالب‌های لبه خم از خم کردن ورق رویه حاصل می‌شوند در صورتی که در قالب‌های تسمه‌ای یا جوشی از جوش دادن تسمه به ورق رویه بدست می‌آیند.

در شکل زیر قالب سمت راست، لبه خم و سمت چپ تسمه‌ای یا جوشی است.

 برای اطلاع بیشتر از نحوه قالب بندی و انواع آن به مقاله تمام نکات قالب بندی و انتخاب قالب بتن سر بزنید.

قالب فلزی

ضوابط میلگرد گذاری در سقف

آنچه که اغلب در طراحی دال بتنی مدنظر قرار می‌گیرد، کنترل برش پانچ و کنترل خیز است. اما اجرای دال بتنی مخصوصا نحوه میلگردگذاری محدود به این موارد نمی‌شود.

نحوه محاسبه میلگردها: برای محاسبه و طراحی میلگردهای هر راستای دال، یک متر از دال را انتخاب کرده و آن را تحت لنگرهای خمشی حداکثر قرار داده سپس مقدار آرماتورهای بدست آمده را به کل عرض دال تعمیم می‌دهیم.

خلاصه این مراحل به صورت شماتیک در شکل زیر آمده است:

ضوابط میلگردگذاری دال دوطرفه

 

همینطور طبق ضوابط مبحث نهم ویرایش ۹۲:

اگر مقدار آرماتور گذاری دال بتنی در عرض واحد برای هر راستا از مقدار آرماتور افت و حرارت کمتر باشد، بایستی آرماتور حرارتی را به عنوان آرماتور اصلی در نظر بگیریم.

میلگردگذاری در دال یک طرفه

 

 

معرفی انواع میلگرد در سقف دال بتنی

با توجه به اینکه که برای تسلط بر نقشه اجرایی سقف دال بتنی نیازمند شناخت کاملی از انواع آرماتورهای مصرفی در دال هستیم، در تصویر زیر ضمن آشنایی با شکل میلگردهای دال، با نام و کاربرد آن‌ها آشنا می‌شویم:

معرفی انواع میلگرد در سقف دال بتنی

 

میلگردهای شماره ۱ و ۲: میلگردهای خمشی تحتانی دال هستند که تعداد و سایز آن‌ها طبق محاسبات ذکر شده به‌ دست می‌آید.

میلگرد خم در واقع میلگرد مستقیمی است که در نزدیکی تکیه‌گاه دال، خم خورده و از سفره تحتانی به سفره فوقانی منتقل می‌شود.

میلگرد مستقیم در دال‌های کم ضخامت (معمولا کمتر از ۱۵ سانتی‌متر) به دلیل سخت بودن خم‌کاری استفاده می‌شود.

میلگرد شماره ۳: این میلگرد همانطور که از اسمش پیداست برای کاهش ترک‌خوردگی بتن پس از سفت شدن در راستای عمود بر راستای خمشی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

میلگردهای شماره ۴ و ۵: از سنجاقی ‌ها برای کنترل پیچش و برش در لبه‌ی ناپیوسته‌ دال استفاده می‌شود. برای جلوگیری از حرکت سنجاقی هنگام بتن‌ ریزی، آن را با سیم مفتول به میلگرد مونتاژی گره می‌زنیم.

برای مطالعه بیشتر در مورد آرماتور سنجاقی به مقاله کاربرد و انواع میلگرد سنجاقی از صفر تا صد در یک مقاله مراجعه کنید.

معرفی انواع میلگرد در سقف دال بتنی2

 

نقش آرماتورهای حرارتی

طبق آنچه که تا الان آموختیم، در دال‌ های یک طرفه میلگردها صرفا در راستای خمشی محاسبه می‌شوند. دلیل استفاده از این آرماتورها برای جلوگیری از بروز ترک‌های بتن خیس به دلیل کاهش حجم و جمع ‌شدگی در هنگام سخت شدن است.

این جمع ‌شدگی در هر دو راستا واقع می‌گردد که برای جلوگیری از اتفاق ذکر شده در راستای غیر خمشی از آرماتورهای افت و حرارت استفاده می‌شود. علاوه بر این، این آرماتورها به تامین یکپارچگی مش دال در دو راستا کمک می‌کند.

برای اینکه در مورد آرماتورهای حرارتی بیشتر بدانید به مقاله آرماتور حرارتی چیست | صفر تا صد ضوابط میلگرد حرارتی حتما سر بزنید.

 

امیدواریم در پایان این مقاله به جواب تمام سوال‌های خود در مورد نحوه اجرای سقف دال بتنی رسیده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات و تجربیات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *