نحوه محاسبه مقدار در آنالیز بها را اصولی یاد بگیرید! + فیلم

حتما در مورد آنالیز بها یا تجزیه بها در مناقصات پیمانکاری شنیده‌اید. با نحوه محاسبه مقدار در آنالیز بها آشنا هستید؟ قیمتی که پیمانکار برای شرکت در مناقصه ارائه می‌دهد باید آنالیز شده و منطقی باشد. هم‌چنین برای محاسبه قیمت ردیف‌های غیر پایه نظیر ردیف‌های ستاره دار و قیمت جدید نیز از آنالیز فهرست بها استفاده می‌کنیم.

یکی از پارامترهای مهم در آنالیز بها ، ضریب عامل است. در این مقاله، آنالیز بها را کامل شرح داده و به مفهوم ضریب عامل در آنالیز قیمت و تجزیه بها می پردازیم تا به درستی در مناقصات پیمانکاری از آن استفاده کنید پس تا انتها همراه ما باشید.

 

آنچه در این مقاله می آموزید:

تجزیه بها یا آنالیز بها چیست ؟

نحوه محاسبه مقدار در آنالیز بها

فهرست بها چیست ؟

هدف از آنالیز قیمت 

تجزیه بهای اقلام کار

آموزش آنالیز بها و پیشنهاد قیمت

ضریب عامل در آنالیز بها یا تجزیه بها

 

تجزیه بها یا آنالیز بها چیست ؟

در فیلم زیر نکات حرفه‌ای آنالیز بها را شرح می‌دهیم. ابتدا فیلم زیر را مشاهده کرده تا این مقاله را با دید بهتری بخوانید.

تجزیه بها یا آنالیز بها گزارشی است که طی آن هزینه هر فعالیت اجرایی بر اساس ۴ پارامتر کلی مشخص می‌شود. این چهار پارامتر کلی به شرح زیر است:

نیروی انسانی

ماشین آلات و ابزار

مواد و مصالح

حمل و نقل

یعنی یک فعالیت اجرایی به چه مقدار از موارد بالا نیاز دارد و  هر کدام چه هزینه‌ای در بر دارد. در ادامه مقاله مثالی برای روشن‌تر شدن موضوع خواهیم زد.

 

آموزش‌های حوزه دفتر فنی آموزش‌هایی فراتر از کاربردی

به جمع حرفه‌ای‌ها بپیوندید!

بر روی اینجا کلیک کنید
مسیر یادگیری مهندسی عمران یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

بر روی اینجا کلیک کنید

 

نحوه محاسبه مقدار در آنالیز بها

به طور مثال تزریق دوغاب سیمان یکی از فعالیت‌های اجرایی است که در جدول زیر بر اساس چهار پارامتر نیروی انسانی، ماشین آلات و ابزار، مواد و مصالح و حمل و نقل آنالیز شده است. (لازم به ذکر  است بهای واحدهای درج شده در جدول زیر به روز نیستند.) 

اگر این مقاله را در گوشی مطالعه می‌کنید برای نمایش بهتر جدول آنالیز بهای تمام شده ، گوشی را بچرخانید.

« تجزیه بهای اقلام کار»
فهرست بهای واحد پایه رشته راهداری (مبالغ به ریال)
تهیه مصالح و اجرای عملیات تزریق جهت تثبیت و تحکیم ترانشه ها و نظایر آن با دوغاب سیمان شماره ردیف ۱۲۰۴۰۲
واحد: تن
ردیف نیروی انسانی واحــد مقـدار بهای واحد ضریب عامل بهای کل
۱ متصدی پمپ بتن نفر ساعت ۰٫۴۰۰۰ ۵۸,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۲۳,۲۰۰
۲ متصدی ژنراتور نفر ساعت ۰٫۴۰۰۰ ۵۸,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۲۳,۲۰۰
۳ کارگر ساده نفر- ساعت ۲٫۰۰۰۰ ۴۱,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۸۲,۰۰۰
۴ سر کارگر نفر ساعت ۰٫۴۰۰۰ ۵۴,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۲۱,۶۰۰
جمع نیروی انسانی : ۱۵۰,۰۰۰
ردیف ماشین آلات واحــد مقـدار بهای واحد ضریب عامل بهای کل
۱ پمپ تزریق دستگاه ساعت ۰٫۴۰۰۰ ۲۵۰,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۱۰۰,۰۰۰
۲ ژنراتور دستگاه ساعت ۰٫۴۰۰۰ ۱۲۰,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۴۸,۰۰۰
  جمع ماشین آلات : ۱۴۸,۰۰۰
ردیف مصالح واحــد مقـدار بهای واحد ضریب عامل بهای کل
۱ آب چاه وقنات تن ۰٫۲۴۲۹ ۱۰,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۲,۴۲۹
۲ سیمان پرتلند نوع یک (سیمان معمولی) پاکتی و فله تن ۰٫۷۵۷۱ ۱,۱۰۰,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰ ۸۳۲,۸۱۰
 جمع مصالح : ۸۳۵,۲۳۹
ردیف  حمل مصالح واحــد مقـدار بهای واحد ضریب عامل بهای کل
۱ حمل سیمان فله و پاکتی تن ۰٫۷۵۷۱ ۸۰,۰۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰۰۰ ۶۰,۵۶۸
۲ حمل آب تن ۰٫۲۴۲۹ ۱,۵۰۰٫۰ ۱٫۰۰۰۰۰۰ ۳۶۴
جمع حمل مصالح : ۶۰,۹۳۲
 بهای واحــد کار : ۱,۱۹۴,۱۷۱

فهرست بها چیست ؟

در واقع فهرست بها به معنی مقدار هزینه واحد مصالح یا خدماتی است که در اجرای یک پروژه مورد مصرف قرار می‌گیرد و هر ساله توسط سازمان برنامه و بودجه (معاونت راهبردی ریاست جمهوری) تعیین می‌شود.

 

هدف از آنالیز قیمت 

هدف از ارائه آنالیز بها ردیف‌های اجرایی در مناقصات پیمانکاری دو مورد زیر است:

اطمینان از منطقی بودن قیمتی که پیمانکار پیشنهاد داده است.

بعد از اینکه پیمانکاری در مناقصه پیروز شد آنالیز بهایی که برای شرکت در مناقصه داده بررسی می‌شود. اگر پیمانکار در قیمتی که پیشنهاد داده به عمد یا غیر عمد دچار اشتباه شده باشد، می‌توان با بررسی آنالیز بها این اشتباه را فهمید و پیش از عقد قرارداد اصلاح کرد. بدیهی است که آنالیز بهای نادرستی که در تغییر برنده مناقصه تاثیر داشته باشد پیمانکار را از عقد قرارداد محروم می‌کند.

 

مرجع رسیدگی به ادعای پیمانکار هنگام بروز اختلاف میان طرفین قرارداد

اگر پیمانکار در حین اجرای کار ادعا کند که این فعالیت اجرایی به این شکل و مقدار نیست می‌توان به آنالیز بها‌ هنگام قرارداد مراجعه کرد. به طور مثال پیمانکار ادعا می‌کند که بهایی که در فهرست بهای کار برای بتن ریزی در نظر گرفته شده شامل هزینه‌های پمپ بتن نمی‌شود. با مراجعه به آنالیز قیمت آن ردیف اجرایی و بررسی بخش ماشین آلات می‌توان فهمید که پمپ برای بتن ریزی در نظرگرفته شده است یا خیر!

این دو دلیل باعث شده تا “دستورالعمل نحوه ارایه تجزیه بها همراه با پیشنهاد قیمت توسط پیمانکاران”، همه‌ی پیمانکاران را به آنالیز حداقل ۸۰ درصد مبلغ هزینه اجرای کار ملزم کند.

 

دستورالعمل نحوه ارایه تجزیه بها همراه با پیشنهاد قیمت توسط پیمانکاران

 

آموزش آنالیز بها و پیشنهاد قیممت

تجزیه بهای اقلام کار

معمولا دو جا به تجزیه بهای یک فعالیت اجرایی نیاز داریم.

همان طور که گفتیم یکی  از موارد مورد نیز برای آنالیز بها، قیمتی است که پیمانکار برای پیروزی در مناقصه پیشنهاد می‌دهد. دلایل اهمیت این مورد را در بخش قبلی ذکر کردیم.

 

مورد بعدی زمانی است که یک فعالیت اجرایی در میان ردیف‌های فهرست بها منضم به پیمان وجود نداشته باشد. این اتفاق در دو زمان رخ می‌دهد. اگر هنگام برآورد و پیش از عقد قرارداد باشد به آن ردیف، آیتم ستاره دار می‌گویند.

اگر در حین اجرای کار فعالیت جدیدی ایجاد شود که در فهرست بهای منضم به پیمان ردیفی برای آن تعریف نشده باشد یا ردیف پیش بینی شده باشد ولی قیمت نداشته باشد باید بهای آن فعالیت طبق آنچه که قرار است اجرا شود آنالیز شود که به آن قیمت جدید گویند.

برای اطلاع بیشتر از آیتم ستاره دار و قیمت جدید به مقاله شرح ایتم ستاره دار و قیمت جدید با ذکر مثال و تفاوت‌ها سر بزنید.

تجزیه بها یا آنالیز بها چیست

آموزش آنالیز بها و پیشنهاد قیمت

در بالا یک مثال از تجزیه بهای یک ردیف اجرایی زدیم. شاید این سوال برای شما پیش بیاید که از کجا موارد مورد نیاز برای هر فعالیت را تشخصی دهیم؟ از کجا مقدار، بهای واحد و ضریب عامل هر یک از پارامترها را پیدا کنیم؟

اینکه تشخیص بدهید برای یک فعالیت اجرایی چه عواملی با چه مقداری مورد نیاز است کار بسیار دشوار و زمان بری بوده و نیاز به تجربه دارد.

برای اطلاع از عوامل دخیل در یک فعالیت اجرایی باید به سراغ آنالیزهای منتشر شده از طرف سازمان برنامه و بودجه برویم. برای موارد مشابه نیز می‌توان از آنالیز فعالیت‌های موجود الگو برداری کرد.

به مرور  زمان با کسب تجربه و آنالیز ردیف‌های مختلف می‌توانید برای هر آیتم ستاره دار و قیمت جدید نیز آنالیز ارائه دهید.

برای آگاهی از بهای واحد هر ردیف اجرایی می‌توان از بخش‌های مرتبط استعلام قیمت گرفت. مثلا از معدن نزدیک محل پروژه قیمت شن و ماسه را بپرسید.

دستمزد یک کارگر در محل اجرای پروژه روزی چه‌قدر است؟ هزینه حمل شن و ماسه از معدن تعیین شده تا محل اجرای پروژه چه قدر است؟

بدیهی است که برخی از ردیف‌های آنالیز بها اهمیت بیشتر و برخی اهمیت کمتری دارند پس اولویت با مواردی است که هزینه بالاتری در مجموع دارند.

شاید برای آنالیز یک ردیف اجرایی با استعلام قیمت ۳ یا ۴ مورد بتوان موارد دیگر را تخمین زده و قیمت کل را محاسبه کرد.

هرچه بهای واحد و مقدار ردیف‌ها به فعالیت اجرایی مورد نظر نزدیک‌تر باشد آنالیز بهای دقیق‌تری خواهید داشت. برای بدست آوردن بهای واحد عوامل اجرایی می‌توان از نرخ عوامل هم کمک گرفت که در ادامه مقاله ذکر خواهیم کرد.

در ادامه آنالیز بهای ردیف‌های فهرست بها ابنیه و ردیف‌های فهرست بها راه، راه آهن و باند فرودگاه را قرار دادیم.

 

دانلود تجزیه بها فهرست ابنیه

 

دانلود تجزیه بها فهرست راه، را آهن و باند فرودگاه

 

ضریب عامل در تجزیه بها

ضریب عامل در آنالیز بها یا تجزیه بها

همان طور که در جدول بالا مشاهده کردید هزینه هر فعالیت‌های اجرایی از ۴ دسته نیروی انسانی، مواد و مصالح، ماشین آلات و ابزار و حمل ونقل تقسیم بدست می‌آید. هرکدام از این دسته‌ها ردیف‌هایی دارند و هر ردیف علاوه بر مقدار و بهای واحد یک ضریب عامل دارد.

در ادامه به دلایل استفاده از ضریب عامل اشاره می‌کنیم:

فرض کنید برای اجرای پروژه به ۱۰۰ تن سیمان نیاز دارید و سفارش ۱۰۰ تن سیمان می‌دهید. آیا این ۱۰۰ تن برای اجرای کار شما کافی است.

بدیهی است که با خود بگویید مقداری از این ۱۰۰ تن پرت شده و مقداری که باقی‌ می‌ماند کمتر از ۱۰۰ تن خواهد بود.

