نحوه اجرای راه پله در ساختمان با فیلم از صفر تا صد

اگر اجرای راه‌ پله به صورت صحیح و اصولی انجام نشود تردد بین طبقات به سختی ممکن می‌شود. اما در مورد نکات حرفه‌ای اجرای آن می‌دانید؟!

در این مقاله به تمامی موارد مرتبط با نحوه اجرای راه پله در ساختمان از جمله مشخصات ابعادی راه پله، اجرای راه پله در اسکلت فلزی و اسکلت بتنی و همچنین نکات تیر نیم طبقه اشاره می‌کنیم. 

 

آنچه در این مقاله می آموزید:

فیلم اجرای راه پله در ساختمان

اهمیت راه پله

اجرای راه پله در اسکلت بتنی

تیر نیم طبقه راه پله

اجرای راه پله در اسکلت فلزی

تقسیم بندی پله ها از نظر شکل ظاهری

مشخصات ابعادی پله ها 

محاسبه ابعاد پله

اموزش راه پله

 

فیلم اجرای راه پله در ساختمان

پیشنهاد می‌کنیم فیلم زیر را مشاهده کرده و با نکات حرفه‌ای و کاربردی اجرای راه پله آشنا شوید و این مقاله را با دید بهتری بخوانید.

طبق تعریف مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان ها در برابر حریق) پلکان بخشی از مجموعه راه خروج شامل تعدادی پله‌ها یا سکو است که در مجموع، رفـت و آمد از یک طبقه به طبقه دیگر را بدون تداخل و برخورد با مانع امکان پذیر می کند.

برای دانلود مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان ها در برابر حریق) روی آن کلیک کنید.

 

اهمیت راه پله

اجرای صحیح و اصولی پلکان در ساختمان ها موجب می‌شود تا ساکنین به راحتی بین طبقات تردد کنند.

حتی در ساختمان هایی که آسانسور دارند اگرچه کمتر از پلکان استفاده می شود اما با توجه به مواردی مانند اینکه آسانسور یک وسیله الکترومکانیکی است و احتمال خرابی آن وجود دارد، حمل بار از طریق پلکان انجام می‌شود.

همچنین در مواقع بروز حادثه، ساکنین مجاز به استفاده از آسانسور نبوده و باید از راه‌پله تردد کنند، نقش پلکان در ساختمان‌ها بسیار با اهمیت است. 

 

نحوه اجرای باکس راه پله در ساختمان

جهت اجرای باکس راه پله، چهار ستون در چهار گوشه آن باید تعبیه شوند. اجرای باکس راه پله با کمتر از ۴ ستون موجب ایجاد تنش زیاد در دیگر اعضای سازه می‌شود.

این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که به دلیل محدودیت‌های معماری مجبور به انجام این کار شوند.

زیرا در این حالت پاگرد و شمشیری‌ها به صورت طره اجرا می‌شوند. در این حالت باید تقویت‌های لازم برای سازه صورت گیرد.

به این نکته توجه داشته باشید که طبق آیین نامه ۲۸۰۰ باید از اجرای کنسول‌های بیشتر از ۱٫۵ متر جلوگیری کرد.

نحوه اجرای پله در ساختمان

 

آموزش‌های اجرایی ساختمان

آموزش‌هایی فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

کلیک کنید

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید

 

اجرای راه پله در اسکلت بتنی

تیر نیم طبقه راه پله

ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که آرماتوربندی تیر نیم طبقه راه پله چه زمانی انجام می‌شود؟

آرماتوربندی تیر نیم طبقه راه پله همزمان با اجرای آرماتوربندی ستون های دور باکس پلکان انجام شده و آرماتورها از قالب ستون بیرون می‌آیند.

اگرچه بتن ریزی تیر نیم طبقه همراه با بتن ریزی پلکان و تیرها و سقف طبقه بعدی انجام می شود اما فراموشی اجرای آرماتورهای تیر نیم طبقه در زمان اجرای ستون های دور باکس راه‌پله، تخریب ستون برای رسیدن به میلگردهای آن جهت مهار آرماتور های تیر نیم طبقه در ستون را به همراه دارد.

اجرای راه پله در اسکلت بتنی

پس از گیرش بتن ستون ها و بازکردن قالب آن ها نوبت به قالب بندی راه پله و سقف طبقه بعدی می‌رسد. عمدتاً تخته‌های چندلایی روغن کاری شده و به عنوان قالب کف استفاده می‌شوند.

برای قالب بندی کناره راه‌پله نیز از قالب های فلزی استفاده می شود. اطمینان از محکم بودن قالب هایی که با سیم نجاری به جک های سقفی و چوب چهارتراش بسته شدند بسیار اهمیت دارد.

لذا پایه ها باید وزن قالب، بتن تازه و افرادی که روی آن تردد می‌کنند را نگه دارند.

اجرای راه پله

آرماتوربندی راه پله مطابق نقشه‌های اجرایی پلکان انجام می‌شود. میلگردهای رمپ به میلگردهای انتظار سقف در باکس راه‌پله وصله شده و به آرماتورهای تیرهای میان طبقه و طبقه بسته می‌شوند.

آرماتوربندی اجرای راه پله

بتن ریزی پلکان از پایین به بالا با اسلامپ کم همراه با بتن ریزی تیرها و سقف انجام می‌شود. برای مطالعه بیشتر در مورد نکات مهم بتن ریزی سطوح شیبدار به مقاله بتن ریزی سطوح شیبدار چه نکاتی دارد؟! + فیلم سر بزنید.

اجرای راه پله ساختمان

برای مشاهده نقشه‌های اجرایی راه‌پله‌های بتنی و نحوه اجرای ریشه‌ پله و سایر نکات تکمیلی اجرای پلکان بتنی به مقالهنحوه آرماتوربندی و اجرا راه‌پله‌های بتنیسر بزنید.

 

نحوه اجرای راه پله در ساختمان فولادی

ابتدا به این سوال پاسخ دهیم که در اسکلت فلزی، برای هر ردیف از پله‌، حداقل به چند تیرآهن شمشیری نیاز داریم؟

دال راه‌پله بر روی تیرآهن شمشیری اجرا می‌شود. برای هر ردیف از پله‌ها حداقل دو عدد تیرآهن شمشیری نیاز بوده که بر اساس نظر طراح می تواند تعداد بیشتری تیرآهن به کار برد.

اجرای شمشیری راه پله در اسکلت فولادی

فاصله تیرآهن های شمشیری در حدود ۹۰ سانی متر است. برای ساخت تیرآهن شمشیری معمولاً از مقطع IPE استفاده می شود که حداقل مقطع پیشنهادی آن IPE140 می باشد. 

شمشیری راه پله

پس از انتخاب مقطع تیرآهن شمشیری نوبت به اجرای شمشیری و تغییر شکل تیرآهن افقی به Z کشیده شده شامل دو بخش افقی و یک بخش مایل می رسد.

برای این کار ابتدا محل خمیدگی تیرآهن در دو سمت آن با توجه به شیب‌ راه‌پله مشخص شده سپس به وسیله دستگاه برش کاری دو لچکی بریده می شود.

اجرای راه پله در اسکلت فولادی

پس از بریدن بال و جان تیرآهن، مثلث لچکی بیرون آورده شده و با پتک بر روی بال بالایی تیرآهن کوبیده می شود تا تیرآهن خم شود.

پس از سرد شدن تیرآهن، محل درزها را جوش داده و محل جوش داده شده با استفاده از سنگ فرز سنگ زده می شود تا سطح روی جوش و تیرآهن برابر شود.

سپس در ناحیه برش خورده دو ورق جهت تقویت به طرفین جان تیرآهن جوش داده می شود.اجرای شمشیری راه پله

بعد از نصب شمشیری پلکان و اتصال آن به اسکلت سازه که عمدتاً به صورت مفصلی می باشد نوبت به اجرای دال آن می رسد. دال راه‌پله در اسکلت فولادی می‌تواند طاق ضربی، عرشه فولادی و یا دال بتنی مرکب باشد.

برای آشنایی بیشتر با نحوه اجرای شمشیری راه پله‌های فلزی و اتصال آن ها به اسکلت سازه مقاله صفر تا صد ساخت و اجرا شمشیری‌ در راه‌پله فلزیرا مطالعه کنید.

آموزش راه پله

نحوه اجرای راه پله ساختمان

تقسیم بندی پله ها از نظر شکل ظاهری

پله‌ها از نظر شکل ظاهری به دو دسته مستقیم و گرد (مدور) تقسیم می شوند.

 

پله های مستقیم

پله‌های مستقیم به طور مستقیم و بدون پیچش در مسیر خود ساخته می شوند. این پله‌ها عمدتاً نسبت به پله‌های گرد فضای بیشتری اشغال می کنند و برای مکان هایی که کمبود فضا دارند مناسب نیستند.

در پله‌های مستقیم تمام کف پله‌ها به شکل مستطیل هستند و اندازه کف پله‌ها در سراسر طول آن ها برابر است. پله‌های یک طرفه، دو طرفه، سه طرفه و چهار طرفه از انواع پله‌های مستقیم شمرده می شوند.

در پله‌های یک طرفه فرد با طی یک بازو پلکان به طبقه بعدی می‌رسد و هیچ پاگردی را تجربه نمی‌کند.

مگر در مواردی که اختلاف ارتفاع دو طبقه بیش از ۲٫۷۵ متر باشد که در این صورت برای پله‌های یک طرفه نیز اجرای پاگرد در بین مسیر الزامی است.

در انوع دیگر پله‌های مستقیم، فرد با طی کردن یک یا چند بازو و پاگرد و تغییر زاویه مسیر خود به طبقه بعدی می رسد.

پله مستقیم

پله مستقیم سه طرفه و چهار طرفه

پله های گرد یا مدور 

پله‌های مدور یا گرد با پیچش و چرخش مسیر پله‌ها همراه بوده و برای مکان هایی که محدودیت فضا دارند مناسب تر هستند. پله‌های یک چهارم در گردش، یک دوم در گردش و پیچ از انواع این پله‌ها می باشند.

در این نوع پله‌ها از تعدادی پله‌های صاف و تعداد دیگری پله تغییر شکل یافته استفاده می شود. یعنی در تعدادی پله عرض کف آن‌ها در دو سمت عرض راه‌پله یکسان نیست.

حداقل اندازه ی عرض کف پله در گونه ی داخلی پله‌های تغییر شکل یافته ۱۰ سانتی متر و در وسط عرض‌ این مقدار ۲۷ تا ۳۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود.

یکی از انواع پله‌های مدور، پله‌ی یک چهارم در گردش است که بدون پاگرد اجرا شده و سطح کمتری نسبت به پله‌های پاگرددار اشغال می کند.

مقدار چرخش این نوع پله، به اندازه ی ربع دایره یعنی یک چهارم محیط دایره یا ۹۰ درجه است.

پله‌ی یک دوم در گردش نیز مانند پله‌‌ی یک چهارم در گردش ولی با چرخش به اندازه نصف محیط دایره یعنی ۱۸۰ درجه اجرا می شود.

اجرای راه پله گرد

پله‌های پیچ نیز به دلیل اشغال فضای کم بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. تمام کف پله‌ها در این نوع پله به صورت تغییر شکل یافته ساخته می‌شوند و به دور یک ستون که در مرکز پله قرار دارد می‌پیچند.

برای آشنایی بیشتر با پله‌های گرد و نرم افزار طراحی این نوع پله‌ها مقالهانواع پله‌گرد همراه با نرم افزار طراحی stairdesignerرا مطالعه کنید.

پله گرد

مشخصات ابعادی پله ها در اجرای راه پله

تعداد پله‌ها

تعداد پله‌ها به مقدار اختلاف ارتفاع بین دو طبقه متوالی بستگی دارد. یعنی هر چه ارتفاع بین دو طبقه متوالی بیش تر باشد، تعداد پله‌ها بیش تر و هرچه ارتفاع بین دو طبقه متوالی کم تر باشد، تعداد پله‌ها کم تر خواهد بود.

اگر یک ارتفاع معین داشته باشیم، هر چه تعداد پله‌ی بیشتری استفاده کنیم ارتفاع تک پله‌ها کم‌تر خواهد شد.

طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان حداکثر تعداد پله‌‌های بین دو پاگرد در ساختمان های مورد استفاده افراد دارای معلولیت و کم توان جسمی حرکتی باید ۱۲پله باشد.

برای دانلود مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان روی آن کلیک کنید.

 

کف پله

به سطحی از پله‌ها که انسان پای خود را بر روی آن قرار می دهد کف پله گفته می شود. تعداد کف پله‌ها به تعداد پله‌ها بستگی دارد.

در پلان، همیشه تعداد کف پله یک عدد کم تر از تعداد پله‌ها ترسیم می‌شود چون کف آخرین‌پله با کف سطحی که پله به آن تمام می شود (پاگرد) یکی است.

اندازه‌ی کف می‌تواند از ۲۸ تا ۴۰ سانتی متر در نظر گرفته شود. طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان حداقل اندازه عمق کف پله ۲۸ سانتی متر است.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

ارتفاع پله 

به فاصله عمودی کف پلکان دو پله‌ی متوالی، ارتفاع‌ گفته می‌شود. ارتفاع پله‌ها در ساختمان های مختلف با توجه به نوع کاربری آن‌ها از ۱۲ تا ۲۰ سانتی متر تغییر می‌کند.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

شیب پله جهت اجرای راه پله

شیب یا زاویه پله به نسبت ارتفاع و کف بستگی دارد.

یعنی هر چه ارتفاع پله‌ها کم تر و اندازه کف پله‌ی آن بیشتر باشد، شیب راه‌پله کم تر و بالعکس هر چه ارتفاع‌ پله بیشتر و اندازه کف پله‌ی آن کم تر باشد، شیب پله بیشتر خواهد بود.

شیب پله‌ی مناسب در ساختمان های مسکونی تقریباً ۳۰ درجه است.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

طول و عرض پله

طول پله از جمع عرض کف پله‌های حساب شده با در نظر گرفتن یک کف‌ پله کم تر بدست می‌آید. به عبارت دیگر طول افقی یک ردیف پله، طول پله نام دارد. 

به طور مثال اگر ۵ عدد پله با کف ۳۰ سانتی متر داشته باشیم طولِ‌ پله برابر است با ۴ ضرب در ۳۰ یعنی ۱۲۰ سانتی متر.

سطح یا سطوح کنار پله، گونه ی پله نام دارد. فاصله بین گونه‌ها را عرض پله می‌گویند.

طول و عرض راه پله

اندازه عرض پله‌ها با یکدیگر مساوی نبوده و بسته به عملکرد و تعداد استفاده کنندگان از آن، از ۶۰ سانتی متر تا چند متر تغییر می ‌کند.

در تمام ساختمان ها میزان حداقل عرض‌‌ الزامی برحسب نوع، بار تصرف و متناسب با تعداد استفاده کنندگان تعیین می‌شود.

طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان در هر صورت پله‌هایی با عرض مفید کمتر از ۱۱۰ سانتی متر و پلکان های دارای پاگردی که عموم از آن استفاده می کنند با عرض مفید کمتر از ۲۴۰ سانتی متر مجاز نیست، مگر آن که در مقررات ملی اختصاصی تصرفی به گونه ای دیگر تعیین شده باشد.

ابعاد راه پله

حجم پله

به ضخامت سقف زیر یک ردیف‌، حجم پله می‌گویند.

در ساختمان‌های با اسکلت فولادی حجم‌ پله عبارت است از شماره تیرآهن به علاوه ی ۴ سانتی متر بابت اندودکاری و موارد دیگر.

در ساختمان‌های با اسکلت بتنی نیز حجم‌ پله عبارت است از ضخامت دال رمپ راه‌پله به علاوه ۴ سانتی متر بابت نازک کاری

حجم پله

بازو پله

به مجموعه ی پله‌های متوالی بین دو اختلاف سطح، بازو گفته می‌شود. یک بازوی پله، حداقل از سه پله‌ی متوالی تشکیل می‌شود.

بازو راه پله

چشم پله

فاصله ی بین دو بازوی پله، چشمِ پله نام دارد. به جز پلکان یک طرفه و پله‌ی یک چهارم در گردش، در تمام پله‌ها چشم پله وجود دارد و حداقل آن ۲۰ سانتی متر است.

ارتفاع سرگیر پله

فاصله ی عمودی بین کف‌ پلکان تا زیر سقف، سرگیر پله نام دارد. در صورتی که یک ردیف‌ بر روی ردیف پله‌ی دیگر قرار گیرد، برای حرکت راحت و ایمن، حداقل این ارتفاع باید ۲۰۵ سانتی متر باشد.

در پلکان یک طرفه برای استفاده بیش تر از سطح سقف، می‌توان آن را روی ردیف پلکان جلو آورد به شرط آن که ارتفاع سرگیر از ۲۰۵ سانتی متر کمتر نباشد.

ارتفاع سرگیر پله

محاسبه ابعاد پله جهت اجرای راه پله

طرح پلکان باید به صورتی باشد که سه شرط زیر را ارضا کند.

حرکت بر روی پلکان به خصوص در هنگام پایین آمدن بی خطر باشد.

حرکت بر روی پلکان راحت باشد.

در موقع بالا رفتن حداقل انرژی مصرف شود.

برای دستیابی به این سه شرط، از فرمول‌های تجربی کمک گرفته شده و عرض کف‌ و ارتفاع بر این اساس محاسبه می‌شود.

فرمول اندازه ی قدم                                                       ۲h + b = 63 ~ 65

فرمول راحتی                                                                          b – h = 12

فرمول احتیاط                                                                         h + b = 48

h : ارتفاع تک‌پله

b : اندازه کف‌

لازم به ذکر است که احتمال برقراری هر سه رابطه به طور همزمان کم بوده و تنها کافی است که ابعاد پله‌ها در محدوده فرمول ها قرار گیرند. به طور مثال برای یک پله با عرض ۲۹ سانتی متر و ارتفاع ۱۷ سانتی متر داریم:

۶۳ = ۲۹ + (۱۷) ۲

۱۲ = ۱۷ – ۲۹

۴۶ = ۲۹ + ۱۷

برای اطلاع بیشتر در مورد محاسبه شیب ، تعداد و ابعاد استاندارد راه‌پله مقاله نحوه محاسبه شیب ، تعداد و ابعاد استاندارد راه‌پله‌” را مطالعه کنید.

در فیلم زیر اختلاف تراز بین دو نیم طبقه به کمک شیلنگ تراز اندازه گیری شده و تعداد پله‌ها محاسبه می‌شوند.

پاگرد در اجرای راه پله

محل یا سطحی است که فرد پس از پیمودن یک بازوی پله، بر آن قدم گذاشته و با حرکت یا چرخش ۹۰ درجه یا ۱۸۰ درجه ای به بازوی دوم می رسد.

کاهش ابعاد پاگرد موجب جرایم مالی و افزایش آن موجب کوچک شدن مساحت مفید طبقات می شود.

حداقل طول پاگرد متناسب با عرض پله در نظر گرفته می شود. یعنی در پلکان دو طرفه که حداقل عرض پله‌های هر بازو ۱۱۰ سانتیمتر است و باید ۲۰ سانتی متر هم چشم‌ پله در نظر بگیریم، طول پاگرد حداقل ۲۴۰ سانتی متر خواهد بود.

عرض مفید پاگرد در کاربری های مسکونی ۱۲۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود.

اگر بخواهیم حداقل ابعاد را برای عرض پاگرد راه‌پله در نظر بگیریم می توان عرض پاگرد را در قسمت پیش از بازو ۱۲۰ سانتی متر و در قسمت بعد بازو ۹۰ سانتی متر به اضافه ۳۰ سانتی متر اندازه کف‌ آخر در نظر گرفت.

اموزش راه پله

اموزش راه پله

همان طور که تا اینجا متوجه شدید پلکان از بخش های مهم ساختمان است که نکات ریزه کاری بسیاری دارد.

اصول نصب سنگ‌ پله، مدلسازی راه‌پله در نرم افزار های تحلیل و طراحی، محاسبات مربوط به بارگذاری، طراحی شمشیری راه‌پله در اسکلت فولادی و طراحی رمپ راه‌پله در اسکلت بتنی از نکات با اهمیت دیگری هستند که هرمهندس عمران باید با آن ها آشنا باشد. 

در اموزش فراتر از کاربردی اجرای راه پله تمام تعاریف و نکات اجرایی همراه با تعداد زیادی فیلم ها و عکس های کارگاهی  آموزش داده شده اند. به صفحه این آموزش سر بزنید و فیلم های نمونه آن را مشاهده کنید.

 

برای اطلاع بیشتر از اموزش اجرای راه پله روی تصویر زیر کلیک کنید.

اموزش اجرای راه پله

 

امیدواریم در پایان این مقاله به جواب تمام سوال‌های خود در مورد اجرای راه پله رسیده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات و تجربیات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

کلیک کنید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *