آموزش اندازه گذاری در اتوکد | تنظیمات و تغییر سایز دایمنشن + فیلم

اندازه گذاری در اتوکد با استفاده از دستور دایمنشن (Dimension) انجام می‌شود. این دستور علاوه بر امکان درج انواع اندازه‌ها، دارای تنظیمات متنوعی برای کنترل ظاهر اندازه‌ها، واحد اندازه‌گیری، مقیاس، متن و فلش‌ها است که از طریق Dimension Style قابل مدیریت می‌باشد.

در این مقاله از آکادمی عمران، ابتدا با نحوه اندازه گذاری در اتوکد و روش اجرای دستور Dimension آشنا می‌شوید و سپس به‌صورت کامل تنظیمات اندازه گذاری و دایمنشن استایل در اتوکد را بررسی می‌کنیم تا بتوانید اندازه‌هایی دقیق، خوانا و مطابق با استانداردهای نقشه‌کشی ایجاد کنید.

پیشنهاد می‌کنیم پیش از مطالعه ادامه این مقاله، ویدئوی زیر را مشاهده کنید تا با اصول و مفاهیم کلی دایمنشن در اتوکد به‌خوبی آشنا شوید. این ویدئو بخشی کوتاه از دوره جامع آموزش اتوکد است که تمامی مباحث این نرم‌افزار را از مقدماتی تا پیشرفته پوشش می‌دهد.

اندازه گذاری در اتوکد (Dimension)

دستور Dimension در اتوکد برای اندازه‌گذاری اجزای مختلف نقشه استفاده می‌شود و به کمک آن می‌توان فاصله بین دو نقطه، طول خطوط، زاویه‌ها، شعاع و قطر دایره‌ها و سایر ابعاد هندسی را به‌صورت عددی روی نقشه نمایش داد.

اندازه‌گذاری صحیح، یکی از مهم‌ترین مراحل ترسیم نقشه در اتوکد است؛ زیرا بدون آن، نقشه‌ها قابلیت اجرا، خواندن و تفسیر دقیق نخواهند داشت. به همین دلیل، یادگیری نحوه استفاده از دستور دایمنشن در اتوکد برای تمام کاربران، از مبتدی تا حرفه‌ای، ضروری است.

با استفاده از این دستور، اندازه‌ها به‌صورت هوشمند و وابسته به ترسیم ایجاد می‌شوند؛ به‌طوری که در صورت ویرایش یا تغییر ابعاد ترسیم، اندازه‌ها نیز به‌روزرسانی می‌شوند. همچنین ظاهر اندازه‌ها از طریق تنظیمات Dimension Style قابل کنترل است که در ادامه مقاله به‌طور کامل به آن پرداخته می‌شود.

بیش از ۵۰ ساعت آموزش حرفه‌ای ولی رایگان دفترفنی و ساختمان سازی

دریافت

نحوه اجرای دستور Dimension

برای درج و اجرای اندازه گذاری در اتوکد، چند روش مختلف وجود دارد که بسته به عادت کاربر و محیط کاری می‌توان از هرکدام استفاده کرد. در ادامه رایج‌ترین روش‌های اجرای دستور دایمنشن در اتوکد را بررسی می‌کنیم.

1- تایپ دستور DIM در خط فرمان

سریع‌ترین روش برای اندازه‌گذاری، تایپ دستور DIM در خط فرمان و فشردن کلید Enter است. با اجرای این دستور، اتوکد به‌صورت هوشمند امکان انتخاب نوع اندازه‌گذاری مناسب را در اختیار شما قرار می‌دهد.

2- استفاده از ریبون (Ribbon)

در محیط گرافیکی اتوکد، می‌توانید از مسیر Home → Annotation → Dimension به ابزارهای اندازه‌گذاری دسترسی داشته باشید. این روش برای کاربرانی که با محیط گرافیکی راحت‌تر هستند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

3- استفاده از منوی Dimension

می‌توانید در نوار منوهای اتوکد، گزینه Dimension انتخاب کرده و دستورهای مختلف اندازه‌گذاری را به‌صورت مستقیم اجرا کنید. این روش بیشتر در نسخه‌های قدیمی‌تر یا برای کاربران حرفه‌ای کاربرد دارد.

نگاه سریع به دستورات و میانبرهای اندازه گذاری در اتوکد

این بخش برای دسترسی سریع به مهم‌ترین میانبرها و دستورات اندازه گذاری در اتوکد طراحی شده است.

کلید میانبر اندازه گذاری در اتوکد

برای سرعت بخشیدن به فرآیند اندازه‌گذاری و مدیریت سریع ویژگی‌های اندازه‌ها در اتوکد، می‌توانید از کلیدهای میانبر اندازه گذاری در اتوکد استفاده کنید.

• D: باز کردن پنجره Dimension Style Manager برای مدیریت سبک‌های اندازه‌گذاری
• Ctrl + 1: باز کردن پنجره Properties برای تغییر ویژگی‌های اندازه‌ها
• Double-click روی عدد اندازه: ویرایش سریع متن اندازه بدون ورود به پنجره Dimension Style
• Shift + راست‌کلیک روی المان: انتخاب سریع گزینه‌های اندازه‌گذاری مرتبط
• Ctrl + Shift + D: فعال/غیرفعال کردن موقت خطوط و متن اندازه برای مشاهده بهتر

مهمترین دستورهای اندازه گذاری در اتوکد

با استفاده از این جدول، بدون نیاز به مرور کل مقاله، می‌توانید به سرعت دستور مورد نظر دایمنشن در اتوکد خود را پیدا کنید.

آموزش اندازه گذاری در اتوکد (Dimension)

آموزش دایمنشن در اتوکد به شما کمک می‌کند انواع اندازه‌ها را روی نقشه درج کنید. در این بخش با فرمان‌های رایج اندازه‌گذاری و کاربرد هر یک آشنا می‌شویم تا بتوانید اندازه‌گذاری دقیق و استاندارد در اتوکد انجام دهید.

1- اندازه گذاری افقی و عمودی (Linear)

برای اندازه‌گذاری خطوط به صورت افقی و عمودی از فرمان Linear استفاده می‌شود.

مراحل:

• کلیک روی دستور Linear از منوی Dimension
• انتخاب دو نقطه انتهایی موضوع مورد نظر
• درج اندازه به‌صورت مستقیم روی نقشه

2- اندازه گذاری مورب (Aligned)

فرمان Aligned برای نمایش اندازه‌ها به صورت مورب و واقعی کاربرد دارد.

مراحل:

• انتخاب دستور Aligned
• کلیک روی دو سر موضوع مورد نظر
• درج اندازه مورب مطابق با زاویه خطوط

3- اندازه گذاری زاویه‌ها (Angular)

برای اندازه‌گذاری زاویه بین دو خط، از فرمان Angular استفاده می‌شود.

• انتخاب فرمان Angular
• انتخاب دو خط که زاویه بین آن‌ها باید اندازه‌گذاری شود
• درج عدد زاویه روی نقشه

4- اندازه گذاری طول کمان (Arc Length)

این فرمان برای اندازه‌گیری طول کمان بین دو نقطه کاربرد دارد که به شکل زیر انجام می‌شود:

• انتخاب Arc Length
• کلیک روی کمان و انتخاب داخل یا خارج کمان برای درج اندازه

5- اندازه گذاری شعاع و قطر (Radius / Diameter)

برای اندازه‌گذاری شعاع یا قطر دایره‌ها و کمان‌ها از این فرمان‌ها استفاده می‌شود.

• انتخاب Radius یا Diameter از منوی Dimension
• کلیک روی دایره یا کمان مورد نظر
• درج خط اندازه و عدد روی نقشه

6- اندازه گذاری نسبی (Baseline / Continue)

با استفاده از Baseline می‌توان چند اندازه را نسبت به یک نقطه مبنا مشخص کرد.

• ابتدا با یکی از فرمان‌های قبلی، یک نقطه مبنا انتخاب می‌کنید.
• سپس دستور Baseline را اجرا کرده و اندازه‌های بعدی را نسبت به آن نقطه درج می‌کنید.

تنظیمات اندازه گذاری در اتوکد (Dimension Style)

برای کنترل کامل ظاهر، مقیاس و واحد اندازه‌ها در اتوکد، باید از پنجره Dimension Style استفاده کنید. با این ابزار می‌توانید اندازه‌ها را دقیق، خوانا و مطابق استانداردهای نقشه‌کشی تنظیم کنید.

روش‌های دسترسی به Dimension Style در اتوکد

برای باز کردن پنجره Dimension Style Manager و اعمال تنظیمات دایمنشن در اتوکد، می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید:

• تایپ حرف D در خط فرمان و فشردن Enter
• استفاده از منوی کرکره‌ای Dimension و انتخاب گزینه Dimension Style…
• رفتن به سربرگ Home در ریبون، بخش Annotation و کلیک روی فلش کوچک کنار Dimension
• رفتن به سربرگ Annotation و کلیک روی فلش مورب در بخش Dimension

پیش از مطالعه و آشنایی با نحوه تغییر تنظیمات دایمنشن در اتوکد، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش تنظیمات اندازه گذاری در اتوکد را مشاهده کنید تا با جزئیات این بخش بیشتر آشنا شوید.

حالت اندازه گذاری در اتوکد (Current Dimension Style)

به‌صورت پیش‌فرض، اندازه گذاری در اتوکد با حالت Standard انجام می‌شود. حالت فعال را می‌توان از پنل Dimensions در سربرگ Annotate مشاهده کرد و در صورت نیاز آن را تغییر داد.

با کلیک روی فلش کنار این بخش، سایر حالت‌های اندازه‌گذاری نمایش داده می‌شوند. برای مدیریت کامل حالت‌ها، ایجاد، حذف یا ویرایش آن‌ها، گزینه Manage Dimension Styles را انتخاب کنید یا از دستور Dimension Style استفاده کنید.

ساخت و مدیریت حالت‌های اندازه‌گذاری

پس از اجرای دستور Dimension Style پنجره Dimension Style Manager باز می‌شود و بخش‌های مختلف تنظیمات قابل مشاهده خواهند بود.

کادر Styles

در این بخش، انواع سبک‌های اندازه‌گذاری پیش‌فرض یا ایجاد شده توسط کاربر وجود دارند:

• Set Current: تعیین سبک جاری اندازه‌گذاری
• Modify: ویرایش سبک انتخاب شده و دسترسی به تمام زبانه‌ها برای تغییر خطوط، فلش‌ها، متن، مقیاس و واحد
• New: ایجاد سبک جدید یا تغییر مقیاس اندازه گذاری

ایجاد سبک جدید (New)

با کلیک روی New، پنجره Create New Dimension Style باز می‌شود. گزینه‌های موجود:

• New Style Name: وارد کردن نام سبک جدید
• Start With: انتخاب سبک پایه (مانند Standard یا Annotative)
• Use For: تعیین نوع اندازه‌گذاری‌هایی که سبک جدید بر آن‌ها اعمال می‌شود.
• Continue: پس از تکمیل اطلاعات، کلیک کنید تا سبک جدید ایجاد شود و پنجره تنظیمات باز شود.

ویرایش سبک موجود (Modify)

برای تغییر یک سبک موجود، آن را از کادر Styles انتخاب و روی Modify کلیک کنید. این پنجره امکان تغییر تمام جزئیات سبک را فراهم می‌کند، از جمله:

• خطوط اندازه و خط‌های امتداد
• فلش‌ها و علائم انتهایی
• متن و نحوه نمایش آن
• مقیاس و واحدهای اندازه‌گذاری

آموزش تنظیمات اندازه گذاری در اتوکد

در این بخش، با گزینه‌ها و تنظیمات دایمنشن اتوکد آشنا می‌شوید که کنترل کامل خطوط اندازه، فلش‌ها و متن‌ها را ممکن می‌سازد و کمک می‌کند اندازه‌گذاری‌ها دقیق و منظم روی نقشه‌ها قرار بگیرند.

تنظیمات خط اندازه در اتوکد (Lines)

این بخش یکی از مهم‌ترین قسمت‌های آموزش تنظیمات اندازه گذاری در اتوکد است. سربرگ Lines در پنجره Dimension Style برای مدیریت خطوط اندازه‌گذاری و خطوط امتداد استفاده می‌شود.

با این سربرگ می‌توانید ظاهر خطوط را مطابق نیاز پروژه تغییر و تنظیم کنید:

• Color: رنگ خطوط اندازه
• Linetype: نوع خطوط اندازه
• Lineweight: ضخامت خطوط اندازه
• Baseline Spacing: فاصله بین متن و خطوط اندازه
• Suppress Dim Line / Ext Line: غیر فعال کردن نمایش خطوط اندازه و خطوط امتداد
• Extend beyond dim lines: فاصله انتهای خطوط امتداد تا انتهای خطوط اندازه
• Offset from origin: فاصله بین شی اندازه‌گذاری شده و ابتدای خطوط امتداد
• Fixed length extension lines: طول ثابت خطوط امتداد

تنظیمات فلش‌ها و علائم (Symbols and Arrows)

سربرگ Symbols and Arrows برای مدیریت فلش‌ها و علائم اندازه‌گذاری استفاده می‌شود. با این بخش می‌توانید ظاهر فلش‌ها، مرکز دایره‌ها و شکست خطوط اندازه را به دلخواه تنظیم کنید.

گزینه‌های اصلی تنظیمات این سربرگ عبارت‌اند از:

• Arrowheads: نوع و اندازه پیکان‌های انتهای خطوط اندازه
• Center Marks: نحوه نمایش علامت مرکز دایره و کمان
• Dimension Break: فاصله شکست در اندازه‌گذاری شکسته
• Arc Length Symbol: موقعیت علامت طول کمان
• Radius / Linear jog dimension: زاویه یا ضریب شکستگی خطوط اندازه

تنظیمات متن و فونت (Text)

سربرگ Text برای مدیریت و تنظیمات اندازه گذاری اعداد و متن استفاده می‌شود. با این بخش می‌توانید رنگ، ارتفاع، زاویه و موقعیت متن‌ها را مطابق نیاز نقشه خود تنظیم کنید.

گزینه‌های اصلی سربرگ Text در تنظیمات دایمنشن اتوکد:

• Text appearance: رنگ، ارتفاع و سبک نوشتاری متن
• Text Placement: موقعیت عمودی و افقی متن نسبت به خط اندازه
• View Direction: جهت نمایش متن (راست‌چین یا چپ‌چین)
• Text Alignment: زاویه نمایش متن نسبت به راستای نما

برای تغییر اندازه فونت دایمنشن در اتوکد، مقدار Text Height را مطابق نیاز نقشه تعیین کنید. پیشنهاد می‌شود با چند بار آزمون و خطا بهترین اندازه را پیدا کنید تا متن هم خوانا باشد و هم متناسب با اندازه کلی نقشه نمایش داده شود. این روش به شما امکان می‌دهد تغییر سایز و فونت اندازه گذاری در اتوکد را به سادگی و با دقت کنترل کنید.

در فیلم زیر، نکات عملی تغییر اندازه فونت در اتوکد را مشاهده خواهید کرد.

تغییر مقیاس اندازه گذاری در اتوکد (Fit)

سربرگ Fit برای مدیریت تغییر مقیاس اندازه گذاری در اتوکد استفاده می‌شود و به شما امکان می‌دهد نمایش متن و پیکان‌ها را وقتی فضای بین خطوط اندازه کم است، بهینه کنید تا اندازه‌ها همیشه خوانا باقی بمانند.

گزینه‌های اصلی این سربرگ عبارتند از:

• Fit options: تعیین نحوه جابجایی متن و پیکان‌ها هنگام نبود فضای کافی بین خطوط امتداد
• Always keep text between ext lines: نگه داشتن متن همواره بین دو خط امتداد
• Scale for dimension features: تنظیم مقیاس اندازه‌ها
• Annotative: فعال کردن مقیاس متن بر اساس Annotation Scale برای تغییر خودکار اندازه متن
• Use overall scale of: تنظیم دستی مقیاس متن و فلش‌ها برای کنترل دقیق

توجه داشته باشید وقتی نقشه‌های شما با مقیاس‌های متفاوت چاپ می‌شوند، استفاده از گزینه Annotative در سربرگ‌های Fit و Primary Units بسیار مهم است. با فعال کردن Annotative، اندازه‌ها و متن‌ها به‌صورت خودکار متناسب با مقیاس نقشه تنظیم می‌شوند و همواره خوانا باقی می‌مانند.

این ویژگی به‌خصوص در پروژه‌هایی که چندین مقیاس نقشه دارند، از بروز اشتباهات و نیاز به تغییر اندازه گذاری دستی در اتوکد جلوگیری می‌کند.

تنظیمات واحد اندازه گذاری در اتوکد (Primary Units)

زبانه Primary Units برای تنظیم واحد اندازه گذاری در اتوکد و مشخص کردن تعداد ارقام اعشار استفاده می‌شود. با این تنظیمات می‌توانید نحوه نمایش اندازه‌ها و واحدها را دقیقا مطابق نیاز خود کنترل کنید.

گزینه‌های اصلی این زبانه عبارتند از:

• Linear Dimensions: تعیین فرمت واحد فاصله، تعداد ارقام اعشار و نحوه رند کردن اعداد
• Zero Suppression: حذف صفرهای اضافی قبل یا بعد از ممیز برای خوانایی بهتر
• Angular Dimensions: تنظیم واحد و دقت اندازه‌گیری زاویه‌ها
• Measurement scale: مشخص کردن مقیاس کلی اندازه‌ها

در تصویر زیر می‌توانید مراحل تعیین تعداد رقم اعشار اندازه گذاری‌ها در اتوکد را مشاهده کنید.

نمایش یکای دوم و تغییر واحد اندازه گیری در اتوکد (Alternate Units)

زبانه Alternate Units برای نمایش یکای دوم در اتوکد کاربرد دارد، مثلا زمانی که می‌خواهید همزمان متر و فوت را کنار هم نشان دهید. این زبانه به شما امکان می‌دهد نمایش یکای دوم را به‌صورت دقیق و خوانا تنظیم کنید.

گزینه‌های اصلی این زبانه عبارتند از:

• Display alternate units: فعال کردن نمایش یکای دوم در کنار یکای اصلی
• Placement: تعیین محل نمایش یکای دوم نسبت به متن اندازه اصلی
• Suffix: استفاده از پسوند مناسب برای جلوگیری از اشتباه بین یکای اصلی و دوم

تنظیم تلرانس اندازه‌ها در اتوکد (Tolerances)

این زبانه از تنظیمات اندازه گذاری برای اعمال تلرانس اندازه‌ها استفاده می‌شود. یعنی می‌توانید مقادیر مجاز خطا برای اندازه‌ها تعریف کنید و نمایش آن‌ها را کنترل کنید.
گزینه‌های اصلی این زبانه عبارت‌اند از:

• Tolerance type: نوع تلرانس (مثلا ±، حد بالا/پایین)
• Precision: تعداد رقم اعشار تلرانس
• Display options: نحوه نمایش تلرانس (در کنار عدد، بالای عدد وغیره)

جلوگیری از تغییر خودکار اندازه‌ها در اتوکد

به‌صورت پیش‌فرض، تمام اندازه گذاری‌ها در اتوکد به المان‌های اندازه‌گیری شده وابسته هستند. یعنی اگر شکل یا ابعاد المان تغییر کند، اندازه‌ها هم به‌طور خودکار تغییر می‌کنند.

برای غیرفعال کردن این ویژگی و ثابت نگه داشتن اندازه‌ها:

• روی نوار خط فرمان راست‌کلیک کرده و Options را انتخاب کنید.
• به زبانه User Preferences بروید.
• در بخش Associative Dimensioning تیک گزینه Make new dimensions associative را بردارید.
• روی OK کلیک کنید تا تنظیمات ذخیره شود.

پس از این کار، اندازه‌گذاری‌های جدید دیگر با تغییر هندسه المان‌ها تغییر نمی‌کنند و ثابت باقی می‌مانند.

برای سرعت بخشیدن به اندازه‌گذاری و خودکار کردن فرآیندها، می‌توانید از لیسپ (AutoLISP) استفاده کنید. برای آشنایی بیشتر با اندازه گذاری‌های خودکار به مقاله اندازه گذاری سریع مراجعه کنید.

جمع‌بندی

اندازه گذاری در اتوکد با دستور Dimension و مدیریت تنظیمات اندازه گذاری از طریق Dimension Style انجام می‌شود که امکان درج اندازه‌های دقیق و استاندارد را فراهم می‌کند. با کنترل واحدها، مقیاس، متن‌ها و فعال‌سازی Annotative، می‌توان اندازه‌ها را هماهنگ با نقشه‌های دو و سه‌بعدی ایجاد کرد. این تنظیمات به شما کمک می‌کند نقشه‌های قابل اجرا، خوانا و مطابق با استانداردهای فنی آماده کنید.

در انتهای این مقاله امیدواریم اطلاعات خوبی درباره دستور دایمنشن در اتوکد و تنظیمات اندازه گذاری کسب کرده باشید. در صورتی که در این مورد سوالی دارید می‌توانید آن را در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر پیشنهادی مطالعه مقالات آکادمی عمران

مشاهده مسیر یادگیری