علاوه بر این ممکن است آخر روز کاری مقداری بتن اضافه بیاید و دور ریخته شود. پس همیشه از یک ضریب به عنوان ضریب پرت یا دور ریز استفاده می‌کنیم. ضریب عامل می‌توان این پرتی را در نظر بگیرد.

 

گاهی در آنالیز بها پیش می‌آید که واحد ردیف اجرایی در فهرست بها و واحد آن در بازار کار متفاوت است. در این مواقع برای تبدیل واحد از ضریب عامل کمک می‌گیریم.

به طور مثال واحد ردیف‌های شمع کوبی فلزی متر طول است.

این درحالی است که شما تیر آهن را کیلویی خریداری می‌کنید. پس با توجه به این که هر مترطول تیر آهن مورد نظر چند کیلو گرم است، ضریب عامل برای تبدیل این دو واحد استفاده می‌شود. 

آنالیزبها | تجزیه بها | ضریب عامل | نرخ عوامل | آنالیزبها

فرض کنید یک ردیف کف سازی در ساختمان را آنالیز می‌کنید. هزینه‌ها برای سنگ‌ کاری طبقه اول با طبقه هشتم متفاوت است.

چرا که انتقال مصالح، ملات و ابزار به طبقه اول بسیار راحت‌تر از طبقه هشتم است و شما نمی‌توانید برای هر طبقه آنالیز جداگانه بدهید.

برای طبقه اول آنالیز کرده و در یک ضریب عامل ضرب می‌کنید تا متوسط هزینه‌های کف‌ سازی ساختمان بدست آید.

بدیهی است در پروژه‌هایی که ضریب طبقات دارد نیاز به این‌کار نیست ولی مواردی که یک کار مشابه در شرایط مختلف اجرا می‌شود نیاز به یک ضریب عامل برای نزدیک کردن قیمت تمام شده به قیمت واقعی انجام کار است.

 

به طورکلی ضریب عامل یک پارامتر نزدیک کننده قیمت آنالیز ردیف به قیمت کار در واقعیت است.

گاهی مواردی پیش می‌آید که با آنالیز صحیح نیز امکان رسیدن قیمت آنالیز بها به قیمت واقعی نیست.

فرض کنید قصد دارید در اجرای پروژه از نزدیک‌ترین بچینگ بتن آماده خریداری کنید. هر متر مکعب بتن خریداری شده برای شما ۳۰۰ هزار تومان در می‌آید. اما در آنالیز با وارد کردن مقدار و بهای واحد صحیح نمی‌توانید قیمت اجرای کار و قیمت آنالیز را به هم نزدیک کنید. در این موارد در تمامی آیتم‌ها یک ضریب عامل ضرب شده تا این دو قیمت به هم نزدیک شوند.

 

پیمانکاران هنگام شرکت در مناقصه با آنالیز بها سعی دارند تا علاوه بر دریافت قیمت تمام شده کار، سود نیز ببرند. پس بعد از آنالیز واقعی می‌توان با ضرب یک ضریب عامل در همه ردیف‌ها سود خود را در آنالیز بها در نظر بگیرند.

تجزیه بهای اقلام کار

نرخ عوامل چیست؟

گفتیم یک پروژه از عوامل مختلفی تشکیل شده که باید برای هر کدام مقدار و بهای واحد تعیین کنیم.

سازمان برنامه و بودجه هر ساله نرخ عوامل سال گذشته را منتشر می‌کند در این نرخ، عوامل بهای واحد ردیف های مختلف سه دسته نیروی انسانی، مواد و مصالح و ماشین آلات و ابزار آمده است.

اگرچه معمولا این قیمت‌ها به روز نیست و نمی‌توان در آنالیز از آن‌ها بهره برد اما از روی تناسب قیمت‌ها می‌توان قیمت یک ردیف مجهول را بدست آورد.

مثلا شما قیمت سیمان سیاه را دارید ولی قیمت سیمان سفید را ندارید. با بررسی نسبت این قیمت‌ها در سال گذشته و داشتن قیمت سیمان سیاه می‌توانید قیمت سیمان سفید را حدس بزنید. 

اگرچه استعلام قیمت سیمان سفید خیلی راحت‌تر از حالتی بود که ذکر کردیم اما از این راه می‌توان برای آگاهی از اجاره ماشین آلات، خرید مصالح و دستمزد نیروی انسانی که امکان استعلام ندارید استفاده کرد.

در ادامه فایل اکسل نرخ عوامل سال ۹۷، فایل اکسل نرخ عوامل سال ۹۸ و نرخ فولاد و سیمان نیمه دوم سال ۹۸ را برای دانلود قرار دادیم.

 

فایل اکسل نرخ عوامل سال ۹۷

 

فایل اکسل نرخ عوامل سال ۹۸

 

نرخ فولاد و سیمان نیمه دوم سال ۹۸

 

در این مقاله به بررسی آنالیز بها پرداختیم. برای اینکه با آنالیز بها و پیشنهاد قیمت بیشتر آشنا شوید، به آموزش آموزش حرفه‌ای صفر تا صد پیروزی در مناقصات حتما سر بزنید. همچنین برای پیوستن به جمع حرفه‌‌ای‌های حوزه دفتر فنی، آموزش دفتر فنی آکادمی عمران را از دست ندهید.

آموزش مناقصه

 

امیدواریم در پایان این مقاله به جواب سوال‌های خود رسیده باشید و از اینکه تا پایان مقاله با ما همراه بودید، تشکر می‌کنیم. نظرات خود را در مورد این مقاله با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر یادگیری مهندسی عمران یک مسیر رایگان برای حرفه‌ای شدن

حتما تو این مسیر با ما همراه شو!

بر روی اینجا کلیک کنید

دیدگاه کاربران
  • خدابخش چمن کار ۲۱ مهر ۱۴۰۰

    متشکرم

    • علی چمن لاله ۲۲ مهر ۱۴۰۰

      موفق باشید

  • Mahmoud goli ۲ آبان ۱۴۰۰

    زیبا و عالی توضیح دادید

    • مریم حسنی پشتیبانی آکادمی عمران ۳ آبان ۱۴۰۰

      خیلی ممنونیم از لطف شما
      هر سوالی داشتین در خدمتتون هستیم.
      موفق باشید.

  • آواتار
    na3rabdi ۲۹ آذر ۱۴۰۰

    خیلی عالی بووود ممون

    • مریم حسنی پشتیبان ۳۰ آذر ۱۴۰۰

      سلام
      خیلی ممنون از لطف و نظر شما
      موفق باشید.

  • محسن خلیلی ۱۱ دی ۱۴۰۰

    با سلام و خسته نباشید ، یه سوال دارم و آنهم اینکه ، بعد از آنالیز یک آیتم ، بهای واحد به دست آمده در ضرایب امثال بالاسری و … ضرب میشود و در حجم کار ضرب میشود ؟

    • علی چمن لاله ۱۲ دی ۱۴۰۰

      سلام، وقت بخیر
      اگر برای شرکت در مناقصه آنالیز می کنید بله. اما اگر در حین کار برای قیمت جدید آنالیز می کنید فقط بالاسری به آن تعلق می گیرد و باقی ضرایب را باید در انالیز خود ببینید.
      موفق باشید

  • امین ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۱

    سلام اگر در آنالیز قیمت مصالحی که برای آنها مابه التفاوت می آید مثل قیر را زیادتر از قیمت اعلامی در روز آنالیز ببینیم کارفرما میتواند برای دیدن قیمت زیاد برای آن مصالح پیمانکار را رد کند ممنون

    • زهرا دهقان پشتیبان آکادمی عمران ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱

      سلام،وقت بخیر
      به طور کلی اگر بهای واحد یک عامل بیشتر از عرف باشد کارفرما می تواند آنالیز را رد کند. بهتر است بهای واحد متعارف را اعمال کرده و اختلاف قیمت را در ضریب عامل ببینید.

    • مریم حسنی پشتیبان ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۱

      سلام،وقت بخیر
      به طور کلی اگر بهای واحد یک عامل بیشتر از عرف باشد کارفرما می تواند آنالیز را رد کند. بهتر است بهای واحد متعارف را اعمال کرده و اختلاف قیمت را در ضریب عامل ببینید.
      موفق باشید.

  • رضا ۲۴ شهریور ۱۴۰۱

    عالی بود

    • علی چمن لاله ۲۶ شهریور ۱۴۰۱

      ممنون از نظرتون
      موفق باشید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *