برگه استحکام بنا چیست؟ صفر تا صد مراحل دریافت آن به همراه فایل pdf

شاید شما هم خبر ریزش یک ساختمان قدیمی پس از بازسازی را شنیده باشید. یا شاید تخریب یک ساختمان مسکونی که از آن به عنوان انبار استفاده می‌شده توجهتان را جلب کرده باشد. استحکام بنا موضوع مهمی است که باید برای ساختمان‌ها مورد بررسی قرار گیرد. این بررسی تحت عنوان برگه استحکام بنا انجام می‌شود. برگه استحکام بنا برگه‌ای است که شهرداری آن را برای دریافت پایان کار از مالک می‌خواهد. بنابراین مالک برای ایجاد هرگونه تغییری در ساختمان خود باید از مهندس ناظر دارای صلاحیت، تائیدیه استحکام بنا دریافت کند.

اما در چه مواردی نیاز به برگه استحکام بنا است؟ مراحل اخذ برگه استحکام بنا کدام است؟ آیا شما به عنوان مهندس عمران یا مالک از وظایف و مسئولیت‌های مهندس ناظری که برگه استحکام بنا را امضا می‌کند اطلاع دارید؟ در این مقاله به طور کامل به بررسی برگه استحکام بنا و تمام ریزه‌کاری‌های آن می‌پردازیم؛ پس همراه آکادمی عمران باشید.

برگه استحکام بنا چیست؟

شهرداری و سایر مراجع ذی‌ربط برای اطمینان از ایمنی ساختمان و رعایت ضوابط فنی، در برخی موارد مالکان را ملزم به ارائه برگه استحکام بنا می‌کنند. این موضوع به‌ویژه در مواردی که تغییراتی در ساختمان ایجاد شده یا وضعیت موجود بنا نیازمند بررسی مجدد است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به بیان ساده، برگه استحکام بنا سندی فنی است که توسط مهندس ذی صلاح صادر می‌شود و بیانگر آن است که ساختمان یا بخش مورد بررسی، از نظر پایداری و ایستایی سازه‌ای برای وضعیت موجود یا کاربری مورد نظر قابل تایید است. این برگه معمولا در مواردی مانند تغییر کاربری، اضافه‌طبقه، رفع برخی تخلفات ساختمانی، اخذ پایان کار ساختمان یا سایر فرآیندهای اداری مرتبط با ساختمان از سوی مراجع ذی‌صلاح مطالبه می‌شود.

از منظر حقوقی، برگه استحکام بنا به معنای صدور مجوز ساخت یا تایید قانونی تمام تخلفات ساختمانی نیست؛ بلکه صرفا نظر فنی مهندس درباره وضعیت سازه و میزان ایمنی آن را نشان می‌دهد. به همین دلیل مهندس امضاکننده باید پیش از صدور این برگه، بررسی‌های لازم را انجام دهد؛ زیرا در صورت بروز خسارت ناشی از نقص در ارزیابی‌های فنی یا تایید نادرست استحکام ساختمان، ممکن است مسئولیت حرفه‌ای، انتظامی، حقوقی یا حتی کیفری متوجه وی شود.

در عمل، صدور برگه استحکام بنا به این معناست که مهندس پس از بررسی وضعیت موجود ساختمان، ایمنی و پایداری سازه را برای شرایط فعلی یا کاربری مورد نظر قابل قبول ارزیابی کرده است.

ساخت ساختمان با گروه ساختمانی نویا، بازوی اجرایی آکادمی عمران

دریافت مشاوره

اهمیت برگه استحکام بنا

برگه استحکام بنا یکی از حساس‌ترین اسناد فنی در حوزه ساختمان محسوب می‌شود. برخلاف برگه پایان کار که معمولا بر اساس نظارت مستمر مهندسان در طول اجرای پروژه صادر می‌شود، در بسیاری از موارد صدور برگه استحکام بنا مستلزم ارزیابی ساختمانی است که مراحل ساخت آن در گذشته انجام شده و تمامی جزئیات اجرایی آن در دسترس نیست.

به همین دلیل مهندس صادرکننده برگه باید با دقت بیشتری وضعیت موجود ساختمان را بررسی کند؛ زیرا هرگونه ضعف پنهان در سازه، تغییرات غیرمجاز، اضافه‌طبقه یا تغییر کاربری می‌تواند بر ایمنی و پایداری ساختمان تاثیر بگذارد. از این رو صدور برگه استحکام بنا مسئولیت حرفه‌ای قابل توجهی برای مهندس به همراه دارد و انجام بررسی‌های فنی دقیق پیش از امضای آن ضروری است.

دانلود pdf برگه استحکام بنا

در بسیاری از پرونده‌های ساختمانی، مهندسان و مالکان برای آشنایی با ساختار و اطلاعات مورد نیاز این سند به نمونه خام برگه استحکام بنا نیاز دارند. در فایل زیر می‌توانید نمونه PDF برگه استحکام بنا را دانلود و مشاهده کنید.

برای دانلود نمونه خام برگه استحکام بنا روی دکمه زیر کلیک کنید.

بخشنامه جدید درباره تایید استحکام بنا (۱۴۰۵)

در اردیبهشت ۱۴۰۵، معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با صدور بخشنامه شماره ۱۶۰۳۱/۴۲۰، ضوابط مهمی را درباره صدور تاییدیه استحکام بنا ابلاغ کرد. این بخشنامه با هدف جلوگیری از سوءاستفاده از برگه‌های تایید استحکام بنا برای ساختمان‌های دارای تخلف ساختمانی یا فاقد پروانه صادر شده است.

بر اساس این بخشنامه، برخی ساختمان‌ها بدون اخذ پروانه ساختمانی یا با تخلفات اساسی مانند اضافه‌طبقه، افزایش سطح اشغال، حذف پارکینگ، تغییر تعداد واحدها یا ایجاد تغییرات مؤثر در سازه احداث می‌شوند. در چنین شرایطی گاهی از مهندسان یا کارشناسان درخواست می‌شود که برای ساختمان، تأییدیه استحکام بنا صادر کنند.

مطابق مفاد بخشنامه، تایید استحکام بنا به معنای قانونی شدن تخلفات ساختمانی نیست و صدور چنین گواهی‌هایی برای ساختمان‌های احداث‌شده مغایر پروانه یا بدون پروانه ساختمانی می‌تواند مغایر با مقررات تلقی شود. همچنین مسئولیت پیامدهای ناشی از این تاییدیه‌ها، از جمله مسئولیت انتظامی، حقوقی و کیفری، متوجه شخص صادرکننده خواهد بود.

به همین دلیل مهندسان باید پیش از پذیرش مسئولیت صدور برگه استحکام بنا، وضعیت حقوقی و فنی ساختمان را به دقت بررسی کنند و صرفا بر مبنای درخواست مالک یا مراجع محلی اقدام به صدور تاییدیه ننمایند.

نکته مهم: برگه استحکام بنا به معنای تایید قانونی ساختمان نیست. این برگه تنها نظر فنی مهندس درباره ایمنی و پایداری سازه را نشان می‌دهد و نمی‌تواند جایگزین پروانه ساختمان، پایان کار یا راهکاری برای رفع تخلفات ساختمانی باشد.

برای آگاهی از جزئیات و متن کامل بخشنامه، می‌توانید فایل PDF این بخشنامه را از طریق دکمه زیر دانلود و مطالعه کنید.

موارد ضرورت برگه استحکام بنا

همان‌طور که اشاره شد، برگه استحکام بنا در بسیاری از فرآیندهای اداری و ساختمانی کاربرد دارد و در برخی موارد ارائه آن الزامی است. به‌طور کلی، مهم‌ترین مواردی که مالک باید برای اخذ برگه استحکام بنا اقدام کند، عبارت‌اند از:

1. برای دریافت پایان کار املاک قدیمی و فاقد گواهی پایان کار
2. در صورت تغییر کاربری ملک از مسکونی به تجاری یا اداری، مسکونی به کارگاه یا حتی مسکونی به آموزشی و به طور کلی هرگونه تغییر کاربری
3. اضافه‌طبقه (اضافه اشکوب)، توسعه بنا، حذف طبقه یا کاهش زیربنا
4. در صورت ایجاد تغییرات سازه‌ای در حین بازسازی خانه، مانند جابه‌جایی دیوارها یا حذف ستون‌ها
5. گرفتن مجوز برای تاسیس مهد کودک، مدرسه، خانه سالمندان، آموزشگاه، باشگاه و مکان ورزشی
6. تعویض، انصراف یا فوت مهندس ناظر
7. منطبق نبودن وضع موجود با نقشه‌های مصوب سازه
8. تمدید یا باطل کردن پروانه ساخت بنا
9. در صورتی که قسمتی از بنای قدیمی ریزش کرده و تخریب شود.

مدارک مورد نیاز برای دریافت برگه استحکام بنا

برای صدور برگه استحکام بنا، مالک یا نماینده قانونی او باید مدارک مورد نیاز را جهت بررسی وضعیت موجود ساختمان در اختیار مهندس دارای صلاحیت (مهندس ناظر) قرار دهد تا فرآیند ارزیابی و تشکیل پرونده انجام شود. این مدارک معمولا شامل موارد زیر است:

1. کپی سند مالکیت ملک
2. کپی مدارک شناسایی مالک یا نماینده قانونی (و در صورت وجود، پیمانکار)
3. گواهی پایان کار قبلی ملک (در صورت وجود)
4. تصاویر و مستندات مربوط به وضعیت فعلی ساختمان

مراحل اخذ برگه استحکام بنا

برای دریافت گواهی پایان کار ساختمان، در مواردی که پیش‌تر اشاره شد، ارائه برگه استحکام بنا الزامی است. این برگه زمانی دارای اعتبار است که توسط مهندس دارای صلاحیت و پروانه اشتغال نظام مهندسی مهر و امضا شود. در ادامه مراحل اخذ برگه استحکام بنا را بررسی می‌کنیم.

• در مرحله اول، مالک باید از یک مهندس دارای پروانه اشتغال در صلاحیت طراحی یا نظارت درخواست بازدید از ساختمان مورد نظر را داشته باشد.
• پس از بازدید مهندس از ساختمان، مدارک لازم جهت صدور برگه استحکام بنا که در بخش‌های قبلی اشاره شد در اختیار وی قرار می‌گیرد. سپس مهندس ناظر یا مهندس مسئول، پرونده ملک را تشکیل داده و بر اساس بازدید انجام‌شده، گزارش فنی تهیه می‌کند. این گزارش باید در دفاتر خدمات الکترونیک ثبت شود.
• در ادامه، پس از طی مراحل اداری، برگه استحکام بنا توسط مهندس صادر و توسط مالک یا نماینده قانونی وی در دفاتر اسناد رسمی به صورت محضری امضا می‌شود.
• در این مرحله، در صورت نیاز ساختمان به مقاوم‌سازی یا اصلاحات فنی، اقدامات لازم انجام می‌شود. گزارش مربوط به این اقدامات نیز توسط مهندس تهیه شده و به همراه برگه استحکام بنا در دفاتر خدمات الکترونیک ثبت می‌گردد.
• در نهایت، هزینه‌ها و عوارض مربوطه از جمله مالیات بر ارزش افزوده توسط شهرداری تعیین و توسط مالک پرداخت می‌شود. پس از تکمیل تمامی مراحل، برگه استحکام بنا به مالک تحویل داده می‌شود و مالک می‌تواند برای اقدام مورد نظر (مانند اخذ پایان کار یا تغییر کاربری) اقدام کند.

برگه استحکام بنا باید در نهایت توسط مهندس صادرکننده و مالک یا نماینده قانونی وی در دفاتر اسناد رسمی به صورت رسمی و محضری ثبت شود.

دریافت برگه استحکام بنا یکی از موضوعات مهم در ضوابط شهرسازی است و آگاهی از مراحل آن برای مالکان و فعالان حوزه ساختمان ضروری است. برای یادگیری کامل و کاربردی این فرآیند، می‌توانید از آموزش اجرای ساختمان آکادمی عمران مراجعه کنید.

وظایف مهندس ناظر درباره برگه استحکام بنا

پیش از بررسی وظایف مهندس ناظر، لازم به ذکر است که این مهندس باید دارای پروانه اشتغال به کار در صلاحیت نظارت و یا طراحی از سازمان نظام مهندسی باشد.

وظایف مهندس ناظر در فرآیند بررسی و صدور برگه استحکام بنا شامل موارد زیر است:

1. لازم است تا مهندس ناظر برای بازدید ملک و تهیه گزارش به محل مورد نظر برود. هزینه این بازدید نیز با توافق ضمنی بین مالک و مهندس ساختمان پرداخت می‌شود.
2. بررسی مدارک و مستندات موجود ملک مانند نقشه‌های وضع فعلی توسط مهندس مربوطه انجام می‌گیرد. در صورت نیاز به انجام آزمایش، لازم است تا به مالک اطلاع داده شود.
3. بازدید و بررسی دقیق مناطق پر خطر مانند محل چاه‌های موجود در ملک، محل‌ خروج آب باران از ساختمان، پشت‌بام و کلیه قسمت‌هایی که دیوار و سقف دچار ترک، شکستگی یا ریزش هستند.
4. بررسی وضعیت در و پنجره‌ها، پله‌ها، نرده‌ها و جان‌پناه‌های ملک مورد نظر
5. بازدید دقیق از نرده‌های حفاظ، سیم‌های برق، لوله‌های آب و گاز
6. بررسی دقیق نمای ساختمان، سنگ‌های مورد استفاده در سازه مانند سنگ درپوش دیواره بام و محکم کردن آن‌ها

ساخت ساختمان با گروه ساختمانی نویا، بازوی اجرایی آکادمی عمران

دریافت مشاوره

مسئولیت های مهندس ناظر درباره برگه استحکام بنا

با صدور برگه استحکام بنا، مهندس ناظر تایید می‌کند که ساختمان از نظر فنی در وضعیت قابل قبول قرار دارد. در نتیجه، در صورت بروز خسارت ناشی از نقص در بررسی‌های فنی یا ارزیابی نادرست، مسئولیت حرفه‌ای، انتظامی و در برخی موارد حقوقی و کیفری می‌تواند متوجه مهندس صادرکننده باشد.

به‌طور کلی، مسئولیت‌های مهندس ناظر را در قبال دادن برگه استحکام بنا به شرح زیر است:

1. در صورتی که پس از صدور برگه، حادثه‌ای در آن ساختمان رخ دهد حداقل پنجاه درصد خسارات وارده تقصیر مهندس ناظر خواهد بود. این در حالی است که در شرایط معمول سهم مهندس ناظر کمتر از نصف این مقدار یعنی 25 درصد سهم می‌برد.
2. اگر پس از صدور برگه، حوادثی مانند نشست یا ریزش دیوار و به طور کلی حوادثی که ناشی از عدم استحکام سازه به علت تغییر پیش آمده در آن رخ دهد، مهندس ناظری که برگه استحکام بنا را امضا کرده مسئول این اتفاق است.

به همین دلیل، این نوع ارزیابی از جمله مسئولیت‌های حساس و پرریسک در حوزه مهندسی ساختمان محسوب می‌شود و نیازمند دقت فنی بالا و بررسی کامل وضعیت موجود است.

تعهدات مندرج در برگه استحکام بنا

در برگه استحکام بنا، برای هر یک از عوامل دخیل در پروژه، تعهداتی در نظر گرفته می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• تعهدات مهندس معمار:

1. بازدید از محل ملک پیش از شروع به طراحی و تطبیق موقعیت و ابعاد ملک با فرم دستور نقشه صادره
2. رعایت تعهد نامه 18 ماده‌ای ارائه شده از سوی امور مهندسین ناظر
3. همکاری لازم با مهندس محاسب در خصوص تطبیق نقشه های معماری با نقشه‌های محاسباتی، رعایت شرح خدمات مهندسین معمار طبق مصوبه وزارت مسکن و شهرسازی

• تعهدات مهندس محاسب:

1. بازدید از محل ملک قبل از انجام محاسبات و تطبیق موقعیت و ابعاد ملک با نقشه‌های معماری مصوب
2. ذکر مقاومت خاک، نوع آهن آلات مصرفی و ابعاد جوش مورد نیاز در نقشه‌های ارائه شده
3. تعیین محل‌های قابل استفاده جهت حفر چاه روی پلان فونداسیون
4. رعایت کلیه آئین نامه‌ها، استاندارها و مقررات ملی ساختمان در محاسبات، رعایت کامل شرح خدمات مهندسین محاسب طبق مصوبه وزارت مسکن و شهرسازی

• تعهدات مهندس طراح تاسیسات مکانیک و برق:

1. بازدید از محل و تطبیق موقعیت و ابعاد ملک با نقشه‌های معماری مصوب، سازه و تاسیسات
2. رعایت کلیه آئین نامه‌ها، استانداردها و مقررات ملی ساختمان رعایت کامل شرح خدمات مهندسین برق و تاسیسات طبق مصوبه وزارت مسکن و شهرسازی

• تعهدات مهندس ناظر:

1. اعمال نظارت مستمر در هنگام تخریب، گودبرداری و اجرا عملیات ساختمانی مطابق با نقشه‌های مصوب و پروانه ساختمانی صادره.
2. ارائه گزارش به موقع از کلیه مراحل ساختمانی به شهرداری منطقه به خصوص از مراحل: اتمام آرماتوربندی فونداسیون (قبل از بتن‌ریزی). اتمام اسکلت بندی ساختمان پوشش هر سقف قبل از بتن‌ریزی، اتمام سفت کاری، اتمام تاسیسات، اتمام نازک کاری و پایان کار
3. ارائه گزارش به موقع به شهرداری منطقه در صورت عدم رعایت مفاد پروانه و نقشه‌های مصوب و عدم رعایت مسائل ایمنی از سوی کارفرما (حداکثر ظرف مدت 72 ساعت)
4. در صورت انصراف از ادامه نظارت ضمن ذکر علت و ارائه گزارش کامل از عملیات ساختمانی به شهرداری منطقه مربوطه، تا معرفی رسمی ناظر جدید (با موافقت دفتر امور مهندسین ناظر) مسئولیت نظارت کماکان به عهده ناظر اولیه خواهد بود.

تبصره: چنانچه در هنگام کنترل ساختمان توسط شهرداری تخلفی ملاحظه شود که قبلا توسط مهندس گزارش نشده باشد، شهرداری مجاز است از ادامه همکاری با ناظر مربوطه خودداری کند.

• تعهدات مهندسان ناظر تاسیسات مکانیک و برق:

1. کنترل کیفیت لوازم و مصالح و تجهیزات تاسیسات برقی و مکانیکی
2. بازدید و برنامه ریزی سیستم‌های مختلف زیر کار تاسیساتی و کنترل و تست آن‌ها
3. بازدید و کنترل کلیه سیستم‌های روکار موتورخانه و سایر تجهیزات و تاسیسات روکار دیگر در پروژه
4. راه‌اندازی سیستم‌های مختلف تاسیساتی و کنترل دستور العمل راهبردی و نگهداری و ارائه آن
5. ارائه گزارش به موقع به شهرداری منطقه
6. ارائه گزارش در صورت عدم رعایت مفاد پروانه و نقشه‌های مصوب

• تعهدات کارفرما:

1. عدم دخالت و عدم ارائه طریق در طراحی معماری و محاسباتی (از نظر ضوابط شهرسازی و مقررات)
2. انجام کلیه عملیات ساختمانی، از شروع تا اتمام با اطلاع و تعهد نظارت مهندس ناظر مربوط و مطابق با مفاد پروانه ساختمانی و نقشه‌های تصویبی و خودداری از انجام هرگونه عملیات غیرمجاز
3. اخذ مجوز شروع عملیات ساختمانی از مهندس ناظر و ارائه آن به منطقه قبل از آغاز عملیات کارگاهی
4. تامین کلیه وسائل ایمنی کارگاه مطابق با نظر مهندس ناظر مربوطه و پیش بینی‌های لازم در زمان عقد قرارداد با پیمان کاران در این زمینه و قبول مسئولیت حوادث ناشی از عدم رعایت آن
5. بکارگیری اکیپ‌های فنی و تخصصی در کلیه مراحل ساختمانی

هزینه صدور و دریافت برگه استحکام بنا

به‌طور کلی، هزینه خدمات مهندسی و دستمزد مهندس ناظر بر اساس تعرفه‌های مصوب سازمان نظام مهندسی ساختمان تعیین می‌شود که معمولا هر سال به‌روزرسانی می‌گردد. این تعرفه‌ها می‌توانند بر اساس متراژ ساختمان، نوع کاربری و گروه ساختمانی متفاوت باشند و معمولا با ضرب متراژ در تعرفه هر متر مربع، هزینه نهایی برآورد می‌شود.

با این حال، در مورد صدور برگه استحکام بنا، به دلیل ماهیت موردی و شرایط خاص هر ساختمان، هزینه آن معمولا به صورت توافقی بین مالک و مهندس دارای صلاحیت تعیین می‌شود. این هزینه می‌تواند تحت تاثیر عواملی مانند وضعیت موجود ساختمان، میزان بررسی‌های فنی مورد نیاز و پیچیدگی سازه تغییر کند.

جمع‌بندی

برگه استحکام بنا یکی از اسناد مهم در فرآیندهای مرتبط با ساختمان است که با هدف بررسی وضعیت ایستایی و پایداری سازه توسط مهندس دارای صلاحیت صادر می‌شود. این برگه در بسیاری از موارد از جمله تغییر کاربری، انجام برخی تخلفات ساختمانی یا تکمیل پرونده‌های اداری ساختمان‌های قدیمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع این تاییدیه، نظر فنی مهندس درباره میزان ایمنی و استحکام ساختمان در وضعیت موجود است و می‌تواند یکی از مدارک مورد نیاز در فرآیند دریافت پایان کار یا سایر مجوزهای مرتبط باشد.

در انتهای این مقاله امیدواریم اطلاعات خوبی درباره برگه استحکام بنا کسب کرده باشید. در صورتی که در این مورد سوالی دارید می‌توانید آن را در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر پیشنهادی مطالعه مقالات آکادمی عمران

مشاهده مسیر یادگیری