برای مشاهده آموزش‌های کاربردی مهندسی عمران در حوزه اجرا و دفترفنی و سرمایه گذاری روی خودت، حتما روی این بنر کلیک کن!
0
02144030986

قالب بندی ستون بتنی در ۶ مرحله از صفر تا صد + فیلم

نحوه قالب بندی ستون بتنی

چه قدر با نحوه قالب بندی ستون بتنی آشنا هستید؟! آیا تا به حال در مورد رامکا شنیده‌اید؟! آیا می‌دانید نحوه قالب بندی ستون بتنی بلند چگونه است؟! ما در این مقاله به شرح نکات قالب بندی اصولی ستون بتنی می‌پردازیم و در انتهای این مقاله به جواب تمامی سوال‌های خود می‌رسید. با ما همراه باشید.

آنچه که در این مقاله می آموزید :

فیلم قالب بندی ستون

اجزای قالب بندی ستون

نحوه قالب بندی ستون بتنی

انواع قالب بندی ستون

قالب چوبی بتن

قالب فلزی بتن

ارتفاع قالب بندی ستون

فیلم قالب بندی ستون بتنی

در فیلم زیر نحوه قالب بندی ستون بتنی را مشاهده می‌کنید. 

اجزای قالب بندی ستون بتنی

پیش از اینکه در مورد نحوه قالب بندی ستون بتنی صحبت کنیم، ابتدا با اجزای قالب بندی ستون آشنا شوید.

۱) پانل‌ها

پانل‌های فلزی در دو نوع تسمه‌ای و لبه خم تولید می‌شوند. معمولا پانل‌های لبه خم به صورت یکپارچه از ورق ۳ یا ۴ میلی‌متر هستند که لبه‌های آن را به کمک دستگاه خم می‌کنند.
پانل‌های تسمه‌ای یا جوششی از ورق ۴ میلی‌متری و تسمه‌ها از ورق ۵ میلی‌متری تشکیل شده‌اند. در صورتی که جوش این ورق‌ها از نوع CO2 باشد، مقاومت و کیفیت بالایی در برابر ضربه دارد.
به طور کلی در قالب‌های لبه خم ورق صفحه و لبه‌ها یکپارچه بوده و فقط لبه ابتدا و انتهای قالب به صورت جوشی به آن متصل می‌شوند، اما در قالب‌های تسمه‌ای تمامی لبه‌ها به کمک جوش و سخت کننده به صفحه متصل می‌گردند.
ممکن است از خود بپرسید این دو نوع قالب چه تفاوتی دارند؟! باید گفت قالب لبه خم از قالب تسمه‌ای سبک‌تر بوده اما پس از باز کردن قالب‌ها رد شیره بتن در درز دو پانل کنار هم بیشتر مشخص است.
اگر هر دو قالب به طور مناسبی تولید شوند، مقاومت کافی در برابر بار وارده از سمت بتن تازه را خواهند داشت.
لذا پیمانکاران با توجه سهولت جابه‌جایی و قیمت تمام شده، تصمیم به انتخاب نوع پانل‌های فلزی برای قالب‌بندی می‌گیرند.
انواع قالب در نحوه قالب بندی ستون بتنی

۲) پین و گوه

با ریختن بتن در قالب‌ها فشاری ایجاد می‌شود که ممکن است باعث باز شدن آن‌ها یا خروج شیره بتن شود. از پین و گوه جهت چفت کردن پانل‌های فلزی استفاده می‌گردد.
پین و گوه و نحوه قالب بندی ستون بتنی

۳) پشت بند و جک‌های مایل

بعد از اینکه پانل‌ها به کمک پین و گوه به هم متصل شدند نوبت اجرای پشت بند می‌رسد.
از پشت بندهای افقی، قائم و مایل جهت یکپارچه سازی پانل‌ها و افزایش مقاومت برای مقابله با نیروی رانشی بتن تازه استفاده می‌شود.
ممکن است در هنگام نصب قالب ها یا بتن ریزی، ستون ناشاقول شود. به همین دلیل از جک‌های مایل جهت تثبت پانل‌ها استفاده می‌شود.
در ارتفاع‌های حداکثر یک متری باید از پشت بند استفاده شود. برای اجرای پشت بند در ستون‌ها معمولا از لوله داربست استفاده می‌شود. 
نحوه قالب بندی ستون بتنی
۴) بست قورباغه‌ای
در ستون‌‌های لبه که امکان اجرای جک مایل از دو طرف وجود ندارد، برای نگه داشتن قالب‌ها و شاقول کردن آن از سیم نجاری یا میلگرد به کمک بست قورباغه‌ای استفاده می‌کنند.
جهت انجام این کار باید هنگام بتن ریزی سقف یا فونداسیون قلاب‌هایی در آن قرار داده باشید.
نحوه قالب بندی ستون بتنی و جک های مایل و کابل‌ها

۵) تسمه 

در صورتی که المان بتنی عریض باشد، برای اینکه پانل‌ها در اثر فشار بتن ریزی از هم فاصله نگیرند از تسمه استفاده می‌شود. 
تسمه بین دو پانل قرار گرفته شده و فاصله دو وجه ستون را حفظ می‌کند. طولی که برای تسمه انتخاب می‌کنید برابر عرض ستون به علاوه ۵ سانتی‌متر از هر طرف باشد.
به طور مثال برای ستون با عرض ۵۰ سانتی‌متر باید از تسمه‌های ۶۰ سانتی‌متری استفاده کرد.
برای مطالعه بیشتر در مورد جزئیات اجزای قالب بندی ستون بتنی و نکات آن به مقاله قالب بندی و انتخاب قالب بتن از صفر تا صد در یک مقاله سر بزنید.
نحوه قالب بندی ستون بتنی با تسمه
برای درک بهتر
اجزای قالب بندی ستون بتنی ۳ متری با ابعاد ۴۰×۴۰ به شرح زیر است:

۱) ۱۲ عدد پانل ۳۰×۱۰۰ سانتی‌متر

۲) ۸ عدد پانل کنج ۵× ۵ با طول ۱۵۰ سانتی‌متر

۳) ۷۵ جفت پین و گوه

 

اجرا ساختمان

نحوه قالب بندی ستون بتنی

پس از تکمیل آرماتوربندی ستون، رامکاها جهت تنظیم ابعاد ستون و جلوگیری از دزآکسه شدن آن‌ها، در دو جهت عمود بر هم بسته می‌شوند و پس از آن قالب بندی ستون شروع می‌شود.

برای مطالعه بیشتر در مورد نحوه اجرای رامکا فلزی و بتنی به مقاله رامکا فلزی و بتنی | تمام ریزه‌کاری‌های اجرای انواع آن در یک مقاله حتما سر بزنید.

قالب بندی ستون بتنی از ۶ مرحله تشکیل شده است:

۱) تهیه قالب‌ها

پانل‌ها باید از مراکز معتیر تولیدکننده قالب تهیه شوند. در زمان تهیه حتما به نوع، کیفیت و اندازه‌های لازم دقت کنید. 

در صورت تهیه قالبهای چوبی حتما اندازه‌های آن در سه بعد چک شود و سطح آن‌ها باید صاف و بدون اعوجاج باشد. ولی قالبهای فلزی از این نظر دقیق‌تر هستند.

معمولا از پیمانکاران قالب بند و آرماتوربند برای انجام این امور استفاده می‌شود که خودشان پانل‌ها و سایر تجهیزات را دارند. 

نحوه قالب بندی ستون بتنی و تهیه قالب ها

۲) تمیز کردن قالب‌ها

در صورتی که قالب‌ها برای اولین بار استفاده می‌شوند نیازی به تمیز کردن ندارند، در غیر این صورت باید تمیز بودن پانل‌ها چک شود. در صورتی که روی آن‌ها از قبل سیمان خشک شده به جا مانده باشد، باید با فرچه پاک شود. 

 

۳) روغن کاری قالب ها

سپس قالب‌ها روغن‌کاری می‌شوند. جهت رسیدن به سطح صیقلی بتن و مکان‌هایی که صیقلی بودن سطح برای ما مهم است، بهتر است از مواد رهاساز استفاده شود.

در غیر این صورت روغن سوخته را با گازوئیل ترکیب می‌کنند و با فرچه روی پانل‌ها مالیده می‌شود.

در قالب‌های چوبی از گازوئیل استفاده می‌کنند اما به هر حال توصیه می‌شود از مواد رهاساز استفاده شود.

در تیرها می‌توان به جای روغن کاری قالب کف، روی آن نایلون کشید و پس از باز کردن پانل‌ها، نایلون را جدا کرد.

در زمان روغن‌کاری اگر آرماتورها روغنی شوند، باید به وسیله پارچه و بنزین یا انژکتور شور ماشین، تمیز گردند. در غیر این صورت به دلیل روغنی بودن، بین آرماتور و بتن چسبندگی به وجود نیامده و موجب ضعف عملکرد آن می‌شود.

نحوه قالب بندی ستون بتنی و روغن کاری قالب ها

۴) بستن قالب‌ها با پین و گوه

در این مرحله ابتدا پانل را نوک رامکا قرار می‌دهند، سپس پانل کناری را قرار داده و با پین و گوه به هم می‌بندند و به همین ترتیب پانل‌های بعدی گذاشته می‌شود.

حدود ۷۵ عدد پین و گوه برای یک ستون ۳ متری مورد نیاز است.

نحوه قالب بندی ستون و پین و گوه

در قالب‌ بندی ستون‌های بتنی عریض از تسمه نیز استفاده می‌شود. زمانی که بتن ریزی انجام می‌شود ممکن است پانل‌ها بر اثر فشار بتن باز شوند. تسمه‌ها باعث محکم نگه داشتن آن‌ها می‌گردد.

تسمه‌ها از هر طرف به اندازه ۵ سانتی‌متر بیرون زدگی از ستون دارند و به وسیله پین و گوه بسته می‌شوند.

نحوه قالب بندی ستون و پین و گوه

بعد از باز کردن قالب‌ها قسمتی از تسمه که از ستون بیرون می‌زند پخ زده شده ولی بهتر است بریده و ضدزنگ زده شود که دچار زنگ‌زدگی نگردد.

جهت قالب بندی کنج ستون‌ها بهتر است از قالب کنج استفاده شود. این پانل‌ها سطح کونیک و گرد فراهم می‌کنند. اگر از قالب کنج استفاده نکنیم و اصطلاحا به صورت کنج صفر اجرا شود، امکان خروج شیره بتن، کرمو شدن، تیزگوشه و لب‌پر شدن آن وجود دارد. 

نحوه قالب بندی ستون بتنی و قالب های کنج

قالب بندی ستون‌های لبه به این شکل است که چوب‌های چهارتراشی در لبه قرار می‌دهند و به وسیله سیم نجاری به آرماتورها می‌بندند. سپس پانل روی چوب‌ قرار می‌گیرد.

نحوه قالب بندی ستون بتنی و اجرای چوب چهارتراش برای ستون‌های لبه

۵) اجرای پشت بند و شاقول کردن قالب های ستون

بر اثر بتن ریزی و فشار بتن، ممکن است پانل‌ها باز شوند. به وسیله پشت بندها، پانل‌ها را محکم نگه می‌دارند تا بر اثر فشار بتن باز نشوند و از کج شدن و ناشاقولی احتمالی در هر چهار طرف ستون جلوگیری شود.

در فواصل حداکثر یک متری به وسیله لوله داربست و گیره، پانل‌ها را محکم می‌کنند.

سپس ستون‌ها باید شاقول شوند.

شاقول کردن ستون بعد از قالب بندی و همچنین بعد ار بتن ریزی امری ضروری است. شاقول بودن به معنی در راستای قائم قرار گرفتن است.

شاقول وسیله‌ای است که از یک مخروط و نخ تشکیل شده است. فاصله نخ از بالا تا سطح ستون باید برابر با فاصله مرکز شاقول که نخ از آن رد شده تا سطح بتن در پایین باشد.

نحوه قالب بندی ستون بتنی و شاقول کردن آن

در صورت ناشاقول بودن، میزان ناشاقولی باید در رنج مجاز باشد. به میزان تلورانسی که می‌توان ناشاقول باشد، رواداری گفته می‌شود. 

طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ویرایش ۹۲، میزان رواداری طبق جدول زیر است:

نحوه قالب بندی ستون بتنی و رواداری ستون

جهت تنظیم شاقولی بودن ستون‌ها و تثبت آن‌ها در همان وضعیت از جک‌های مایل استفاده می‌شود. 

بهتر است در اجرای سقف یا فونداسیون آرماتورهایی تعبیه شود تا جک‌ها را در جای خود نگه دارند و روی سطح نلغزند. در غیر این صورت از گچ برای محکم نگه داشتن پایه جک‌ها استفاده می‌شود.

نحوه قالب بندی ستون بتنی و جک های مایل و کابل‌ها

برای ستون‌های لبه که شرایط اجرای جک از دو طرف وجود ندارد، قلاب‌هایی از قبل در سقف قرار می‌دهند و با استفاده از سیم نجاری یا میلگرد، قالب را نگه می‌دارند.

نحوه قالب بندی ستون بتنی و جک های مایل و کابل‌ها

۶) مسدود کردن پای قالب ها با ملات گچ

مرحله آخر در نحوه قالب بندی ستون بتنی، مسدود کردن درزها است.

قالب‌ها باید کنار هم چفت شده و درزها بسته شوند. در صورتی که از قالب‌های کنج استفاده نشود، ممکن است شیره بتن از بین آن‌ها خارج شود. به همین دلیل در این نقاط از ملات گچ استفاده می‌شود.

همچنین در پای پانل‌ها امکان خروج شیره بتن وجود دارد، در این قسمت‌ها نیز ملات گچ می‌زنند.

نکته مهم در قالب بندی ستون بتنی آن است که چون ممکن است کف، تراز نباشد، حتما تراز نهایی ستون با استفاده از شیلنگ تراز یا دوربین نقشه برداری مشخص شود.

در صورتی که این امر اجرا نشود احتمال بروز مشکلات زیادی در مرحله اجرای سقف به وجود می‌آید.

نحوه قاب بندی ستون بتنی و مسدود کردن پای قالب‌ها با گچ

انواع قالب بندی ستون بتنی

قالب بندی ستون‌ها معمولا به وسیله قالب‌های چوبی یا فلزی انجام می‌شود.

قالب چوبی ستون

قالب‌های چوبی که از الوار، چهارتراش و تخته تشکیل شده‌اند، امروزه کمتر استفاده شده و بیشتر در پروژه‌های کوچک با اهمیت کم اجرا می‌شوند.
قالب‌های چوبی نسبت به فلزی عمر کمتری دارند ولی در مواردی که قالب بندی مشکل باشد، انعطاف زیادی دارند.
ضخامت تخته‌های چوبی معمولا ۲.۵ تا ۳ سانتی‌متر است.

شماره میخ‌هایی که در کارهای قالب بندی استفاده می‌شود، معمولا ۲۸/۶۵ یعنی قطر ۲.۸ میلی‌متر و طول ۶۵ میلی‌متر است. از میخ‌های ۲۵/۵۰ هم می‌توان برای تخته‌های کم ضخامت استفاده کرد.

دلایل استفاده از چوب برای قالب بندی ستون بتنی عبارتند از:

مقاومت کششی فشاری و برشی مناسب

سبک بودن آن جهت جابجایی و حمل آسان

مناسب برای بتن ریزی در هوای گرم و سرد به دلیل ضریب هدایت حرارتی کم نسبت به فلز

نسبت به پانل فلزی جز در موارد خاص هزینه کمتری دارد.

شکل پذیری آسان

نحوه قالب بندی ستون بتنی و انواع قالب بندی ستون ، قالب چوبی ستون

قالب فلزی ستون

قالب‌های فلزی به دلیل کیفیت، سرعت اجرای بالاتر، امکان استفاده چند باره، دوام و مقاومت بیشتر در برابر حریق متداول‌تر است. 
در صورتی که پانل‌ها اعوجاج داشته باشند، باعث ناشاقولی ستون می‌شوند.
استفاده از آلومینیوم جهت کاهش کیفیت بتن ممنوع است زیرا در اثر واکنش شیمیایی سطح داخل لوله‌های آلومینیمی با سیمان، گاز هیدروژن تولید می‌شود که می‌تواند مقاومت بتن را به راحتی تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
قالب ستون‌ها با عرض ۱۰، ۱۵، ۲۰، …. تا ۵۰ سانتی‌متر و با طول‌های ۱، ۱٫۵ و ۲ متر تولید می‌شوند.
قالبهای کنج نیز در ابعاد ۵×۵ ، ۵×۱۰ و ۱۰×۱۰ سانتی‌متر قابل تهیه است.
نحوه قالب بندی ستون بتنی و قالب فلزی ستون

ارتفاع قالب بندی ستون بتنی

لزوما ارتفاع قالب بندی ستون بتنی با میزانی که بتن ریزی می‌شود یکسان نیست و می‌توان قالب را با ارتفاع بیشتر بست.
برای مثال جهت قالب بندی ستون ۳٫۲ متری می‌توانیم به دو طریق عمل کنیم:
۱) قالب بندی این ستون با سه پانل ۱ متری و دو پانل ۱۰ سانتی‌متری انجام شود. دقیقا به اندازه‌ای که نیاز به بتن ریزی است.
۲) از سه پانل ۱ متری و یک پانل ۰٫۵ متری استفاده شده و به اندازه ارتفاع ۳٫۲ متر بتن ریزی شود.
نحوه قالب بندی ستون بتنی و ارتفاع قالب بندی ستون
هر چه قدر ارتفاع ستون بیشتر باشد، قالب بندی و بتن ریزی آن سخت‌تر می‌شود. برای مثال برای یک ستون ۶ متری، پانل‌هایی که در پایین قرار می‌گیرند، فشار بیشتری از بتن به آن‌ها می‌رسد، به همین دلیل باید از پین و گوه بیشتری استفاده کرد.
در این ستون‌ها احتمال ناشاقولی و نامنظم شدن مقطع آن زیاد است. جهت شاقول کردن ستون‌های بلند باید از جک‌ها و پشت بندهای بیشتری استفاده کرد.
همچنین در این ستون‌ها بتن ریزی از ارتفاع بیشتری انجام شده و احتمال جداشدگی دانه‌ها بیشتر است. به همین دلیل باید در ارتفاع ۳ متری یک دریچه ایجاد کنند.
ابتدا سه متر اولیه ستون، بتن ریزی شده و آن را ویبره می‌زنند سپس دریچه بسته شده و سه متر باقی‌مانده بتن ریزی می‌شود.
برای مطالعه بیشتر در مورد ویبره زدن به مقاله ویبره بتن و تمام دانستنی‌های آن + فیلم کارگاهی سر بزنید.
نحوه قالب بندی ستون بتنی و ارتفاع قالب بندی ستون

امیدواریم در پایان این مقاله دید خوبی نسبت به نحوه قالب بندی ستون بتنی پیدا کرده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. اگر هنور سوال یا نظری دارید با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

برای مشاهده تمامی مسیرهای یادگیری مهندسی عمران به صفحه زیر سر بزنید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *