اجرای راه پله با فیلم کارگاهی از صفر تا صد

اگر اجرای راه‌پله به صورت صحیح و اصولی انجام نشود تردد بین طبقات به سختی ممکن می‌شود. اما در مورد نکات حرفه‌ای اجرای آن می‌دانید؟! در این مقاله به تمامی موارد مرتبط با اجرای راه پله از جمله مشخصات ابعادی راه پله، اجرای راه پله در اسکلت فلزی ، اجرای راه پله در اسکلت بتنی  و نکات تیر نیم طبقه اشاره می‌کنیم.

 

آنچه در این مقاله می آموزید:

فیلم اجرای راه پله

اهمیت راه پله

تقسیم بندی پله ها از نظر شکل ظاهری

مشخصات ابعادی پله ها 

محاسبه ابعاد پله

اجرای راه پله در اسکلت بتنی

تیر نیم طبقه راه پله

اجرای راه پله در اسکلت فلزی

موارد تکمیلی محاسبه و اجرای راه پله

 

فیلم اجرای راه پله

پیشنهاد می‌کنیم فیلم زیر را مشاهده کرده و با نکات حرفه‌ای و کاربردی اجرای راه پله آشنا شوید و این مقاله را با دید بهتری بخوانید.

طبق تعریف مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان ها در برابر حریق) راه‌پله بخشی از مجموعه راه خروج شامل تعدادی پله‌ها یا سکو است که در مجموع، رفـت و آمد از یک طبقه به طبقه دیگر را بدون تداخل و برخورد با مانع امکان پذیر می کند.

برای دانلود مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان ها در برابر حریق) روی آن کلیک کنید.

 

اهمیت راه پله

اجرای صحیح و اصولی راه‌پله در ساختمان ها موجب می‌شود تا ساکنین به راحتی بین طبقات تردد کنند.

حتی در ساختمان هایی که آسانسور دارند اگرچه کمتر از راه‌پله استفاده می شود اما با توجه به مواردی مانند اینکه آسانسور یک وسیله الکترومکانیکی است و احتمال خرابی آن وجود دارد، حمل بار از طریق راه‌پله انجام می شود و در مواقع بروز حادثه، ساکنین مجاز به استفاده از آسانسور نبوده و باید از راه‌پله تردد کنند، نقش راه پله در ساختمان ها بسیار با اهمیت است. 

 

تقسیم بندی پله ها از نظر شکل ظاهری

پله‌ها از نظر شکل ظاهری به دو دسته مستقیم و گرد (مدور) تقسیم می شوند.

 

پله های مستقیم

پله‌های مستقیم به طور مستقیم و بدون پیچش در مسیر خود ساخته می شوند. این پله‌ها عمدتاً نسبت به پله‌های گرد فضای بیشتری اشغال می کنند و برای مکان هایی که کمبود فضا دارند مناسب نیستند.

در پله‌های مستقیم تمام کف پله‌ها به شکل مستطیل هستند و اندازه کف پله‌ها در سراسر طول آن ها برابر است. پله‌های یک طرفه، دو طرفه، سه طرفه و چهار طرفه از انواع پله‌های مستقیم شمرده می شوند.

در پله‌های یک طرفه فرد با طی یک بازو راه‌پله به طبقه بعدی می‌رسد و هیچ پاگردی را تجربه نمی‌کند.

مگر در مواردی که اختلاف ارتفاع دو طبقه بیش از ۲٫۷۵ متر باشد که در این صورت برای پله‌های یک طرفه نیز اجرای پاگرد در بین مسیر الزامی است.

در انوع دیگر پله‌های مستقیم، فرد با طی کردن یک یا چند بازو و پاگرد و تغییر زاویه مسیر خود به طبقه بعدی می رسد.

اجرای راه پله

اجرای راه پله

پله های گرد یا مدور 

پله‌های مدور یا گرد با پیچش و چرخش مسیر پله‌ها همراه بوده و برای مکان هایی که محدودیت فضا دارند مناسب تر هستند. پله‌های یک چهارم در گردش، یک دوم در گردش و پیچ از انواع این پله‌ها می باشند.

در این نوع پله‌ها از تعدادی پله‌های صاف و تعداد دیگری پله تغییر شکل یافته استفاده می شود. یعنی در تعدادی پله عرض کف آن‌ها در دو سمت عرض راه‌پله یکسان نیست.

حداقل اندازه ی عرض کف پله در گونه ی داخلی پله‌های تغییر شکل یافته ۱۰ سانتی متر و در وسط عرض‌پله این مقدار ۲۷ تا ۳۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود.

یکی از انواع پله‌های مدور، پله‌ی یک چهارم در گردش است که بدون پاگرد اجرا شده و سطح کمتری نسبت به پله‌های پاگرددار اشغال می کند.

مقدار چرخش این نوع پله، به اندازه ی ربع دایره یعنی یک چهارم محیط دایره یا ۹۰ درجه است.

پله‌ی یک دوم در گردش نیز مانند پله‌‌ی یک چهارم در گردش ولی با چرخش به اندازه نصف محیط دایره یعنی ۱۸۰ درجه اجرا می شود.

اجرای راه پله

پله‌های پیچ نیز به دلیل اشغال فضای کم بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. تمام کف پله‌ها در این نوع پله به صورت تغییر شکل یافته ساخته می‌شوند و به دور یک ستون که در مرکز پله قرار دارد می‌پیچند.

برای آشنایی بیشتر با پله‌های گرد و نرم افزار طراحی این نوع پله‌ها مقالهانواع پله‌گرد همراه با نرم افزار طراحی راه‌پله stairdesignerرا مطالعه کنید.

پله گرد

مشخصات ابعادی پله ها در اجرای راه پله

تعداد پله ها

تعداد پله‌ها به مقدار اختلاف ارتفاع بین دو طبقه متوالی بستگی دارد. یعنی هر چه ارتفاع بین دو طبقه متوالی بیش تر باشد، تعداد پله‌ها بیش تر و هرچه ارتفاع بین دو طبقه متوالی کم تر باشد، تعداد پله‌ها کم تر خواهد بود.

اگر یک ارتفاع معین داشته باشیم، هر چه تعداد پله‌ی بیشتری استفاده کنیم ارتفاع تک پله‌ها کم‌تر خواهد شد.

طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان حداکثر تعداد پله‌ های بین دو پاگرد در ساختمان های مورد استفاده افراد دارای معلولیت و کم توان جسمی حرکتی باید ۱۲پله باشد.

برای دانلود مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان روی آن کلیک کنید.

کف پله

به سطحی از پله‌ها که انسان پای خود را بر روی آن قرار می دهد کف پله گفته می شود. تعداد کف پله‌ها به تعداد پله‌ها بستگی دارد.

در پلان، همیشه تعداد کف پله یک عدد کم تر از تعداد پله‌ها ترسیم می‌شود چون کف آخرین‌پله با کف سطحی که پله به آن تمام می شود (پاگرد) یکی است.

اندازه‌ی کف پله می‌تواند از ۲۸ تا ۴۰ سانتی متر در نظر گرفته شود. طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان حداقل اندازه عمق کف پله ۲۸ سانتی متر است.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

ارتفاع پله 

به فاصله ی عمودی کف پله‌های دو پله‌ی متوالی، ارتفاع‌پله گفته می شود. ارتفاع پله‌ها در ساختمان های مختلف با توجه به نوع کاربری آن ها از ۱۲ تا ۲۰ سانتی متر تغییر می کند.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

شیب پله جهت اجرای راه پله

شیب یا زاویه پله به نسبت ارتفاع و کف بستگی دارد.

یعنی هر چه ارتفاع پله‌ها کم تر و اندازه کف پله‌ی آن بیش تر باشد، شیب راه‌پله کم تر و بالعکس هر چه ارتفاع‌پله بیشتر و اندازه کف پله‌ی آن کم تر باشد، شیب پله بیشتر خواهد بود.

شیب پله‌ی مناسب در ساختمان های مسکونی تقریباً ۳۰ درجه است.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

طول پله

طول پله از جمع عرض کف پله‌های حساب شده با در نظر گرفتن یک کف‌پله کم تر بدست می آید. به عبارت دیگر طول افقی یک ردیف پله، طول پله نام دارد. 

به طور مثال اگر ۵ عدد پله با کف پله‌ی هر کدام ۳۰ سانتی متر داشته باشیم طولِ‌پله برابر است با ۴ ضرب در ۳۰ یعنی ۱۲۰ سانتی متر 

عرض پله

سطح یا سطوح کنار پله، گونه ی پله نام دارد. فاصله بین گونه‌های‌پله را عرض پله می گویند.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

اندازه عرض پله‌ها با یکدیگر مساوی نبوده و بسته به عملکرد و تعداد استفاده کنندگان از آن، از ۶۰ سانتی متر تا چند متر تغییر می کند.

در تمام ساختمان ها میزان حداقل عرض‌‌پله الزامی برحسب نوع، بار تصرف و متناسب با تعداد استفاده کنندگان تعیین می شود.

طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان در هر صورت پله‌هایی با عرض مفید کمتر از ۱۱۰ سانتی متر و پلکان های دارای پاگردی که عموم از آن استفاده می کنند با عرض مفید کمتر از ۲۴۰ سانتی متر مجاز نیست، مگر آن که در مقررات ملی اختصاصی تصرفی به گونه ای دیگر تعیین شده باشد.

اجرای راه پله

حجم پله

به ضخامت سقف زیر یک ردیف‌پله حجم پله می‌گویند.

در ساختمان های با اسکلت فولادی حجم‌ پله عبارت است از شماره تیرآهن به علاوه ی ۴ سانتی متر بابت اندودکاری و موارد دیگر.

در ساختمان های با اسکلت بتنی نیز حجم‌ پله عبارت است از ضخامت دال رمپ راه‌پله به علاوه ۴ سانتی متر بابت نازک کاری

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

بازو پله

به مجموعه ی پله‌های متوالی بین دو اختلاف سطح، بازوی‌پله گفته می‌شود. یک بازوی پله، حداقل از سه پله‌ی متوالی تشکیل می شود.

به عنوان مثال در پله‌ی دو طرفه، دو عدد بازوی‌پله داریم.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

چشم پله

فاصله ی بین دو بازوی پله، چشمِ پله نام دارد. به جز پله‌های یک طرفه و پله‌ی یک چهارم در گردش، در تمام پله‌ها چشم پله وجود دارد و حداقل آن ۲۰ سانتی متر است.

پاگرد در اجرای راه پله

محل یا سطحی است که فرد پس از پیمودن یک بازوی پله، بر آن قدم گذاشته و با حرکت یا چرخش ۹۰ درجه یا ۱۸۰ درجه ای به بازوی دوم می رسد.

کاهش ابعاد پاگرد موجب جرایم مالی و افزایش آن موجب کوچک شدن مساحت مفید طبقات می شود.

حداقل طول پاگرد متناسب با عرض پله در نظر گرفته می شود. یعنی در یک‌پله دو طرفه که حداقل عرض پله‌های هر بازو ۱۱۰ سانتیمتر است و باید ۲۰ سانتی متر هم چشم‌ پله در نظر بگیریم، طول پاگرد حداقل ۲۴۰ سانتی متر خواهد بود.

عرض مفید پاگرد در کاربری های مسکونی ۱۲۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود.

اگر بخواهیم حداقل ابعاد را برای عرض پاگرد راه‌پله در نظر بگیریم می توان عرض پاگرد را در قسمت پیش از بازو ۱۲۰ سانتی متر و در قسمت بعد بازو ۹۰ سانتی متر به اضافه ۳۰ سانتی متر اندازه کف‌پله آخر در نظر گرفت.

اجرای راه پله

ارتفاع سرگیر پله

فاصله ی عمودی بین کف‌پله تا زیر سقف، سرگیر پله نام دارد. در صورتی که یک ردیف‌پله بر روی ردیف پله‌ی دیگر قرار گیرد، برای حرکت راحت و ایمن، حداقل این ارتفاع باید ۲۰۵ سانتی متر باشد.

در پله‌های یک طرفه برای استفاده بیش تر از سطح سقف، می توان آن را روی ردیف پله‌ها جلو آورد به شرط آن که ارتفاع سرگیر از ۲۰۵ سانتی متر کم تر نباشد.

اجرای راه پله

محاسبه ابعاد پله جهت اجرای راه پله

طرح پله‌ها باید به صورتی باشد که سه شرط زیر را ارضا کند.

حرکت بر روی پله‌ها به خصوص در هنگام پایین آمدن بی خطر باشد.

حرکت بر روی پله‌ها راحت باشد.

در موقع بالا رفتن حداقل انرژی مصرف شود.

برای دستیابی به این سه شرط، از فرمول‌های تجربی کمک گرفته شده و عرض کف‌پله و ارتفاع‌پله بر این اساس محاسبه می شود.

فرمول اندازه ی قدم                                               ۲h + b = 63 ~ 65

فرمول راحتی                                                                 b – h = 12

فرمول احتیاط                                                                h + b = 48

h : ارتفاع تک‌پله

b : اندازه کف‌پله‌

لازم به ذکر است که احتمال برقراری هر سه رابطه به طور همزمان کم بوده و تنها کافی است که ابعاد پله‌ها در محدوده فرمول ها قرار گیرند. به طور مثال برای یک پله با عرض ۲۹ سانتی متر و ارتفاع ۱۷ سانتی متر داریم:

۶۳ = ۲۹ + (۱۷) ۲

۱۲ = ۱۷ – ۲۹

۴۶ = ۲۹ + ۱۷

برای اطلاع بیشتر در مورد محاسبه شیب ، تعداد و ابعاد استاندارد راه‌پله مقاله نحوه محاسبه شیب ، تعداد و ابعاد استاندارد راه‌پله‌” را مطالعه کنید.

در فیلم زیر اختلاف تراز بین دو نیم طبقه به کمک شیلنگ تراز اندازه گیری شده و تعداد پله‌ها محاسبه می شوند.

 

آموزش راه پله

اجرای راه پله در اسکلت بتنی

تیر نیم طبقه راه پله

آرماتوربندی تیر نیم طبقه راه پله همزمان با اجرای آرماتوربندی ستون های دور باکس راه‌پله انجام شده و آرماتورها از قالب ستون بیرون می آیند.

اگرچه بتن ریزی تیر نیم طبقه همراه با بتن ریزی راه‌پله و تیرها و سقف طبقه بعدی انجام می شود اما فراموشی اجرای آرماتورهای تیر نیم طبقه در زمان اجرای ستون های دور باکس راه‌پله، تخریب ستون برای رسیدن به میلگردهای آن جهت مهار آرماتور های تیر نیم طبقه در ستون را به همراه دارد.

آرماتوربندی راه پله بتنی

پس از گیرش بتن ستون ها و بازکردن قالب آن ها نوبت به قالب بندی راه پله و سقف طبقه بعدی می رسد. عمدتاً تخته های چندلایی روغن کاری شده و به عنوان قالب کف استفاده می شوند.

برای قالب بندی کناره راه‌پله نیز از قالب های فلزی استفاده می شود. اطمینان از محکم بودن قالب هایی که با سیم نجاری به جک های سقفی و چوب چهارتراش بسته شدند بسیار اهمیت دارد.

لذا پایه ها باید وزن قالب، بتن تازه و افرادی که روی آن تردد می کنند را نگه دارند.

اجرای راه پله

آرماتوربندی راه پله مطابق نقشه های اجرایی راه‌پله انجام می شود. میلگردهای رمپ به میلگردهای انتظار سقف در باکس راه‌پله وصله شده و به آرماتورهای تیرهای میان طبقه و طبقه بسته می شوند.

اجرای راه پله

بتن ریزی راه‌پله از پایین به بالا با اسلامپ کم همراه با بتن ریزی تیرها و سقف انجام می شود. 

اجرای راه پله

برای مشاهده نقشه های اجرایی راه‌پله‌های بتنی و نحوه اجرای ریشه‌پله و سایر نکات تکمیلی اجرای راه‌پله‌های بتنی به مقالهنحوه آرماتوربندی و اجرا راه‌پله‌های بتنیسر بزنید.

اجرای راه پله در اسکلت فلزی (فولادی)

دال راه‌پله بر روی تیرآهن شمشیری اجرا می شود. برای هر ردیف از پله‌ها حداقل دو عدد تیرآهن شمشیری نیاز بوده که بر اساس نظر طراح می تواند تعداد بیشتری تیرآهن به کار برد.

اجرای راه پله

فاصله تیرآهن های شمشیری در حدود ۹۰ سانی متر است. برای ساخت تیرآهن شمشیری معمولاً از مقطع IPE استفاده می شود که حداقل مقطع پیشنهادی آن IPE140 می باشد. 

اجرای راه پله

پس از انتخاب مقطع تیرآهن شمشیری نوبت به اجرای شمشیری و تغییر شکل تیرآهن افقی به Z کشیده شده شامل دو بخش افقی و یک بخش مایل می رسد.

برای این کار ابتدا محل خمیدگی تیرآهن در دو سمت آن با توجه به شیب‌ راه‌پله مشخص شده سپس به وسیله دستگاه برش کاری دو لچکی بریده می شود.

اجرای راه پله

پس از بریدن بال و جان تیرآهن، مثلث لچکی بیرون آورده شده و با پتک بر روی بال بالایی تیرآهن کوبیده می شود تا تیرآهن خم شود.

پس از سرد شدن تیرآهن، محل درزها را جوش داده و محل جوش داده شده با استفاده از سنگ فرز سنگ زده می شود تا سطح روی جوش و تیرآهن برابر شود.

سپس در ناحیه برش خورده دو ورق جهت تقویت به طرفین جان تیرآهن جوش داده می شود.اجرای راه پله

بعد از نصب شمشیری راه‌پله و اتصال آن به اسکلت سازه که عمدتاً به صورت مفصلی می باشد نوبت به اجرای دال آن می رسد. دال راه‌پله در اسکلت فولادی می‌تواند طاق ضربی، عرشه فولادی و یا دال بتنی مرکب باشد.

برای آشنایی بیشتر با نحوه اجرای شمشیری راه پله‌های فلزی و اتصال آن ها به اسکلت سازه مقاله صفر تا صد ساخت و اجرا شمشیری‌پله در راه‌پله فلزیرا مطالعه کنید.

اجرای راه پله

اجرای راه پله

موارد تکمیلی محاسبه و اجرای راه پله

همان طور که تا اینجا متوجه شدید راه‌پله از بخش های مهم ساختمان است که نکات ریزه کاری بسیاری دارد.

اصول نصب سنگ‌ پله، مدلسازی راه‌پله در نرم افزار های تحلیل و طراحی، محاسبات مربوط به بارگذاری، طراحی شمشیری راه‌پله در اسکلت فولادی و طراحی رمپ راه‌پله در اسکلت بتنی از نکات با اهمیت دیگری هستند که هرمهندس عمران باید با آن ها آشنا باشد. 

در آموزش فراتر از کاربردی اجرای راه پله تمام تعاریف و نکات اجرایی همراه با تعداد زیادی فیلم ها و عکس های کارگاهی  آموزش داده شده اند. به صفحه این آموزش سر بزنید و فیلم های نمونه آن را مشاهده کنید.

 

برای اطلاع بیشتر از آموزش فراتر از کاربردی اجرای راه پله روی تصویر زیر کلیک کنید.

آموزش اجرای راه پله

 

امیدواریم در پایان این مقاله به جواب تمام سوال‌های خود در مورد اجرای راه پله رسیده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات و تجربیات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *