هر آنچه که برای موفقیت و ارتقا در دفترفنی نیاز دارید آماده کرده ایم. حتما روی این بنر کلیک کن و جزئیات آموزش ها رو ببین!
0
02144158821

نحوه محاسبه شیب ، تعداد پله و ابعاد استاندارد راه پله

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

هر مهندس عمرانی باید در مورد ابعاد و اندازه های استاندارد راه پله اطلاع داشته باشد. باید بتواند در کارگاه شیب راه پله ، ابعاد و تعداد پله ها را محاسبه کند. دقت در تعیین ابعاد راه پله بسیار مهم است. زیرا کاهش ابعاد آن جرایم مالی و افزایش آن کاهش مساحت مفید طبقات را به همراه دارد.

عدم اطلاع از این موارد سبب کاهش کیفیت ساختمان شده و در نهایت سازنده یک راه پله سرگیر ، با شیب نامناسب، با ارتفاع پله های خیلی بلند یا خیلی کوتاه خواهد داشت که تردد از آن بسیار مشکل است و افت قیمت طبقات بالایی ساختمان را به همراه دارد.

حتی اگر یک ساختمان آسانسور داشته باشد هم امکان خرابی آسانسور وجود دارد، حمل وسایل از راه پله است و از همه مهم تر هنگام بروز حادثه نظیر زلزله و آتش سوزی استفاده از آسانسور مجاز نیست و راه پله باید استحکام و مقاومت کافی را برای انتقال ساکنین طبقات به بیرون از ساختمان داشته باشد. 

آنچه که در این مقاله می آموزید :

ابعاد استاندارد راه پله

تعداد پله ها | اندازه کف پله | ارتفاع پله | طول پله 

عرض پله | حجم پله | بازو پله | چشم پله | پاگرد

ارتفاع سرگیر پله

نحوه محاسبه شیب راه پله

شیب استاندارد راه پله | طریقه محاسبه شیب راه پله

فرمول محاسبه ابعاد پله

ابعاد استاندارد راه پله

برای بررسی ابعاد و اندازه استاندارد راه پله باید به تعاریف مربوط به راه پله بپردازیم. تعداد پله ها ، اندازه کف پله ، ارتفاع پله ، طول پله ، عرض پله ، حجم پله ، بازو پله ، چشم پله و پاگرد از جمله این تعاریف هستند که به تعریف و بررسی هریک می پردازیم. 

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

تعداد پله ها

هر راه پله از تعدادی پله تشکیل شده است. تعداد پله ها به اختلاف ارتفاع بین دو طبقه متوالی بستگی دارد. اگر ارتفاع پله ها را ثابت در نظر بگیریم هرچه ارتفاع بین دو طبقه کمتر باشد به تعداد کمتری پله و هرچه ارتفاع بین دو طبقه بیشتر باشد به تعداد بیشتری پله نیاز هست.

حالا اگر ارتفاع بین دو طبقه را ثابت در نظر بگیریم هرچه تعداد پله بیشتری استفاده شود ارتفاع تک پله ها کمتر می شود و هرچه تعداد پله کمتری استفاده شود ارتفاع تک پله ها بیشتر می شود.

مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان که به الزامات عمومی ساختمان می پردازد حداکثر تعداد پله های بین دو پاگرد متوالی در ساختمان های مورد استفاده افراد دارای معلولیت و کم توان جسمی حرکتی را به ۱۲ پله محدود می کند. برای دانلود مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان روی آن کلیک کنید.

با توجه به این که پیش از ساخت، ساکنان ساختمان یا افرادی که در آن رفت و آمد می کنند مشخص نیست لذا این محدودیت برای همه ساختمان ها الزامی به نظر می رسد. 

اندازه کف پله

کف پله آن سطح از پله است که موقع بالا رفتن و پایین رفتن از پله، پای خود را روی آن قرار می دهید. هرچه تعداد پله ها بیشتر باشد تعداد کف پله ها نیز بیشتر است.

با توجه به آن که کف پله آخر با کف پاگرد در یک تراز است معمولا در نقشه های ترسیمی پلان، تعداد کف پله ها یکی کمتر از تعداد پله ها ترسیم می شود و آخرین کف پله با پاگرد به صورت یکسره نشان داده می شود.

اندازه کف پله می تواند از ۲۸ تا ۴۰ سانتی متر تغییر کند. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان حداقل اندازه کف پله را ۲۸ سانتی متر در نظر می گیرد.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

ارتفاع پله

فاصله عمودی کف پله های دو پله متوالی یعنی ارتفاعی که باید پا را بلند کرد تا از روی یک کف پله به کف پله بعدی برود ارتفاع پله نام دارد.

ارتفاع پله با توجه به نوع کاربری راه پله تغییر می کند. معمولاً ارتفاع پله ها بین ۱۲ تا ۲۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود. هرچه ارتفاع پله کمتر باشد تردد از آن راه پله راحت تر است. 

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

طول پله

طول افقی یک ردیف پله طول پله نام دارد. به عبارت دیگر اگر اندازه کف پله های راه پله را به جز اندازه کف پله آخر (که با سطح پاگرد همتراز است) با هم جمع کنیم طول راه پله بدست می آید. به طور مثال اگر ۸ عدد پله با اندازه کف پله ۳۰ سانتی متر داشته باشیم طول پله برابر می شود با ۲۱۰ سانتی متر.

 ۲۱۰ = ۳۰ * (۸-۱)

عرض پله

به سطح یا سطوح کنار پله، گونه پله گفته می شود. فاصله بین دو گونه پله را عرض پله می گویند.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

میزان حداقل عرض پله الزامی در ساختمان ها برحسب نوع، بار تصرف و متناسب با تعداد استفاده کنندگان تعیین می شود. اندازه عرض پله ها با یکدیگر مساوی نیست و از ۶۰ سانتی متر تا چند متر تغییر می کند.

آموزش راه پله

طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان در هر صورت با عرض مفید کمتر از ۱۱۰ سانتی متر و پلکان های دارای پاگردی که عموم از آن استفاده می کنند با عرض مفید کمتر از ۲۴۰ سانتی متر مجاز نیست، مگر آن که در مقررات اختصاصی تصرفی به گونه ای دیگر تعیین شده باشد.

اجرای راه پله

حجم پله

حجم پله به ضخامت سقف زیر یک ردیف پله گفته می شود. در ساختمان های با اسکلت فلزی حجم پله عبارت است از ارتفاع تیرآهن به اضافه ۴ سانتی متر بابت اندودکاری و نازک کاری. 

در ساختمان های با اسکلت بتنی نیز حجم پله عبارت است از ضخامت دال بتنی رمپ راه پله به اضافه ضخامت تقریبی ۴ سانتی متر برای نازک کاری

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

بازو پله

بازو پله به مجموعه پله های متوالی بین دو اختلاف سطح گفته می شود. یک بازوی پله، حداقل از سه پله ی متوالی تشکیل می شود. به عنوان مثال در پله ی سه طرفه، سه عدد بازوی پله داریم.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

چشم پله

به فاصله بین دو بازوی پله، چشم پله می گویند. به جز پله های یک طرفه و پله ی یک چهارم در گردش، در تمام پله ها چشم پله وجود دارد. 

حداقل مقدار چشم پله در راه پله ها ۲۰ سانتی متر است. عکس چشم پله را می توانید در بخش عرض پله مشاهده کنید.

پاگرد

به سطحی که فرد پس از طی کردن یک بازوی پله بر آن قدم گذاشته و با حرکت یا چرخش ۹۰ درجه یا ۱۸۰ درجه به بازوی دوم می رسد پاگرد گفته می شود. در واقع پاگرد این اجازه را به فرد می دهد که پس از پیمودن تعدادی پله کمی استراحت کند.

حداقل طول پاگرد متناسب با عرض بازوهای پله و چشم پله در نظر گرفته می شود. اگر طول یا عرض پاگرد در اجرای آن کم شود جرایم مالی را به همراه دارد و افزایش طول یا عرض پاگرد نیز سبب کوچک شدن مساحت مفید طبقات می شود.

در کاربری های مسکونی طول مفید پاگرد  ۲۴۰ سانتی متر و عرض مفید پاگرد ۱۲۰ سانتی متر در نظر گرفته می شود. اگر بخواهیم حداقل ابعاد را برای عرض پاگرد راه پله در نظر بگیریم می توان عرض پاگرد را در قسمت پیش از بازو ۱۲۰ سانتی متر و در قسمت بعد بازو ۹۰ سانتی متر به اضافه ۳۰ سانتی متر اندازه کف پله آخر در نظر گرفت.

اجرای راه پله

ارتفاع سرگیر پله

به فاصله ی عمودی بین کف پله تا زیر سقف، سرگیر پله گفته می شود. برای حرکت راحت و ایمن نیز در صورتی که یک ردیف پله بر روی ردیف پله ی دیگر قرار گیرد حداقل این ارتفاع باید ۲۰۵ سانتی متر باشد. در پله های یک طرفه برای استفاده بیش تر از سطح سقف، می توان آن را روی ردیف پله جلو آورد به شرط آن که ارتفاع سرگیر پله از ۲۰۵ سانتی متر کم تر نباشد.

اجرای راه پله

نحوه محاسبه شیب راه پله

راه پله به مسیری گفته می شود که دو تراز ارتفاعی مختلف را به کمک پله ها به هم وصل می کند. هر چه این اختلاف ارتفاع کمتر و طول راه پله بیشتر باشد شیب یا زاویه راه پله کمتر است.

پس شیب راه پله به نسبت اختلاف ارتفاع و طول راه پله بستگی دارد. با توجه به این که راه پله از تعدادی پله با ارتفاع و اندازه کف پله مساوی تشکیل شده است پس می توان گفت که شیب یا زاویه راه پله همان نسبت ارتفاع پله به اندازه کف پله است. یعنی هرچه ارتفاع پله بیشتر و اندازه کف پله کوچکتر باشد شیب پله بیشتر است.

محاسبه شیب تعداد ابعاد راه پله

شیب استاندارد راه پله

شیب استاندارد راه پله داخلی ساختمان ها حدود ۳۰ درجه است. اما در فضاهای آزاد و باز، فضاهای خارجی ساختمان و زیرزمین شیب می تواند تغییر کند.

جدول زیر زاویه تقریبی پله در هر مورد استفاده را با توجه به محدودیت های اندازه کف پله و ارتفاع هر پله بیان می کند.

موارد استفاده زاویه تقریبی پله (درجه) اندازه کف پله (سانتی متر) ارتفاع هر پله (سانتی متر)
پله های پارک، خیابان ها، نمایشگاه ها، تفریحگاه ها و به طور کل در فضاهای آزاد و باز ۱۷٫۵ – ۱۷ ۴۰ – ۳۸ ۱۲
۲۰ – ۱۹ ۳۸ – ۳۶ ۱۳
۲۲ – ۲۱ ۳۶ – ۳۴ ۱۴
پله های خارجی ساختمان ۲۵ – ۲۴ ۳۴ – ۳۲ ۱۵
۲۸ – ۲۶٫۵ ۳۲ – ۳۰ ۱۶
پله های داخلی ساختمان ۳۱ – ۲۹٫۵ ۳۰ – ۲۸ ۱۷
۳۵ – ۳۳ ۲۸ – ۲۶ ۱۸
پله های زیر زمین ۳۸٫۵ – ۳۶ ۲۶ – ۲۴ ۱۹
نوع بد در مکان های خاص ۴۲٫۵ – ۴۰ ۲۴ – ۲۲ ۲۰

طریقه محاسبه شیب راه پله

به طور مثال اگر ارتفاع پله ۱۷ سانتی متر باشد و اندازه کف پله ۳۰ سانتی متر باشد.

۰٫۵۶۶=۱۷/۳۰

 درجه    ۲۹٫۵=( ۰٫۵۶۶ )tan-1

فرمول محاسبه ابعاد پله

جهت طراحی پله باید سه شرط زیر را در نظر گرفت.

– حرکت بر روی پله به خصوص در هنگام پایین آمدن بی خطر باشد.

– حرکت بر روی پله راحت باشد.

– در موقع بالا رفتن حداقل انرژی مصرف شود.

برای دستیابی به این سه شرط، فرمول های تجربی زیادی ارائه شده است که هرکدام یک فرمول بین اندازه کف پله و ارتفاع پله در نظر گرفته اند. سه فرمول معتبر و معروف محاسبه ابعاد پله به شرط زیر است :

فرمول اندازه ی قدم                                               ۲h + b = 63 ~ 65

فرمول راحتی                                                                 b – h = 12

فرمول احتیاط                                                                h + b = 48

h : ارتفاع تک پله

b : اندازه کف پله

احتمال برقراری هر سه فرمول به طور همزمان کم بوده و تنها کافی است که اندازه کف پله و ارتفاع پله در محدوده رابطه ها  قرار گیرند. به طور مثال برای یک پله با عرض ۲۹ سانتی متر و ارتفاع ۱۷ سانتی متر داریم:

۶۳ = ۲۹ + (۱۷) ۲

۱۲ = ۱۷ – ۲۹

۴۶ = ۲۹ + ۱۷

فرمول محاسبه تعداد پله

برای محاسبه تعداد پله ابتدا باید مقدار اختلاف ارتفاع بین دو نیم طبقه یا دو طبقه محاسبه شود. در فیلم زیر نحوه محاسبه اختلاف ارتفاع بین دو نیم طبقه نشان داده شده است. بعد از محاسبه این اختلاف عدد ارتفاع را به گونه ای در نظر می گیریم که تعداد پله ها عدد صحیح شود.

به طور مثال اگر اختلاف ارتفاع دو نیم طبقه ۱۸۰ سانتی متر باشد. می توان از ۱۰ پله با ارتفاع ۱۸ سانتی متر یا ۱۲ تا پله ۱۵ سانتی برای اتصال دو نیم طبقه استفاده کرد. بعد از در نظر گرفتن ارتفاع پله نوبت به محاسبه اندازه کف پله از فرمول های محاسبه ابعاد پله می رسد.

اگرارتفاع پله یعنی h برابر ۱۸ سانتی متر باشد :

۲h + b = 63~65      >>   b = 27~29

b – h=12                 >>   b = 30

b + h = 48              >>   b = 30

حال باید بین ۲۷ تا ۳۰ سانتی متر اندازه پله را انتخاب کنیم که عدد ۳۰ سانتی متر گزینه بهتری به نظر می رسد.

اگرارتفاع پله یعنی h برابر ۱۵ سانتی متر باشد :

۲h + b = 63~65      >>   b = 33~35

b – h=12                 >>   b = 27

b + h = 48              >>   b = 33

حال باید بین ۲۷ تا ۳۵ سانتی متر اندازه پله را انتخاب کنیم که عدد ۳۳ سانتی متر گزینه بهتری به نظر می رسد.

 

پس از مطالعه این مقاله با مسیر یادگیری اجرای راه پله همراه شوید تا نکات تکمیلی بیشتری را بیاموزید. 

در آموزش فراتر از کاربردی اجرای راه پله تمام تعاریف و نکات اجرایی همراه با تعداد زیادی فیلم ها و عکس های کارگاهی  آموزش داده شده اند. به صفحه این آموزش سر بزنید و فیلم های نمونه آن را مشاهده کنید.

 

برای اطلاع بیشتر از آموزش فراتر از کاربردی اجرای راه پله روی تصویر زیر کلیک کنید.

آموزش اجرای راه پله

 

دیدگاه کاربران
  • احمد ۸ دی ۱۳۹۹

    سلام خیلی ممنون از مطالب خوبتون ببخشید یه سئوال داشتم قسمت دوم راه پله بعد از پاگرد تو خونه ما شیبش رو کم کردن الان به نظرتان بهتره کدوم یکی از دو حالت زیر رو در نظر بگیریم ؟
    ۱ ارتفاع ۱۵ و کف ۵۰
    ۲ ارتفاع ۲۳ و کف ۷۰ سانتی متر

    • آواتار
      پشتیبانی آکادمی عمران ۹ دی ۱۳۹۹

      سلام، ممنون از محبتتون
      بدیهی است ارتفاع ۲۳ سانت برای پله خیلی زیاد است. بین دو ارتفاع ۱۵ و ۲۳ قطعا ارتفاع ۱۵ سانتی متر اولویت دارد.
      موفق باشید

  • شهرناز ۱۷ فروردین ۱۴۰۰

    ایول
    خیلی عالی بود

    • مریم حسنی پشتیبانی آکادمی عمران ۱۸ فروردین ۱۴۰۰

      خواهش میکنم
      موفق باشید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × 3 =