اجرای سقف تیرچه بلوک از قالب بندی و آرماتور بندی تا انتها

از بین تمامی سقف‌های مجوف و مشبک، سقف تیرچه بلوک متدوال‌ترین و مقرون به صرفه‌‌ترین سقف است. برای هر مهندس عمران داشتن آگاهی و دانش کافی در مورد اجرای سقف تیرچه و بلوک و اجزای آن امری مهم است.

در این مقاله تمام نکات اجرای سقف تیرچه بلوک یا تیرچه یونولیت از قالب بندی و آرماتور بندی تا اصول بتن ریزی را زیر ذره‌بین برده‌ایم.

 

آنچه در این مقاله می آموزید:

سقف تیرچه بلوک یا یونولیت چیست ؟

عملکرد سقف تیرچه بلوک

اجزای سقف تیرچه بلوک

نحوه اجرای تیرچه بلوک

قالب بندی سقف تیرچه بلوک با فیلم

آرماتور بندی سقف تیرچه بلوک

نصب  تیرچه ها و بلو ک ها

فیلم اتصال تیرچه به تیر بتنی

کلاف عرضی در سقف تیرچه بلوک چیست ؟

علت صدا دادن سقف های یونولیتی

بتن ریزی سقف تیرچه بلوک

میزان تحمل بار سقف تیرچه بلوک

ابعاد تیرچه و بلوک

ضخامت یا ارتفاع تیرچه بلوک

دانلود نشریه ۵۴۳ سقف تیرچه بلوک

محدودیت‌های فنی سقف تیرچه بلوک

مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک

آموزش اجرای سقف تیرچه بلوک

 

سقف تیرچه بلوک یا یونولیت چیست ؟

سقف تیرچه بلوک یک نوع دال بتنی با سیستم تیر-دال است. 

دو نوع سیستم تیر-دال وجود دارد:

سیستم تیر-دال دو طرفه:

در این سیستم چهار طرف دال، تیر وجود دارد و بارها در دو جهت متعامد منتقل می‌شوند. اگر نسبت طول به عرض دال بیشتر از ۲ باشد، می‌توان آن را یک طرفه در نظر گرفت.

سیستم تیر-دال یک طرفه:

در این سیستم دو طرف دال، تیر وجود دارد و بارها از یک راستا منتقل می‌شوند.

عملکرد سقف تیرچه و بلوک از نوع تیر-دال یک طرفه است. چرا که بارهای وارد به کمک تیرچه‌ها در یک راستا به تیرهای ابتدایی و انتهایی منتقل می‌شوند. 

این سقف به دلیل سهولت در اجرا، سرعت کار بالا و هزینه اجرای پایین نسبت به اجرای دال‌ها برای ساختما‌های متعارف بیشتر مورد نظر سازندگان قرار می گیرد. 

 

تیرچه همان تیر فرعی است، پس هرجایی در این مقاله که از کلمه تیر فرعی استفاده شده، منظور همان تیرچه است.

همچنین به دلیل نکات اجرایی بسیار این نوع دال بتنی، مواردی که نیاز به توضیح بیشتر دارند با رنگ آبی مشخص شده‌اند. برای مطالعه بیشتر در مورد هر کدام، روی نام آبی آن کلیک کنید.

عملکرد سقف تیرچه بلوک

فیلم زیر را مشاهده کنید تا با این دال بتنی بیشتر آشنا شوید.

همانطور که می‌دانیم بتن زیر تار خنثی به کشش می‌افتد و بتن در کشش مقاومتی ندارد. به همین دلیل بتن زیر تار خنثی صرفا باعث افزایش وزن دال می‌شود. پس بهتر است به طریقی بتن این قسمت حذف شود.

با قرار دادن بلوک ها بین تیرهای فرعی که در واقع نقش قالب پرکننده را ایفا می‌کنند، سقف یک مقطع با چند تیر T شکل را تشکیل می‌دهد.

پیش از گیرش بتن، وزن بلوک‌ها و بتن توسط پایه‌های موقت تحمل می‌شود و پس از گیرش بتن و جمع آوری پایه‌های موقت بار از طریق تیرچه‌های بتنی به تیرهای اصلی سازه منتقل می‌شود.

سقف تیرچه بلوک یا یونولیت

پیش از شرح جزئیات اجرایی سقف تیرچه بلوک ابتدا بهتر است با اجزای آن آشنا شوید.

 

اجزای سقف تیرچه بلوک

۱) تیرچه

تیرچه یک المان سازه‌ای است که بار وارد شده به سقف را به تیرهای اصلی انتقال می‌دهد. تیرچه عضو پیش ساخته‌ای متشکل از بتن و فولاد است که در دو نوع تیرچه پیش تنیده و تیرچه خرپایی تولید می‌شود.

تیرچه‌ها در دو مرحله تحت بارگذاری قرار می‌گیرند:

۱) تیرچه هنگام حمل و نقل بار ناشی از وزن خود و در زمان اجرا، وزن مرده سقف شامل وزن تیرچه، بلوک، بتن درجا و وزن افراد و تجهیزات بتن ریزی را در حد فاصل شمع بندی‌ها تحمل می‌کند.

اجزای سقف تیرچه بلوک

 

۲) پس از گیرش بتن پوششی روی بلوک ها و جمع آوری شمع‌ها، تیرچه به عنوان عضو خمشی سقف، نیرو را تحمل می‌کند.

تیرچه‌ها در دو نوع تیرچه بتنی و تیرچه فلزی با جان باز ( کرومیت ) تولید می‌شوند. تیرچه بتنی شامل تیرچه پیش ساخته خرپایی و تیرچه پیش تنیده می‌شود.

در ادامه مطلب به شرح اجمالی انواع تیرچه می‌پردازیم اما برای مطالعه جزئیات بیشتر در مورد آن به مقاله تیرچه چیست ؟  انواع تیرچه + فیلم روش ساخت مراجعه کنید.

اجزای سقف تیرچه بلوک

  • تیرچه پیش ساخته خرپایی

رایج‌ترین نوع تیرچه در ایران که اکثر مهندسین ایرانی از آن استفاده می‌کنند، تیرچه با خرپا است.

تیرچه پیش ساخته خرپایی متشکل از خرپای فولادی و پاشنه بتنی است و در صورتی که از قالب ماندگار سفالی برای بتن ریزی پاشنه استفاده شود، به آن تیرچه فوندوله دار می‌گویند.

 

آموزش‌های اجرایی ساختمان آموزش‌هایی فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

بر روی اینجا کلیک کنید
مسیر یادگیری مهندسی عمران یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

بر روی اینجا کلیک کنید

 

خرپای تیرچه، شبکه پیش ساخته‌ای از آرماتورهای کششی و عرضی و میلگرد اتصال بالایی است.

این آرماتورها به یکدیگر جوش شده و اشکال مثلثی ایجاد می‌نمایند و ایستایی لازم جهت حمل و نقل و هم‌چنین اجرا را تامین می‌کنند.

فولاد مورد استفاده برای ساخت خرپا، علاوه بر داشتن مدول ارتجاعی کافی، باید جوش‌ پذیر بوده و حداقل ظرفیت تغییر طول و تحمل تنش در مرحله گسیختگی را داشته باشد.

تیرچه پیش ساخته خرپایی

  • تیرچه پیش تنیده

پیش تنیدگی، ایجاد تنش فشاری ثابت و دائمی در یک عضو بتنی است که به وسیله کشیدن و مهار کردن آرماتورها صورت می‌گیرد.

تیرچه پیش تنیده، در واقع قسمتی از سطح مقطع سقف نواری است. در هنگام تولید این تیرچه، آرماتورها تحت کشش قرار می گیرند. پس از بتن ریزی و گیرش آن، میلگردها به آرامی رها می‌شوند تا تیرچه‌ها تحت تنش فشاری قرار گیرند.

مقدار پیش تنیدگی آن، باید به حدی باشد که تیرچه‌ها هنگام حمل و نقل، نصب، بتن‌ریزی و همچنین تحت اثر بارهای بهره‌برداری، ترک نخورند.

سطح مقطع تیرچه پیش تنیده، برای تامین محل مناسب نصب بلوک‌های دو طرف آن، به شکل سپری ساخته می‌شود.

ارتفاع کل تیرچه، به حدی است که ایستایی لازم را برای حمل و نصب تیرچه‌ها و تحمل بارهای اجرایی در مرحله قالب بندی، تامین ‌کند.

تیرچه پیش تنیده

برای ایجاد پیوستگی لازم با بتن پوششی سطح بالایی تیرچه‌ها به طور زبر و برجسته بتن ریزی می‌شود. 

در بعضی از انواع این تیرچه، برای تقویت مقاومت برشی در دو انتهای تیر و هم‌چنین ایجاده گیره‌های لازم جهت حمل و نقل آسان، پیش از بتن ریزی میلگردهای عرضی به شکل U برعکس داخل بتن قرار می‌دهند.

با توجه به اینکه تنش کششی کابل ها نسبت به میلگردها بیشتر است می توان برای دهانه‌های بلندتر از کابل استفاده کرد.

تیرچه بلوک

  • تیرچه فلزی با جان باز ( تیرچه کرومیت )

تیرچه فولادی با جان باز عنصری پیش ساخته است که به صورت خرپاهای ویژه دو سر ساده اجرا می‌شوند و در دو مرحله:

۱) زمان اجرا و قبل از گیرش بتن

۲) پس از گیرش بتن

تحت بارگذاری قرار می‌گیرد.

از این تیرچه غالبا در اسکلت‌های فلزی استفاده می‌شود. تفاوت تیرچه کرومیت با تیرچه بتنی در این است که پاشنه تیرچه کرومیت، فلزی است ولی تیرچه بتنی، پاشنه بتنی دارد.

برای مطالعه بیشتر در مورد تیرچه کرومیت به مقالهتیرچه کرومیت چیست ؟ تمام ریزه‌کاری‌ها در یک مقالهمراجعه کنید.

تیرچه کرومیت

٢) بلوک

بلوک عضو غیر سازه‌ای است که هیچ باری را تحمل نمی‌کند. مقاومت بلوک‌ها در محاسبات ایستایی سقف، منظور نمی‌شود و همواره به عنوان قالب‌های دائمی و مصالح پرکننده محسوب می‌شوند.

معمولا برای سهولت اجرای نازک کاری زیر سقف‌های تیرچه بلوک، کف بلوک ها سطحی صاف داشته و تیغه‌های داخل آن برای تقویت ایستایی و استحکام بلوک ها در نظر گرفته می‌شود.

بلوک

این بلوک‌ها باید قادر به تحمل ضربه‌‌های ناشی از حمل و نقل و هم‌چنین نیروهای ناشی از عبور و مرور در حین اجرا باشند.

بلوک‌ها، از مواد مختلفی مانند بتن، سفال و یونولیت تولید می‌شوند و به طور کلی مواد تشکیل دهنده آن‌ها نباید روی بتن اثر شیمیایی داشته باشد.

برای آگاهی بیشتر در مورد دیتیل انواع بلوک سقفی به مقاله الف تا ی جزئیات و انواع بلوک سقفی + فیلم روش ساخت مراجعه کنید.

 

  • بلوک‌ سقف سیمانی

بلوک سقفی سیمانی ترکیبی از سیمان پرتلند، آب و ماسه است. این مواد به نسبت‌های معین با یکدیگر ترکیب می‌شوند و در برخی مواقع افزودنی‌های دیگری به آن‌ها نیز اضافه می‌شود.

این بلوک ها در انواع مختلف تولید می‌شوند. برخی از آن‌ها به صورت سقفی و برخی نیز به صورت دیواری به شکل‌های توخالی و توپر، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بلوک سیمانی استحکام قابل قبولی دارد اما به دلیل دوام کم در برابر رطوبت و وزن زیاد که باعث افزایش بار مرده سقف می‌شود، برای قالب بندی سقف کمتر استفاده می‌شود.

برای اینکه در مورد بلوک سیمانی مطالعه بیشتری داشته باشید به مقالهبلوک سیمانی با تمام جزئیات و ریزه‌کاری در یک مقاله سر بزنید.

بلوک سیمانی

  • بلوک سقفی سفالی

بلوک سقفی سفالی ، در ابعاد مختلف تولید می‌شود. سطح بلوک‌های سفالی، معمولا شیاردار است تا میزان پیوستگی آن‌ها با بتن پوششی افزایش یابد.

بلوک سفالی خوب، دارای صدای زنگ‌داری است و این صدا، نشانه توپری و تاب زیاد است. در صورتی که بلوک خوب نپخته یا ترک داشته باشد، صدای خفه دارد.

هم‌چنین بلوک سفالی خوب عایق مناسب حرارت و مقاوم در برابر آتش سوزی است.

در مقاله بلوک سفالی چیست ؟| شرح ۶ ویژگی مهم آن و نحوه اجرا به طور کامل در مورد بلوک سفالی صحبت می‌کنیم.

بلوک سفالی

  • بلوک پوکه ای

بلوک پوکه‌ای متشکل از سیمان، آب و سنگدانه‌های سبک است. این بلوک ها پس از لرزاندن و متراک نمودن در دستگاه‌های مخصوص، به صورت توخالی و توپر تولید می‌شوند و جزء بلوک سقفی سبک قرار می‌گیرند.

بلوک پوکه‌ای در دو نوع بلوک پوکه معدنی و پوکه صنعتی وجود دارد.

بلوک پوکه معدنی از مخلوط پوکه معدنی، سیمان و آب تولید می‌شود. پوکه معدنی از معدن استخراج می‌شود و همان خاکستر مواد آتش فشانی است.

بلوک پوکه صنعتی ترکیب پوکه هایی است که به طور صنعتی تولید شده و ماده اصلی آن خاک رس است.

بلوک پوکه ای

  • بلوک یونولیت ( پلی استایرن )

ماده اصلی در ساخت بلوک یونولیتی، پلی استایرن انبساطی است و در حال حاضر بهترین جایگزین بلوک سقفی سیمانی و سفالی است.

در چند سال اخیر به دلیل استفاده زیاد از بلوک سقفی یونولیت یا پلی استایرن به سقف تیرچه بلوک، تیرچه یونولیت نیز گفته می‌شود.

پلی استایرن با نام اختصاری EPS نوعی پلیمر سفید است که به آن‌ها یک عامل فوم‌کننده اضافه شده‌ و در ایران با نام یونولیت شناخته می‌شود.

بلوک یونولیت یا پلی استایرن

برای بعضی از افراد این سوال پیش می‌آید که سقف تیرچه بلوک بهتر است یا یونولیت ؟

باید بگوییم که این سوال غلط است چرا که یونولیت یک نوع بلوک سقفی است که در این دال بتنی استفاده می‌شود.

بلوک‌های سقفی در انواع مختلفی تولید می‌شوند. اما استفاده از بلوک‌های یونولیتی به دلیل وزن بسیار کم امروزه متدوال‌تر است. به همین دلیل به سقف تیرچه بلوک، تیرچه یونولیت نیز گفته می‌شود. 

تیرچه‌ها نیز انواع مختلفی دارند، مانند تیرچه بتنی خرپایی و پیش تنیده و غیره. 

حداقل ضخامت بتن تیرچه‌ها ۴ سانتی متر و حداقل عرض آن ۱۰ سانتی متر است.

میلگردهای کششی و فشاری استفاده شده باید آجدار و حداقل با قطر ۸ میلی متر و میلگردهای مهاری می تواند از نوع ساده و با حداقل قطر ۶ میلی متر باشند.

انواع تیرچه در سقف تیرچه بلوک

٣) میلگرد جمع شدگی و حرارتی

برای مقابله با تنش‌های حرارتی در بتن درجا، میلگردهای جمع شدگی و حرارتی در دو جهت عمود برهم در قسمت بالای سقف (حدود ۲ سانتی‌متر پایین تر از سطح بالایی بتن ) نصب می‌شوند.

در نشریه شماره ۹۴ حداقل قطر میلگرد جمع شدگی و حرارتی برای فولاد نرم ۵ میلی‌متر و برای فولادهای نیم سخت و سخت ۴ میلی‌متر توصیه شده است.

هم‌چنین حداقل سطح مقطع این میلگردها در امتداد تیرچه‌ها ۱٫۲۵ در هزار سطح مقطع دال بالایی (معمولا به ضخامت ۵ سانتی‌متر) و در جهت عمود بر امتداد تیرچه‌ها ۱٫۷۵ در هزار سطح مقطع دال بالایی تعیین شده است.

به طور مثال ۱٫۲۵ در هزار یعنی ۱٫۲۵ تقسیم بر ۱۰۰۰ که ۰٫۰۰۱۲۵ می‌شود. حال اگر ضخامت دال بتنی را ۵ سانتی متر و طول آن را ۱ متر در نظر بگیریم، به سطح مقطعی حدود ۰٫۶۲۵ سانتی مترمربع نیاز داریم. با فرض استفاده از ۵ آرماتور در طول یک متر حداقل به آرماتور با قطر ۴ میلی متر نیاز است.

فاصله بین دو میلگرد جمع‌شدگی و حرارتی متوالی نباید از ۲۵ سانتی‌متر تجاوز کند.

از میلگرد بالای تیرچه‌ها در صورتی که داخل دال بالایی قرار گرفته باشد، می‌توان به عنوان میلگرد جمع شدگی و حرارتی استفاده کرد.

با وجود طرح تیرچه‌ها با فرض تکیه گاه ساده، لازم است فولادی معادل ۰.۱۵ برابر سطح مقطع فولاد کششی وسط دهانه، روی تکیه گاه اضافه گردد.

این میلگردها حداقل تا فاصله یک پنجم دهانه آزاد از تکیه گاه به طرف داخل دهانه ادامه می‌یابند.

برای اینکه در مورد میلگرد حرارتی بیشتر بدانید به مقاله آرماتور حرارتی چیست | صفر تا صد ضوابط میلگرد حرارتی سر بزنید.

 

۴) بتن پوششی

بتن پوششی به عنوان یکی از عناصر تشکیل دهنده سقف ، پس از جاگذاری تیرچه و بلوک ، ریخته می‌شود و پس از به دست آوردن مقاومت کافی،  مقطع مرکب T شکلی را تشکیل می‌دهد.

تاب فشاری بتن پوششی، مطابق روش درج شده در فصل چهارم نشریه شماره ۹۴، محاسبه و تعیین می‌شود.

 

میلگردهای اتکا و ممان منفی نیز جزء سقف تیرچه و بلوک هستند که در مقالاتهر آنچه که باید از میلگرد ادکا یا اتکا بدانید! و آرماتور ممان منفی تیرچه چیست | تفاوت میلگرد ممان منفی و ادکا در مورد آن‌ها صحبت می‌کنیم.

 

دانلود نشریه ۹۴

دانلود نشریه ۹۴

تیرچه بلوک

 

فیلم اجرای سقف تیرچه یونولیت

در آموزش حرفه‌ای اجرای سقف تیرچه بلوک می‌توانید تمام مراحل اجرای این سقف را به صورت گام به گام و اصولی همراه با فیلم‌های کارگاهی یاد بگیرید.

این آموزش رایگان است اما برای نمایش بهتر فیلم‌های آموزش، از بستر اسپات پلیر استفاده شده است که تنها با پرداخت هزینه لایسنس به میزان ۷۰ هزار تومان به این آموزش جامع دسترسی خواهید داشت.

روی تصویر زیر کلیک کرده تا با سرفصل‌ها و نمونه آموزش آشنا شوید.

آموزش سقف تیرچه و بلوک

 

مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک 

در ادامه این مقاله مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک را به طور کامل شرح می‌دهیم.

 

قالب بندی سقف تیرچه بلوک

گام اول برای اجرای این سقف قالب بندی تیرها است. ابتدا لوله های داربست توسط سیم نجاری یعنی سیم با قطر ۲٫۵ میلی‌متر به آرماتورهای انتظار ستون بسته می‌شود و قالب کف تیر که معمولا از تخته‌های چندلایی هست روی لوله‌های داربست قرار گرفته و به آن ها محکم می‌شود.

قالب بندی سقف تیرچه بلوک

برای استحکام بیشتر این لوله ها از جک های سقفی استفاده می شود. جک های سقفی که به شمع های فلزی نیز معروف هستند به عنوان پایه های موقت استفاده می شوند. این جک ها معمولا در ارتفاع های ۳، ۳٫۵ ، ۴ ، ۴٫۵ و ۵ متر طراحی و تولید می‌شوند. برای کفراژبندی تیرهای بتنی از سرجک صلیبی یا T شکل استفاده می‌شود.

قالب بندی سقف تیرچه بلوک

برای اطلاع بیشتر از جزئیات جک های سقفی مقاله تمام نکات قالب بندی و انتخاب قالب بتنرا مطالعه کنید. 

در تخته های چندلایی با کمک میخ و چکش در تخته سوراخی ایجاد کرده، سپس میخ را می کشند و سیم نجاری رو از سوراخ رد می کنند و به لوله های داربست و پایه های موقت شامل جک های سقفی و تخته های چهارتراش روی سرجک ها می بندند.

با این کار امکان حرکت قالب کف به حداقل رسیده و توان تحمل وزن بتن و آرماتورها را تا زمانی که گیرش بتن تکمیل شود پیدا می‌کند.

در مقاله «دیتیل زیرسازی + قالب بندی سقف و تیر بتنی» به طور کامل در مورد زیرسازی سقف صحبت می‌کنیم.

اجرای قالب بندی سقف تیرچه بلوک

فیلم زیرسازی سقف تیرچه بلوک

با مشاهده فیلم زیر با نکات زیرسازی این دال بتنی و قالب بندی تیر آشنا شوید.

آرماتور بندی سقف تیرچه بلوک

درگام بعدی آرماتور بندی سقف تیرچه بلوک انجام می‌شود. آرماتورهای طولی و عرضی تیرها و آرماتورهای دال راه پله برش خورده و خم می‌شوند. آرماتورها به همراه اسپیسر در محل خود قرار گرفته و با سیم آرماتوربندی محکم می‌شوند.

برای مطالعه بیشتر در مورد آرمانوربندی تیر به مقاله «اجرای آرماتوربندی تیر و سقف بتنی را اصولی یاد بگیرید!» سر بزنید.

آرماتور بندی سقف تیرچه بلوک

نصب تیرچه ها و بلوک ها

بعد از آرماتوربندی سقف، قالب بندی پیرامونی تیرها انجام شده تا هنگام بتن ریزی بتن درون سقف طبقه باقی بماند.

قبل از نصب تیرچه‌ها روی تکیه‌گاه باید از نظر سلامت ظاهری بررسی شوند تا تیرچه‌های عیب‌دار و شکسته کنار گذاشته شوند.

تیرهای فرعی در فواصل محور تا محور معمولا نیم متری قرار گرفته و به تیرها متصل می‌شوند. فاصله تیرهای فرعی نباید بیشتر از ۷۰ سانتی متر شود.

حداقل طول اتکا پاشنه بتنی تیرچه‌های خرپایی روی دیوارهای باربر ۵ سانتی‌متر و تیرچه‌های پیش تنیده ۲٫۵ سانتی‌متر است.

در صورتی که حداقل طول اتکا برای تیرهای فرعی فراهم نشده باشد باید با شمع‌بندی و قالب بندی نشیمن مناسب را فراهم کرد.

پس از نصب تیرهای فرعی، بلوک‌ها که عمدتا از یونولیتی هستند، بین تیرهای فرعی چیده می‌شوند.

جاگذاری تیرچه در سقف تیرچه یونولیت

جاگذاری تیرچه در سقف تیرچه بلوک
نصب تیرچه ها و بلوک ها

حداکثر طول قابل قبول برای تیرچه تک ۷ متر است لذا برای طول بیش ازآن باید از تیرچه دوبل یعنی دو تیر فرعی در کنار هم استفاده کرد.

تیرچه دوبل در سقف تیرچه بلوک

 

آموزش‌های اجرایی ساختمان آموزش‌های فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

بر روی اینجا کلیک کنید
مسیر یادگیری مهندسی عمران یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

بر روی اینجا کلیک کنید

 

فیلم اتصال تیرچه به تیر بتنی

پیش از خواندن ادامه مقاله اجرای سقف تیرچه بلوک ، ابتدا فیلم زیر را مشاهده کرده تا با نحوه اتصال تیرچه به تیر بتنی آشنا شوید.

اتصال تیرچه به تیر بتنی از نکات مهم اجرای این سقف هست. پس از بستن آرماتورهای طولی تیر، تیرهای فرعی با ریشه مناسب در تیر قرار داده می‌شوند. آرماتورهای اصلی تیرهای فرعی باید به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر با تیر‌ درگیر شوند.

برای جلوگیری از لیز خوردن تیرهای فرعی از روی تیر و تحمل بخشی از برش در قسمت اتصال، استفاده از میلگردهای اتکا الزامی است. میلگردهای اتکا به شکل Z باز شده بوده که اتصال تیرچه به تیر را تقویت می‌کنند.

اتصال تیرچه به تیر بتنی

اتصال تیرچه به تیر بتنی

 

اتصال تیرچه به تیر بتنی

آرماتوربندی سقف تیرچه بلوک

آرماتوربندی سقف تیرچه بلوک

نکته مهم دیگر در اجرای این نوع سقف استفاده از میلگردهای ممان منفی است. طراحی سقف تیرچه بلوک با فرض اینکه تکیه گاه دو سر تیر فرعی ساده و مفصلی بوده و لنگری تحمل نمی کند انجام می شود.

ولی با توجه به قرار گرفتن تیرهای فرعی در تیر اصلی و شرایط محصورشدگی، تیرهای فرعی در دو انتها اندکی گیردار می شوند.

لذا باید برای مقاومت در برابر لنگر وارده تقویت شوند. این مقدار لنگر را معمولا ۱۵ درصد لنگر محاسبه شده در وسط تیر فرعی در نظر می‌گیرند.

برای تحمل این لنگر از یک میلگرد هم سایز میلگرد فوقانی تیرهای فرعی که طول آن یک پنجم طول دهانه آزاد تیرهای فرعی است استفاده می‌شود.

استفاده از این میلگردها برای جلوگیری از ترک و تحمل ممان منفی در محل تکیه گاه ها الزامی است. به این میلگردها که از تکیه گاه به طرف داخل دهانه خم می شوند میلگرد ممان منفی گفته می شود. ممان نام دیگر لنگر است.

میلگرد ممان منفی و حرارتی در سقف تیرچه بلوک یا یونولیتمیلگرد ممان منفی و حرارتی سقف تیرچه یونولیت

 یکی از نکات مهمی که در اجرای سقف های سازه‌هایی با اسکلت بتنی از اهمیت بالایی برخوردار است اجرای خاموت‌های ستون در ضخامت سقف است.

اجرای خاموت در سقف

خیز منفی تیرچه

تنظیم فواصل تیرهای فرعی از یکدیگر با نصب دو بلوک انتهایی در دو سر تیرهای فرعی انجام می‌شود. به این نکته توجه داشته باشید که بلوک‌های انتهایی روی تکیه‌گاه قرار نگیرند.

در موقع اجرا باید خیز مناسبی به طرف بالا به تیرهای فرعی داد تا پس از اجرا و یکپارچه شدن سقف و وارد شدن بارهای وارده، این خیز منفی حذف شود.

مقدار خیز در کارگاه بر اساس تجربه به دست می‌آید و معمولا به ازای هر متر طول دهانه، ۲ میلی‌متر خیز منفی اجرا می‌شود.

اجرای خیز منفی تیرچه

نحوه اجرای ژوئن یا تای بیم در سقف تیرچه بلوک

در دهانه های بلندتر از ۴ متر اجرای کلاف عرضی یا ژوئن در جهت عمود بر تیرهای فرعی الزامی است. به کلاف عرضی ، ژوئن یا tie beam هم گفته می‌شود.

این کار برای توزیع یکنواخت بار وارد بر سقف و کاهش لرزش آن هنگام راه رفتن روی سقف انجام می‌شود.

برای اجرای کلاف عرضی فاصله‌ای در حدود ۱۰ سانتی‌متر بین بلوک‌ها یا یونولیت‌ها ایجاد کرده و از حداقل دو آرماتور با قطر ۱۲ میلی‌متر استفاده می‌شود.

تای بیم یا کلاف میانی یا ژوئن در سقف تیرچه بلوک

دو آرماتور فوقانی و تحتانی باید از بین تیرهای فرعی عبور کرده و به آن ها متصل شوند. هم چنین پیوستگی بین آرماتورهای فوقانی و تحتانی توسط یک قلاب انجام می‌شود.

آرماتورهای حرارتی از میلگردهای ساده با قطر ۶ یا ۸ میلی متر در فواصل ۲۵ سانتی متری در دو جهت عمود برهم روی یونولیت ها پهن شده و بتن ریزی انجام می شود.

برای اینکه در مورد آرماتورهای حرارتی بیشتر بدانید به مقاله آرماتور حرارتی چیست | صفر تا صد ضوابط میلگرد حرارتی سر بزنید.

آرماتور حرارتی در سقف تیرچه بلوک

میلگرد حرارتی

اجرای سقف تیرچه بلوک

علت صدا دادن سقف های یونولیتی

به دلیل ملاحظات معماری و داشتن فضای مفید، دهانه‌های بلند مطلوب‌تر هستند.

معمولا اگر تیرچه بلوک در دهانه‌ای بلندتر از ۵ متر اجرا شود، در صورتی که حرکاتی مانند دویدن یا بالا پایین پریدن وجود داشته باشد، ارتعاشات سقف حس می‌شود.

یکی دیگر از دلایل این ارتعاشات یک طرفه بودن سیستم این دال بتنی است. همچنین مقطع T شکل تیرچه بلوک باعث می‌شود این دال بتنی توخالی صلبیت کمتری نسبت به دال بتنی توپر داشته باشد.

این ارتعاشات می‌تواند علت صدا دادن سقف های تیرچه یونولیت باشد.

شاید این سوال برای شما پیش بیاید که راه کاهش لرزش سقف تیرچه بلوک چیست ؟

یکی از راه‌های کاهش لرزش در این دال بتنی، اجرای تای بیم یا کلاف میانی است.

 

تعداد کلاف عرضی یا میانی در سقف تیرچه بلوک

یکی از کارهایی که در جهت کاهش ارتعاشات در این دال بتنی به کار برده می‌شود، اجرای کلاف عرضی یا میانی است. 

برای مطالعه بیشتر در مورد کلاف میانی و نحوه اجرای آن به مقالهکلاف میانی در سقف تیرچه بلوک چه کاربردی دارد؟! سر بزنید.

طبق نشریه ۵۴۳ دفتر نظام فنی و اجرایی، تعداد کلاف میانی لازم برای دهانه‌های مختلف به شرح زیر است:

طول دهانه بار زنده تعداد کلاف میانی 
کمتر از ۴ متر کمتر از ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع ۰
کمتر از ۴ متر بیش از ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع ۱
بین ۴ تا ۷ متر  کمتر از ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع ۱
بین ۴ تا ۷ متر بیش از ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع ۲
بیشتر از ۷ تا ۸ متر بیش از ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمربع ۳

برای مطالعه بیشتر در مورد علت لرزش این نوع دال بتنی به مقاله علت لرزش سقف تیرچه یونولیت + راهکارهای کاهش آن مراجعه کنید.

اجرای سقف تیرچه بلوک

بتن ریزی سقف تیرچه بلوک

پس از آرماتوربندی سقف نوبت به بتن ریزی می‌رسد. بتن ریزی به صورت یکنواخت از یک گوشه شروع می‌شود. به این نکته توجه داشته باشید که نباید حجم زیادی از بتن در یک قسمت ریخته شده و پخش شود.

ضخامت بتن ریزی سقف روی بلوک ها تقریبا برابر ۵ سانتی‌متر بوده و پخی یونولیت‌ها نیز به دلیل نفوذ بهتر بتن در کلاف عرضی است. 

چون امکان دررفتگی قالب‌ها وجود دارد، باید در هنگام بتن ریزی یک کارگر از طبقه زیرین مراحل اجرایی را بررسی کرده تا در صورت بروز مشکل سریعا اطلاع دهد.

بتن ریزی سقف تیرچه بلوک یا تیرچه یونولیت و تراکم بتن

پس از بتن ریزی، تراکم بتن به وسیله ویبراتورها انجام شده و بعد سطح بتن پرداخت می‌شود. در مرحله آخر نسبت به عمل آوری بتن باید اقدام شود.

بتن ریزی این دال بتنی از نکات و اصول بسیاری برخوردار است. همچنین قبل از بتن ریزی باید مواردی کنترل شود. در مقاله بتن ریزی سقف تیرچه یونولیت همراه با فیلم کارگاهی رایگان به شرح نکات آن می‌پردازیم.

همچنین برای محاسبه مقدار بتن مصرفی در هر متر مربع سقف تیرچه بلوک روی اینجا کلیک کنید.

در فیلم زیر به شرح نکات بتن ریزی سقف تیرچه بلوک می‌پردازیم.

میزان تحمل بار سقف تیرچه بلوک

میلگردهای کششی داخل پاشنه، بتن و میلگرد فوقانی بالای تیر فرعی، مقاومت کششی و فشاری مناسبی فراهم می‌کنند. به همین دلیل این سقف در برابر بار قائم و لنگر خمشی مقاومت خوبی دارد.

میزان تحمل بار سقف تیرچه بلوک توسط طراح سازه تعیین می‌شود. اما تقریبا این سقف می‌تواند حداکثر در برابر ۸۰۰ کیلوگرم بر مترمربع بار مرده و زنده مقاومت کند. برای بارهای بیشتر از این باید از تیرچه دوبل استفاده کرد.

در مقاله تمام نکاتی که در مورد تیرچه دوبل بتنی باید بدانید! به طور کامل در مورد تیرچه‌های دوبل صحبت می‌کنیم.

به طور کلی هر چه ضخامت سقف بیشتر شود، ممان اینرسی آن بیشتر شده و در نتیجه میزان تحمل بار آن افزایش می‌یابد.

سقف تیرچه و بلوک برای بارهای یکنواخت و استاتیک مناسب است به همین دلیل توصیه می‌شود از این نوع سقف برای پارکینگ که بار متمرکز و دینامیک دارد، استفاده نشود.

میزان تحمل بار سقف تیرچه بلوک

ابعاد تیرچه و بلوک

فاصله محور به محور تیرهای فرعی نباید از ۷۰ سانتی‌متر بیشتر شود اما معمولا این فاصله را ۶۰ سانتی‌متر اجرا می‌کنند.

با توجه به اینکه عرض تیرهای فرعی نباید از ۱۰ سانتی‌متر و همچنین از ۰٫۲۸۵ ضخامت سقف کمتر باشد، به همین دلیل عرض بلوک‌ها را ۵۰ سانتی‌متر در نظر می‌گیرند تا فاصله ۰٫۶ متری محور به محور تیرهای فرعی تامین شود. 

ارتفاع بلوک‌ها با توجه به ضخامت سقف و میزان باری که باید تحمل شود، متغیر است. بلوک‌های یونولیتی معمولا با ابعاد ۲۵×۵۰×۲۰۰ و بلوک‌ها سیمانی و سفالی با ابعاد معمولا ۲۵×۳۰×۵۰ تولید می‌شوند. 

ارتفاع تیرهای فرعی معمولا ۲۵ و ۲۷ سانتی‌متر است. همانطور که گفتیم حداقل عرض پاشنه بتنی ۱۰ سانتی‌متر است ولی توصیه می‌شود آن را ۱۴ سانتی‌متر اجرا می‌کنند. 

حداقل ضخامت بتن پاشنه ۴ سانتی‌متر بوده و نباید از مقدار زیر کمتر باشد:

قطر بزرگ‌ترین میلگرد کششی + ۳۰ میلی‌متر

معمولا ضخامت بتن پاشنه را بین ۴٫۵ تا ۵٫۵ سانتی‌متر اجرا می‌کنند.

 

ضخامت سقف تیرچه یونولیت

ارتفاع تیرچه بلوک وابسته به ارتفاع تیرهای فرعی است. در صورتی که ارتفاع تیر فرعی ۲۵ سانتی‌متر باشد، با ۵ سانتی‌متر ضخامت بتن پوششی، ضخامت این سقف برابر با ۳۰ سانتی‌متر می‌شود.

حال اگر ارتفاع تیر فرعی ۲۷ سانتی‌متر باشد، با ۵ سانتی‌متر بتن پوششی، ضخامت برابر با ۳۲ سانتی‌متر می‌گردد.

در صورتی که تکیه‌گاه ساده فرض شود، حداقل ضخامت این دال بتنی، یک بیستم طول دهانه (طول دهانه × ۰٫۰۵) در نظر گرفته می‌شود (برای دهانه ۶ متری، ۳۰ سانتی‌متر ضخامت لازم است یعنی ۲۵ سانتی‌متر تیرچه و ۵ سانتی‌متر بتن پوششی).

ولی اگر تکیه‌گاه گیردار یا نیمه گیردار باشد، ضخامت سقف را می‌توان یک بیست و ششم طول دهانه (طول دهانه × ۰٫۰۳۸) اجرا کرد.

در سقف‌هایی که مسئله خیز مطرح نباشد این مقدار می‌تواند تا یک سی و پنجم (طول دهانه × ۰٫۰۲۸) کاهش یابد.

معمولا در طراحی این نوع سقف‌ها تکیه‌گاه ساده فرض می‌شود.

حداکثر دهانه برای این سقف ۸ متر است ولی پیشنهاد می‌شود برای دهانه‌های بیشتر از ۷ متر استفاده نشود یا از تیرچه دوبل استفاده گردد. معمولا سقف تیرچه یونولیت برای دهانه‌های بزرگتر مشکل لرزش و ایجاد صدا دارد.

مقدار بتن مصرفی در سقف تیرچه بلوک بر اساس متراژ و ضخامت سقف تعیین می‌شود. در مقاله مقدار بتن مصرفی در هر متر مربع سقف تیرچه بلوک و ضخامت آن به طور کامل در مورد آن بلوک صحبت می‌کنیم.

 

محدودیت‌های فنی سقف تیرچه و بلوک

فاصله محور به محور تیرچه‌ها، نباید از ۷۰ سانتی‌متر بیشتر باشد.

ضخامت بتن پوششی قسمت بالای سقف (روی بلوک ‌ها)، نباید از ۵ سانتی‌متر و همچنین از یک دوازدهم فاصله محور به محور تیرچه‌های مجاور، کمتر باشد.

عرض تیرچه‌ها نباید از ۱۰ سانتی‌متر کوچک‌تر و همچنین از ۰٫۲۸ برابر ضخامت کل سقف کمتر باشد. به طور مثال اگر ضخامت کل سقف ۳۵ سانتی‌متر باشد، عرض تیرچه‌ها برابر با ۱۰ سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود.

حداقل فاصله دو بلوک دو طرف یک تیرچه، پس از نصب نباید از ۶.۵ سانتی‌متر کمتر باشد. 

ضخامت سقف برای تیرها با تکیه‌گاه ساده، نباید از یک بیستم دهانه کم‌تر باشد.

در مورد تیرهای یکسره (تکیه‌گاه‌های گیردار) نسبت ضخامت به دهانه، یک بیست و ششم دهانه در نظر گرفته می‌شود.

در سقف هایی که مسئله خیز مطرح نباشد، این مقدار می‌تواند تا یک سی و پنجم دهانه نیز کاهش یابد.

حداکثر دهانه مورد پوشش (در جهت طول تیرچه‌های پیش ساخته) یا تیرچه‌های منفرد، نباید از ۸ متر بیشتر شود.

توصیه می‌شود برای اطمینان بیشتر، دهانه مورد پوشش بیش از ۷ متر نباشد و در صورت وجود سربارهای زیاد و یا دهانه‌های بیش از ۷ متر از تیرچه‌های مضاعف (یعنی دو تیرچه کنار هم) استفاده شود.

تیرچه بلوک

مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک یا تیرچه یونولیت

  • مزایای سقف تیرچه بلوک

با توجه به اینکه بتن در کشش ضعف داشته و عملکردی ندارد، لذا حذف بتن در ناحیه کششی سبب کاهش وزن مرده سقف می شود. در واقع بلوک ها در سقف تیرچه بلوک جایگزین بتن در ناحیه کششی می شوند.

این کار بدون اینکه در عملکرد سقف خللی ایجاد کند موجب کاهش وزن سقف می شود و یک مقطع با تیرهای T شکل را تشکیل می دهد.

 

استفاده از بلوک به جای بتن علاوه بر کاهش بار مرده سقف، سبب کاهش مصرف آرماتور فولادی در مقطع شده و با کاهش مصرف بتن و فولاد، در هزینه های ساخت نیز صرفه جویی می شود.

 

  تیرهای فرعی عمدتاً به صورت صنعتی در کارخانه ها و کارگاه ها تولید شده و وزن کمی دارند. وزن کم، حمل و نصب آن ها توسط کارگران را آسان تر می کند و در ساختمان های متعارف به جرثقیل برای جابه جایی نیازی نیست.

 

اجرای این سقف بسیار ساده و سریع بوده و قالب بندی زیر سقف تنها به قراردادن جک های سقفی در فواصل معین محدود می شود. لذا نیاز به کارگران متخصص برای قالب بندی و آرماتوربندی نیست.

 

برای قالب بندی و زیرسازی سقف تنها نیاز به جک‌های صلیبی و چوب‌های چهار تراش است.

 

سرعت اجرایی بالایی دارد و به کارهای پرهزینه و وقت‌گیر نیاز نیست.

 

در این دال بتنی، بتن ریزی به طور یکپارچه انجام شده و بتن کمتری نسبت به دال‌های بتنی متداول مورد نیاز است. 

 

با تمهیدات لازم امکان ایجاد یک دیافراگم صلب یا نیمه صلب در این سقف وجود دارد که این امر موجب بهبود عملکرد این سقف در برابر نیروی زلزله می‌شود.

 

زیر سقف مسطح بوده و نسبت به سقف‌هایی مانند سقف طاق ضربی نازک کاری کمتری نیاز دارد.

در مورد سقف طاق ضربی و نحوی اجرای آن در مقاله سقف طاق ضربی و نکات حرفه‌ای اجرای آن زیر ذره‌بین صحبت می‌کنیم.

به دلیل یکنواختی بالای دال، ملات کمی برای کف سازی نیاز است.

 

  • معایب سقف تیرچه بلوک

در اجرا غالبا از تیرچه‌های پیش ساخته استفاده می‌شود. به همین دلیل نظارتی روی تولید آن‌ها و هم‌چنین کیفیت بتن و فولاد به کار رفته وجود ندارد. مخصوصا فولاد کششی که در بتن پاشنه قرار دارد و قابل رویت نیست.

بسته به جنس بلوک، نسبتا بار مرده زیادی دارد.

در صورت استفاده از بلوک یونولیتی، در برابر حریق عملکرد بسیار نامناسبی داشته و باعث انتشار سریع حریق می‌شود.

بلوک یونولیتی علاوه بر اشتعال‌پذیری زیاد، در هنگام آتش‌سوزی گاز سمی و خطرناک تولید می‌کند.

جزء دال هایی است که فقط عملکرد یک طرفه دارد.

امکان اجرا در دهانه‌های بلند وجود ندارد و حداکثر دهانه قابل اجرا با این نوع سقف، ۸ متر است.

امکان آسیب‌دیدگی تیرچه‌ها در هنگام حمل و نقل وجود دارد.

محدودیت اجرا در سقف های قوسی و مثلثی دارد.

 

دانلود نشریه ۵۴۳ سقف تیرچه بلوک

با کلیک بر روی لینک زیر می‌توانید دستورالعمل طراحی و اجرای سقف‌های تیرچه و بلوک (نشریه شماره ۵۴۳) را دانلود کنید.

 

دانلود نشریه ۵۴۳

 

 

آموزش اجرای سقف تیرچه یونولیت

اجرای سقف تیرچه بلوک نکات و اصول زیادی دارد که هر مهندس اجرایی ساختمان باید با آن‌ها آشنا باشد. 

آکادمی عمران برای مهندسین آموزش حرفه‌ای اجرای سقف تیرچه و بلوک را همراه با فیلم‌های کارگاهی به صورت گام به گام، فراهم کرده است. با کلیک بر روی تصویر زیر با سرفصل‌ها و نمونه آموزش آشنا شوید.

این آموزش رایگان است اما برای نمایش بهتر فیلم‌های آموزش، از بستر اسپات پلیر استفاده شده است که تنها با پرداخت هزینه لایسنس به میزان ۷۰ هزار تومان به این آموزش جامع دسترسی خواهید داشت.

آموزش سقف تیرچه و بلوک

 

امیدواریم در پایان این مقاله به جواب تمام سوال‌های خود در مورد اجرای سقف تیرچه بلوک رسیده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات و تجربیات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

بر روی اینجا کلیک کنید

دیدگاه کاربران
  • سیاوش ۱۴ آبان ۱۴۰۰

    سلام خسته نباشین یه سوال داشتم در سازه های بنایی که کلاف افقی اجرا میشه یک سر تیرچه در داخل آرماتورهای کلاف افقی گذاشته میشه یا بعد از بتن ریزی کلاف افقی روی آن گذاشته میشه کدومش بهتر؟

    • مریم حسنی پشتیبانی آکادمی عمران ۱۵ آبان ۱۴۰۰

      سلام و وقت بخیر
      بهتر است تیرچه قبل از بتن ریزی کلاف داخل تیر قرار گرفته و آرماتورهای تحتانی آن حداقل به اندازه ۱۲ سانتی‌متر امتداد پیدا کنند.
      موفق باشید.

  • سجاد رضایی ۱۴ اسفند ۱۴۰۰

    با سلام وقت بخیر
    ممنون از مطالب بسار مفیدتون
    خواستم بپرسم که اتصال تیرچه فلزی به تیر بتنی به چه شکل انجام می‌شود؟

    • مریم حسنی پشتیبان ۱۴ اسفند ۱۴۰۰

      باسلام
      خیلی ممنون از حسن نظر شما
      به تیرچه فلزی، تیرچه کرومیت نیز گفته می‌شود. بال تحتانی تیرچه کرومیت باید روی قالب تیر قرار بگیرد که در مقاله “دتایل نحوه اتصال تیرچه فلزی به تیر بتنی” جزئیات اجرایی آن را نمایش می‌دهیم. پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را حتما بخوانید تا به جواب سوال خود برسید.
      موفق باشید.

  • سولماز کریمی ۱۴ اسفند ۱۴۰۰

    سلام
    وقتتون بخیر
    آموزش رایگان سقف تیرچه بلوک را مشاهده کردم. بسیار جامع و کامل بود .خواستم از تیم آکادمی عمران تشکر کنم بابت اینکه این آموزش را به صورت رایگان در اختیار مهندسین قرار داده است. همچنین این مقاله هم مانند آموزشتون بسیار جامع و کاربردی بود.

    • مریم حسنی پشتیبان ۱۴ اسفند ۱۴۰۰

      باسلام و وقت بخیر
      خیلی ممنون از لطف و نظر شما
      خوشحالیم که آموزش های ما برای شما مفید واقع شده است.
      موفق باشید.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *