مراحل روش تخریب ساختمان از صفر تا صد در یک مقاله

تخریب ساختمان یکی از کارهای مهم است که اغلب با هدف نوسازی، تعمیر یا بازسازی سازه انجام می‌شود. تخریب سازه با استفاده از چه روش‌هایی انجام می‌شود؟ ضوابط خاص آن کدام است؟ صفر تا صد مواردی که در رابطه با مراحل روش تخریب ساختمان باید بدانید در ادامه توضیح داده شده است. پس این مقاله جامع و کامل را از دست ندهید!

 

آنچه در این مقاله می آموزید:

تخریب ساختمان چیست ؟

لوازم تخریب ساختمان

مراحل تخریب ساختمان

انواع روش‌های تخریب ساختمان کدام است؟

عوامل مهم در زمان و هزینه تخریب ساختمان کدام است؟

ضوابط تخریب ساختمان

ضوابط تخریب ساختمان بتنی

ضوابط تخریب ساختمان فولادی

نکات مهم تخریب سازه

 

تخریب ساختمان چیست ؟

هدف از تخریب به طور کلی حذف، نوسازی، تعمیر یا بازسازی سازه است که با استفاده از لوازم و تجهیزات گوناگونی انجام می‌شود.

دلیل این امر پایان عمر مفید سازه و بروز خطرات مختلفی مانند امن نبودن ساختمان جهت زندگی است. همچنین سعی می‌شود که مواد قابل استفاده از ضایعات جدا و دوباره به کار گرفته شود.

معمولاً پیش از ساخت ساختمان جدید، نیاز است که ساختمان قبلی از بین برده و ضایعات آن به بیرون منتقل شود. این کار بعد از گرفتن حکم و سایر مجوزهای موردنیاز، قطع تمامی انشعاب‌ها، بررسی شرایط ساختمان‌های کناری و ایمن کردن پروژه به دو حالت دستی و مکانیکی امکان پذیر است.

لازم به ذکر است که برخی اوقات بنابر نیاز از مواد منفجره نیز استفاده می‌شود.

همانطور که گفتیم روش های تخریب ساختمان دستی و مکانیکی هستند. در ادامه به بررسی هر کدام از این روش‌ها خواهیم پرداخت و تمامی نکاتی که باید بدانید را شرح خواهیم داد.

عموماً ساختمان‌های زیر مورد انهدام قرار می‌گیرند:

ساختمان کلنگی

عمر بنا بیش از بیست سال بوده و پی استاندارد ندارد.

 

ساختمان فرسوده

همانطور که از نامش پیداست در اثر عوامل محیطی فرسوده شده و قابل بازسازی نیست.

تخریب ساختمان

لوازم تخریب ساختمان

بر اساس روش انتخابی جهت تخریب سازه از تجهیزات متفاوتی استفاده می‌شود که به طور کلی شامل موارد زیر هستند:

پتک

عموماً برای دیوارهای کوچک و سازه‌های کم ارتفاع استفاده می‌شود. در صورتی که قصد استفاده دوباره از اجزای سازه را داشته باشید، استفاده از پتک روشی بسیار مناسبی است.

تخریب ساختمان

بولدوزر

برای انهدام سریع ساختمان‌های کوچک و منتقل کردن خاک و آوار به کامیون‌ها کاربرد دارد.

تخریب ساختمان

توپ یا گوی تخریب

در صورتی که ساختمان مدنظر  از ۶ یا ۷ طبقه بیشتر باشد از توپ فولادی آویزان از جرثقیل جهت از بین بردن استفاده می‌شود.

استفاده از این روش نیازمند مهارت بسیار بالایی است چرا که کنترل و هدایت توپ دشوار بوده و امکان سقوط جرثقیل وجود دارد.

تخریب ساختمان

بیل مکانیکی

یکی دیگر از روش‌ها جهت تخریب ساختمان های بلند استفاده از بیل مکانیکی است که یک بازوی تخریب‌گر دارد.

در این حالت نیز از بالا به پایین عملیات انهدام انجام می‌شود.

تخریب ساختمان

مواد منفجره

مواد منفجره را در پی و ستون‌های ساختمان قرار می‌دهند و سپس آن‌ها را منفجر می‌کنند؛ با ویران کردن پی ساختمان، سازه به آسانی فرو می‌ریزد.

برای آشنایی با پی مقاله فونداسیون یا شالوده چیست ؟ جزئیات فونداسیون زیر ذره بین را مطالعه کنید.

 

آموزش‌های اجرایی ساختمان

آموزش‌هایی فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

کلیک کنید

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید

 

این روش خصوصاً زمانی که اطراف ساختمان سازه‌های دیگری وجود داشته باشد، نیازمند مهارت بسیار بالایی است. دو حالت به هنگام استفاده ممکن است پیش بیاید:

 

سقوط مانند درخت

در این روش ساختمان به یک سمت سقوط می‌کند.

تخریب ساختمان

سقوط در جای خود

در این روش ساختمان در جای خود ریزش می‌کند.

تخریب ساختمان

مراحل تخریب ساختمان

گام‌های متعددی جهت تخریب ساختمان وجود دارد که به طور کلی موارد زیر هستند:

پیمایش

پیمایش به دو حالت ساختاری و سازه وجود دارد.

 

پیمایش ساختاری شامل موارد زیر است:

طرز ساخت ساختمان

سیستم ساختاری فونداسیون و تأسیسات زیرزمینی

وضعیت سازه

 

پیمایش سازه شامل نکات زیر است:

نوع مواد به کار برده شده در سازه

موارد کاربرد ساختمان پیش و پس از انهدام

بررسی وجود چاه قدیمی، مواد سمی و غیره

بررسی شرایط زهکشی و مشکلات محتمل در اثر نشت آب، نشست و فرسایش

 

از بین بردن مواد خطرناک

در صورتی که در محوطه ساختمان مدنظر، مواد خطرناکی اعم از آلودگی‌های نفتی، مواد معدنی و سایر موارد وجود داشته باشد، ابتدا باید آن‌ها را به طور کامل پاک کرد و سپس اقدام به تخریب نمود.

تخریب ساختمان

آماده کردن برنامه

برنامه‌ریزی برای هرکاری بهترین اقدام است چرا که سبب کاهش خطاهای گوناگون در مسیر می‌شود. در صورتی که برای تخریب سازه مدنظرتان برنامه‌ای برای خود داشته باشید به صورت بهتری پیش خواهید رفت.

در ادامه مواردی که بهتر است در برنامه‌تان وجود داشته باشد آمده است:

محل ساختمان

فاصله ساختمان مدنظر با سایر سازه‌ها، خیابان‌ها و غیره

سیستم‌های پشتوانه ساختاری سازه

مشخص کردن ترتیب اجزای مورد انهدام و روش مورد استفاده برای هر بخش

مشخص کردن تمامی موارد ایمنی و هشدارها برای از بین بردن خطرات محتمل

روش انتقال نخاله‌ها و ضایعات تخریب ساختمان

مدت زمان لازم جهت پایان عملیات

 

موارد ایمنی

بهترین روش‌ها جهت کاهش خطراتی که امکان دارد در محل پروژه ایجاد شود را در ادامه برایتان آورده‌ایم که شامل موارد زیر است:

آگاهی پرسنل و مهندسان از خطرات به خصوص سقوط افراد و اشیا

خارج کردن تمام مواردی که امکان آتش‌سوزی دارند.

داشتن لوازم آتش نشانی در مکان تخریب تا پایان عملیات

اتخاذ تمهیداتی جهت جلوگیری از مشکلات صدا، گرد و خاک و غیره برای کارگران

تخریب ساختمان

انواع روش‌های تخریب ساختمان کدام است؟

پس از بررسی کامل چگونگی تخریب ساختمان ، حال به روش‌های پرکاربرد در این عملیات مهم می‌پردازیم:

روش مکانیکی

در روش مکانیکی جهت تخریب ساختمان های قدیمی و فرسوده عموماً از ماشین‌آلات گفته شده استفاده می‌شود. البته برای حفظ تعادلشان از وزنه‌های مخصوصی نیز استفاده می‌شود.

برای حفاظت از اپراتور در برابر عوامل مختلف به هنگام تخریب باید کابین ماشین آلات شیشه ضدضربه داشته باشد.

حدالامکان باید سطح زمینی که ماشین آلات روی آن حرکت می‌کنند صاف و محکم باشد.

در این حالت تخریب ساختمان با استفاده از تجهیزات زیر صورت می‌گیرد:

 

۱) بیل مکانیکی

تخریب ساختمان با بیل مکانیکی یکی از روش‌های رایج برای سازه‌هایی که ارتفاعشان بیش از ۲۰ متر باشد است.

به انتهای بازوی این بیل‌ها قیچی یا پیکور یا سنگ شکن یا پتک وصل است. در این حالت نیز تخریب سازه از بالا به پایین انجام می‌شود.

همچنین در این طریقه تخریب ساختمان ، امنیت بیشتری نصب به استفاده از توپ تخریب و مواد منفجره وجود دارد.

تخریب ساختمان

۲) گوی تخریب

همانطور که از نامش معلوم است در این حالت از توپی فولادی که به صورت رفت و برگشتی به سازه برخورد می‌کند، استفاده می‌شود.

این روش نیازمند اپراتوری با مهارت بالا و همچنین فضای زیاد است. استفاده از گوی تخریب جهت تخریب سبب ایجاد گردودغبار، آلودگی صوتی می‌شود.

تخریب ساختمان

سرعت، هزینه و ارتعاش بالا از ویژگی‌های روش مکانیکی تخریب ساختمان است.

تخریب ساختمان

روش دستی

نحوه تخریب ساختمان به روش دستی انجام‌پذیر است.

تخریب ساختمان توسط افراد و ضایعات با استفاده از ماشین‌ها بارگیری و به خارج از فضای کارگاه برده می‌شوند.

سرعت پایین، هزینه کم و ایمنی بالا در صورت رعایت نکات فنی از ویژگی‌های این روش است.

تخریب ساختمان

حال در ادامه به صورت دقیق‌تر به مراحل اجرای تخریب ساختمان به روش دستی می‌پردازیم و صفر تا صد نکات مورد نیاز را برایتان بازگو می‌کنیم:

۱) اولین گام جهت تخریب ساختمان قدیمی ، فرسوده یا غیر مجاز محصور کردن محیط اطراف کارگاه است. همچنین اجرای راهروی ایمنی موقت و قرار دادن علامت‌های هشدار نیز واجب است.

۲) در ادامه باید تمامی وسایل اضافی اعم از درهای چوبی، کابینت، رادیاتورها و غیره جمع‌آوری شود.

۳) عملیات تخریب ساختمان فرسوده و به طور کلی تمامی سازه‌ها باید از بالاترین قسمت انجام شود.

به علت فرسودگی ساختمان، دپوی نخاله‌های تخریب به صورت متمرکز در بخشی از سقف، خطر ریزش ناگهانی را به میزان زیادی بالا می‌برد. بنابراین سوراخی در مرکز تمام سقف‌های طبقات که هم مرکز باشند، جهت انتقال نخاله به پایین ساختمان باید ایجاد شود.

۴) عملیات تخریب ساختمان به روش دستی را با استفاده از ابزارهایی اعم از پتک، کلنگ یا چکش تخریب از سقف شروع و سپس به طرف دیوارها ادامه می‌دهیم.

۵) بعد از تخریب کامل سقف و دیوارها و برداشتن تمامی عوامل اضافی همانند کلاف در و پنجره، کانال‌های کولر و غیره باید با استفاده از هوابرش شروع به برش قسمت‌های آهنی اسکلت اعم از تیرها و ستون‌ها کنید.

۵ گام گفته شده در تمامی طبقات به ترتیب تکرار می‌شوند تا ساختمان کاملاً تخریب شود.

در مواقع نیاز ضایعات ساختمان با استفاده از کامیون‌ها به بیرون از کارگاه منتقل می‌شوند.

تخریب ساختمان

عوامل مهم در زمان و هزینه تخریب ساختمان کدام است؟

نوع اسکلت

تعداد طبقات

وضعیت ایمنی ساختمان‌های کناری

عرض معبر

شعاع گردش

نحوه دسترسی ماشین آلات به پروژه

تخریب ساختمان های قدیمی

ضوابط تخریب ساختمان

در صورتی که نکات زیر را رعایت کنید به خوبی می‌توانید جلوی اکثر خطاها و حوادث محتمل را بگیرید. اجرای این پیشنهادات بر حسب مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان ضروری است:

 

۱) مجوزها و اطلاع رسانی

پیش از شروع عملیات انهدام سازه باید مجوز و حکم‌های موردنیاز را از مراجع رسمی بگیرید.

با اطلاع و همکاری مراجع مربوطه، جریان آب، برق، گاز قطع یا در صورت نیاز ایمن سازی و نگهداری شود.

زمان و مدت زمان قطع سرویس‌های فوق و آغاز عملیات تخریب حداقل ۱ هفته پیش به ساکنان ساختمان‌های کنار اطلاع داده شود. عدم رعایت موارد گفته شده تنها زمانی مجاز است که در صورت عدم تخریب آنی سازه، ایمنی را به خطر بیفتد. لزوم این کار باید از پیش توسط مرجع رسمی ساختمان تأیید شود.

حتما پیشنهاد می‌شود که پیش از شروع تخریب ساختمان نسبت به بیمه کارگاه در رابطه با حوادث محتمل اقدام شود.

تخریب ساختمان های فرسوده

کارهای لازم جهت محافظت از پیاده‌روها و معابر عمومی نزدیک ساختمان انجام شده و در صورت نیاز نسبت به محدود یا مسدود کردن آن‌ها با اجازه گرفتن از مراجع مربوطه اقدام شود.

ایجاد راهروی سرپوشیده توسط داربست فلزی با پوشش توری سیمی و گونی جهت حفاظت از عابرین و خودروهای عبوری الزامی است.

جهت جلوگیری از پرتاب احتمالی ضایعات به خیابان باید شیب سکو به طرف ساختمان باشد.

 

۲) موارد مهم پیش از عملیات

برنامه‌ریزی جهت جمع، انتقال و دفع مواد حاصل و انتخاب محل مجاز جهت انباشتن این ضایعات با توجه به قانون “مدیریت پسماند” انجام گیرد.

در صورت تخریب مکان‌هایی که تأسیسات ویژه‌ای دارند (مانند بیمارستان‌ها، دکل‌های مخابراتی و غیره) قسمت‌های مربوط باید از پیش توسط افراد دارای صلاحیت مورد بازدید قرار گرفته و تجهیزات موردنیاز جهت انهدام و مقابله با خطرات ناشی از آن فراهم شود.

اگر سازه مورد تخریب برقگیر داشته باشد، ابتدا برقگیر جدا و در صورت نیاز دوباره در نزدیک‌ترین فاصله نصب شود.

تخریب ساختمان بتنی

تمامی شیشه‌ها جدا و در مکانی مناسب نگهداری شوند.

در تخریب سازه‌هایی که در اثر فرسودگی، سیل و غیره از بین رفته یا آسیب دیده‌اند، جهت جلوگیری از ریزش و خرابی ناگهانی باید دیوارها پیش از تخریب مهار و شمع بندی شوند.

اگر ارتفاع ساختمان مورد تخریب از ساختمان و تأسیسات همجوار بیشتر باشد و امکان ریزش مصالح و ابزار کار به داخل یا روی بناها و تأسیسات کناری وجود داشته باشد، باید اقدامات موردنیاز اعم از نصب سرپوش حفاظتی با مقاومت کافی انجام شود.

هر کدام از اجزای سازه و  تجهیزات مدنظر در تخریب نباید بیش از دو سوم مقاومت خود بارگذاری شوند.

چگونگی تخریب ساختمان

۲) سایر موارد

میخ‌های موجود در تیرها یا تخته‌های ناشی از تخریب باید سریعاً به داخل چوب کوبیده یا بیرون کشیده شوند.

تمامی راه‌های ارتباطی ساختمان مورد تخریب به جز پلکان‌ها، راهروها، نردبان‌ها و درهایی که جهت عبور کارگران کاربرد دارند باید در تمام مدت تخریب مسدود شوند.

تخریب باید از بالاترین قسمت شروع و در پایین‌ترین قسمت سازه تمام شود.

در موارد خاصی که تخریب با استفاده از مواد مفنجره یا از طریق کشیدن با کابل و واژگون کردن یا از طریق ضربه زدن با وزنه‌های در حال نوسان انجام می‌شود، باید متناسب با روش مورد استفاده، تمهیدات ایمنی لازم به عمل آید.

در پایان هر نوبت کار، قسمت‌های در دست تخریب نباید در شرایط ناپایداری که در برابر فشار باد یا ارتعاشات آسیب پذیر باشند، رها شوند. همچنین باید مطمئن شد که تمام قسمت‌های باقی‌مانده و چوب بست‌ها، شمع‌ها، سپرها و غیره ایمنی کافی را دارند.

تخریب ساختمان جیست

جمع کردن مصالح و ضایعات جدا شده از ساختمان مدنظر جهت تخریب در پیاده‌رو و سایر معابر و فضاهای عمومی بدون کسب مجوز از مراجع رسمی ممنوع است. اگر محل مورد تخریب، زمین و فضای کافی جهت انباشت مصالح و ضایعات نداشته باشد، باید هر روز مواد جدا شده به مکان مجاز دیگری منتقل شوند.

برای حفظ و تأمین بهداشت کارگران، عابران و مجاورین کارگاه ساختمانی و همچنین حفاظت از محیط زیست به هنگام تخریب، باید از روش‌های مناسب استفاده کرد. یکی از این روش‌ها عملیات آبپاشی است که از انتشار و پراکنده شدن گرد و غبار جلوگیری می‌کند.

تخریب در شب به جز در مواقع ضروری و با تأیید مرجع رسمی ساختمان مجاز نیست.

تخریب ساختمان جیست

ضوابط تخریب ساختمان بتنی

بر اساس مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان در تخریب ساختمان های بتنی اعم از سازه‌های بتنی با سقف تیرچه و بلوک، کامپوزیت و دال بتنی باید نکات زیر حتماً رعایت شوند:

پیش از انهدام سازه بتنی مسلح باید تمام تجهیزات، مصالح و سازه‌های غیر باربر اصلی جمع آوری، انهدام و به طور ایمن از محیط کارگاه تخلیه شوند.

پیش از تخریب سازه بتنی مسلح باید در فاصله مناسبی از محل با استفاده از علائم هشداردهنده و آگاه‌کننده اعم از نوار خطر و موانع مناسب، افراد از انجام عملیات انهدام آگاه و از ورودشان جلوگیری شود.

تمامی کارگران باید به کلاه ایمنی با پوشش ناحیه گردن و ماسک پلاستیکی که تمام صورت و ناحیه چانه را پوشش می‌دهد مجهز باشند.

تمامی کارگران باید مجهز به ژاکت ضدضربه باشند. این ژاکت باید به صورت مناسب تا ناحیه ران کارگر را پوشش و امکان حرکت آزاد او را فراهم کند.

کارگران باید مجهز به دستکش و پوتین ایمنی باشند و همچنین به طور مناسب از برخورد ضربه به ناحیه پاها محافظت شوند.

تخریب ساختمان جیست

ضوابط تخریب ساختمان فولادی

جهت حفظ جرثقیل تعادل و جلوگیری از لنگر بار و صدمه به اشخاص، بناها، تاسیسات و تجهیزات یا اسکلت سازه مورد تخریب از طناب هدایت کننده استفاده شود.

پیش از بریدن یا باز کردن قطعات فولادی باید اقدامات موردنیاز جهت جلوگیری از سقوط آزاد آن‌ها به عمل آید.

برای آشنایی کامل با نحوه ساخت و نصب ساختمان‌های اسکلت فولادی کافیست مقاله مراحل ساخت و نصب اسکلت فلزی از ابتدا تا انتها را بخوانید.

تخریب ساختمان جیست

نکات مهم تخریب سازه

۱) نکات ایمنی

در صورت نبود محل مناسب برای قرارگیری پایه‌های داربست و رفت و آمد زیاد، می‌توان از براکت استفاده کرد.

پیش از انجام عملیات انهدام سازه محل چاه‌های موجود شناسایی شود.

چرا که در گام‌های بعدی باید به صورت مناسب با شفته یا بتن مگر و لاشه سنگ پر شوند.

برای آشنایی با بتن مگر مقاله بتن مگر چیست و چه کاربردی در اجرای فونداسیون دارد؟ را مطالعه کنید.

اثراتی که در اثر تخریب سازه در پایداری بناهای همجوار ایجاد می‌شود، توسط افرادی که صلاحیت دارند بررسی و تدابیر موردنیاز جهت پایداری ابنیه مجاور اتخاذ شود.

در برخی موارد در بافت‌های فرسوده، ساختمان‌ها به یکدیگر تکیه داشته و در صورت انجام، بدون اجرای هرگونه گودبرداری شرایط پایداری سازه‌های نزدیک به خطر می‌افتد.

در صورتی که دیوار مشترکی با سازه کناری وجود داشته باشد باید تمهیدات ویژه‌ای استفاده شود.

برنامه ریزی جهت جمع آوری و دپوی مواد باید به صورت صحیح انجام شود.

تخریب ساختمان جیست

از کارگران باتجربه و مهارت بالا باید برای این کار استفاده شود. همچنین اشخاصی که صلاحیت دارند بر کار آن‌ها نظارت کنند.

در پرتگاه‌ها و مکان‌های مستعد سقوط، از کمربندهای ایمنی مناسب استفاده شود.

در زمان تخریب ساختمان یکی از کارگران باتجربه برای تذکر هشدارهای موردنیاز به افراد، خودروهای عبوری و جلوگیری از ورود افراد به محل خطر به کار گرفته شود.

 

۲) روش تخریب

تخریب باید از بالاترین قسمت شروع شده و در پایین‌ترین قسمت تمام شود. هر گونه بی‌توجهی به نکات ظاهرا ساده سبب ایجاد سوانح دلخراشی خواهد شد.

انهدام با ماشین آلات باید از بیرونی‌ترین قسمت ساختمان و توسط اپراتور متخصص انجام پذیرد. در صورت هرگونه بی احتیاطی یا ارتعاش زیاد، سقوط دیوارها و سایر عناصر سازه‌ای روی دستگاه کاملاً  امکان پذیر است.

تخریب ساختمان جیست

جهت جلوگیری از انباشته شدن و تراکم مصالح و ضایعات حاصل  از انهدام، باید پیش از انجام عملیات، سوراخی در تمامی سقف‌ها ایجاد شود تا ضایعات به پایین‌ترین قسمت منتقل شوند. تخلیه نخاله‌ها باید پس از توقف عملیات تخریب انجام شود.

به هنگام تخریب نباید قسمت‌های بزرگ سقف و دیوارها یکباره روی زمین انداخته شوند.

این کار یکی از متداول‌ترین خطاهای کارگران است که خطر ایجاد ارتعاشات گسترده احتمالی را در پی دارد.

جهت بارگیری ضایعات خصوصاً در بافت‌های فرسوده، ترجیحاً بیل مکانیکی یا بابکت به کار گرفته شود. استفاده از لودر به خاطر ایجاد ارتعاش زیاد پیشنهاد نمی‌شود.

پیش از بریدن کامل تیرها نسبت به مهار آن‌ها برای پیشگیری از سقوط آزاد اقدام شود.

همچنین نیاز است که در قراردادهای تخریب با پیمانکار ذیصلاح به مسائلی اعم از مدت کار، قیمت، نحوه پرداخت، مالکیت مصالح بازیافتی، مسئولیت خسارت به سازه‌های کناری، جدا کردن و چیدن آجرها، نوع انهدام و مواردی از این قبیل اشاره کرد.

تخریب ساختمان جیست

امیدواریم در پایان این مقاله دید خوبی نسبت به تخریب ساختمان پیدا کرده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات و تجریبات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *