کمیسیون ماده ۷ شهرداری؛ از نحوه رسیدگی تا اعتراض به رای + فیلم

اگر قصد قطع یا جابجایی درختی را در ملک خود دارید یا می‌خواهید بدانید جریمه قطع درخت بدون مجوز چقدر است، ابتدا باید با کمیسیون ماده ۷ شهرداری آشنا شوید. این کمیسیون که با نام‌های کمیسیون تشخیص باغات، کمیسیون ماده ۷ فضای سبز یا کمیسیون ماده 7 قطع اشجار نیز شناخته می‌شود، وظیفه رسیدگی به درخواست‌های مربوط به تشخیص باغ، صدور مجوز قطع یا جابجایی درخت و نظارت بر اجرای قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها را بر عهده دارد.

در این مقاله از آکادمی عمران با وظایف و اعضای کمیسیون ماده ۷، نحوه رسیدگی به درخواست‌ها، شرایط دریافت و درخواست مجوز قطع و جابجایی درخت، اعتراض به آرای کمیسیون و جریمه‌های مربوط به قطع درخت بدون مجوز آشنا خواهید شد.

پیشنهاد می‌کنیم پیش از مطالعه ادامه مقاله، فیلم زیر در خصوص کمیسیون ماده 7 شهرداری را مشاهده کنید. این ویدئو بخش کوتاهی از گام پنجم آموزش اجرای ساختمان آکادمی عمران با موضوع ضوابط فنی و حقوقی ساختمان‌سازی است که در آن ضوابط، مجوزها و نکات حقوقی مرتبط با اجرای ساختمان آموزش داده می‌شود.

کمیسیون ماده 7 شهرداری چیست؟

کمیسیون ماده ۷ شهرداری مرجعی است که بر اجرای قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها نظارت کرده و درباره تشخیص باغ بودن املاک و صدور مجوز قطع، هرس، سربرداری و جابه‌جایی درختان تصمیم‌گیری می‌کند.

با گسترش شهرنشینی و افزایش ساخت‌وساز، حفظ درختان و فضای سبز شهری بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. به همین دلیل، قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و آیین‌نامه اجرایی آن، تشکیل این کمیسیون را پیش‌بینی کرده‌اند تا از حفظ فضای سبز و اجرای صحیح قانون اطمینان حاصل شود.

بنابراین، اشخاص حقیقی، حقوقی و دستگاه‌های اجرایی نمی‌توانند بدون اخذ مجوز از کمیسیون ماده ۷ شهرداری اقدام به قطع یا جابجایی درختان کنند و در صورت تخلف، مطابق قانون با آن‌ها برخورد خواهد شد.

در ساخت‌وساز نیز تمام سازندگان و مالکان ساختمان‌های در حال ساخت نباید هیچ‌گونه آسیبی به درختانی که در مجاورت ملک آن‌ها قرار دارند وارد کنند. همچنین باید از تخلیه مصالح ساختمانی در بستر درختان و درختچه‌ها جلوگیری شود، زیرا این کار مانع رسیدن آب و ایجاد شرایط نامطلوب برای رشد درختان خواهد شد.

آیین نامه کمیسیون ماده 7 شهرداری

کمیسیون ماده ۷ شهرداری بر اساس قانون اصلاح لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و آیین‌نامه اجرایی آن فعالیت می‌کند. لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها نخستین‌بار در سال ۱۳۵۹ به تصویب رسید و در سال ۱۳۸۸ اصلاح شد. آیین‌نامه اجرایی این قانون نیز که در سال ۱۳۸۸ تصویب شد، آخرین بار در سال ۱۴۰۱ تنقیح و اصلاح شد.

اصلاحات سال ۱۴۰۱ برخی از ضوابط مربوط به ترکیب کمیسیون، تشخیص باغات، نحوه رسیدگی به درخواست‌ها و فرآیند صدور مجوز قطع، هرس و جابجایی درختان را به‌روزرسانی کرد. مطالب این مقاله نیز بر اساس آخرین مقررات لازم‌الاجرا تهیه شده است.

فایل زیر، آخرین نسخه آیین‌نامه اجرایی ماده یک قانون اصلاح لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها (تنقیحی ۱۴۰۱) است.

اعضای کمیسیون ماده 7 شهرداری

ترکیب اعضای کمیسیون ماده ۷ شهرداری در کلان‌شهرها و سایر شهرها متفاوت است. در این آیین‌نامه، منظور از سایر شهرها، تمام شهرهایی است که کلان‌شهر محسوب نمی‌شوند.

اعضای کمیسیون ماده ۷ در کلان شهرها

اعضای کمیسیون ماده ۷ در کلان‌شهرها عبارت‌اند از:

1. دو نفر از اعضای شورای اسلامی شهر که توسط شورا انتخاب می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که یک نفر در حوزه شهرسازی و معماری و نفر دیگر آشنا به حوزه محیط زیست و فضای سبز باشد.
2. یکی از معاونان شهردار به انتخاب شهردار
3. رئیس یا مدیرعامل سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر
4. یک نفر قاضی رسمی دادگستری به انتخاب قوه قضائیه

اعضای کمیسیون ماده ۷ در سایر شهرها

در سایر شهرها، ترکیب کمیسیون ماده ۷ شهرداری شامل افراد زیر است:

• یکی از اعضای شورای اسلامی شهر به انتخاب شورا
• یکی از معاونان شهرداری به انتخاب شهردار
• یک نفر قاضی رسمی دادگستری به انتخاب قوه قضائیه

مسئولیت دبیرخانه کمیسیون و پیگیری اجرای آرای آن نیز بر عهده مدیرعامل سازمان بوستان‌ها و فضای سبز است و در صورت نبود این سازمان، بالاترین مقام مسئول حوزه فضای سبز شهرداری این وظیفه را بر عهده خواهد داشت.

وظایف کمیسیون ماده 7 شهرداری

بر اساس آیین‌نامه اجرایی، مهم‌ترین وظایف کمیسیون ماده ۷ عبارت‌اند از:

• بررسی و صدور رای درباره درخواست قطع، جابجایی، هرس و سربرداری درختان در معابر و اماکن عمومی، دولتی و خصوصی
• تشخیص باغ بودن یا نبودن املاک بر اساس ضوابط آیین‌نامه
• اعلام نظر درباره استعلام‌های شهرداری پیش از صدور پروانه ساختمانی، گواهی پایان کار، افراز، تفکیک، تغییر کاربری و سایر موارد پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه
• بررسی تداخل درختان با محل احداث ساختمان، طرح‌های عمرانی و تاسیسات شهری و تعیین تکلیف آن‌ها

به بیان ساده، هر زمان که قصد قطع، جابجایی، هرس یا سربرداری درختان را داشته باشید یا برای صدور پروانه ساختمانی، پایان کار، تفکیک، افراز یا تغییر کاربری ملک نیاز به بررسی وضعیت درختان و تشخیص باغ بودن ملک وجود داشته باشد، باید پرونده در کمیسیون ماده ۷ شهرداری بررسی شود.

ساخت ساختمان با گروه ساختمانی نویا، بازوی اجرایی آکادمی عمران

دریافت مشاوره

تشخیص باغ

یکی از مهم‌ترین وظایف کمیسیون ماده ۷ شهرداری، تشخیص باغ بودن یا نبودن املاک است. بر اساس بند «د» ماده ۱ آیین‌نامه اجرایی ماده یک قانون اصلاح لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها (تنقیحی ۱۴۰۱)، ملکی که حداقل ۵۰۰ مترمربع مساحت داشته باشد، در صورت دارا بودن حداقل یکی از شرایط زیر، باغ محسوب می‌شود:

• به‌طور متوسط در هر ۲۵ مترمربع یک اصله درخت مثمر، غیرمثمر یا ترکیبی از آن‌ها وجود داشته باشد. قطع یا امحای درختان نیز موجب نمی‌شود تعداد آن‌ها در محاسبات این بند لحاظ نشود.
• در سند مالکیت یا سند مادر، ملک با عنوان باغ، باغچه، باغ‌عمارت یا زمین مشجر ثبت شده باشد.
• دارای رای دایر باغ، باغچه یا زمین مشجر از کمیسیون ماده ۱۲ قانون زمین شهری باشد.
• در حریم شهر توسط وزارت جهاد کشاورزی باغ شناخته شده و سپس در طرح‌های توسعه شهری به محدوده شهر الحاق شده باشد.
• بر اساس ارزش‌های زیست‌محیطی و معیارهای مصوب شورای اسلامی شهر، باغ تشخیص داده شود.

تشخیص باغ توسط کمیسیون ماده ۷ شهرداری

مطابق بند «د» ماده ۱ آیین‌نامه اجرایی، کمیسیون ماده ۷ وظیفه بررسی وضعیت ملک و تشخیص باغ بودن یا نبودن آن را بر عهده دارد. در صورتی که ملک مشمول یکی از جزءهای اول تا چهارم این بند باشد، تشخیص باغ توسط کمیسیون ماده ۷ شهرداری انجام می‌شود.

موارد ارجاع تشخیص باغ به شورای اسلامی شهر

بر اساس تبصره ۳ ماده ۷ آیین‌نامه اجرایی، اگر تشخیص باغ بودن ملک بر مبنای جزء پنجم بند «د» ماده ۱ و با توجه به ارزش‌های زیست‌محیطی و معیارهای مصوب شورای اسلامی شهر باشد، شهرداری موظف است پرونده را به همراه نظریه کارشناسی کمیسیون ماده ۷ برای بررسی و تصمیم‌گیری به شورای اسلامی شهر ارسال کند.

در مقابل، املاکی که مطابق جزءهای اول تا چهارم بند «د» ماده ۱ توسط کمیسیون ماده ۷ باغ شناخته می‌شوند، نیازی به طرح مجدد در شورای اسلامی شهر ندارند؛ مگر آنکه رای کمیسیون در مراجع قضایی نقض شود. در این صورت، رأی صادرشده توسط شورای اسلامی شهر ملاک عمل خواهد بود.

درخواست مجوز قطع درخت

اگر قصد قطع درخت در ملک شخصی، باغ یا سایر املاک واقع در محدوده و حریم شهر را دارید، مطابق ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و گسترش فضای سبز، باید قبل از هر اقدامی از شهرداری و کمیسیون ماده 7 فضای سبز، مجوز دریافت کنید. در غیر این صورت، قطع درخت تخلف محسوب شده و علاوه بر جریمه، ممکن است مسئولیت قانونی نیز برای متقاضی ایجاد کند.

همچنین مطابق تبصره ۱ ماده ۸ آیین‌نامه، هیچ شخص حقیقی یا حقوقی، حتی شهرداری، پیش از دریافت مجوز حق قطع، جابجایی یا سربرداری درخت را ندارد.

توجه داشته باشید وجود درخت در ملک شخصی به معنای امکان قطع آن بدون مجوز نیست. در بسیاری از موارد، صرف‌نظر از مالکیت عرصه و اعیان، قطع یا جابه‌جایی درختان مشمول قانون مستلزم دریافت مجوز از کمیسیون ماده ۷ شهرداری است.

موارد مجاز قطع درخت

مطابق ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی، کمیسیون ماده ۷ شهرداری تنها در شرایط زیر می‌تواند مجوز قطع درخت را صادر کند:

• الف- درخت غیرمثمر به سن بهره‌برداری از چوب رسیده باشد و مالک قصد استفاده از چوب آن را داشته باشد. در این حالت، مالک موظف است پس از قطع، درخت جدیدی غرس کند. اگر شهرداری حفظ درخت را ضروری بداند، بهای عادله چوب با توافق مالک یا نظر کارشناس رسمی دادگستری تعیین و پرداخت می‌شود.
• ب- درخت بر اثر آفت‌زدگی، بیماری، انگل یا سایر عوامل غیرعمد خشک شده باشد یا احتمال سرایت بیماری به سایر درختان یا احتمال سقوط آن وجود داشته باشد. در این صورت نیز مالک باید مطابق ضوابط آیین‌نامه نهال جایگزین غرس کند.
• ج- درخت در محل احداث ساختمان، مسیر راه، کانال، مجاری آب، خطوط انتقال برق، لوله‌کشی نفت، گاز، تلفن یا سایر طرح‌های عمرانی و عمومی قرار گرفته باشد.
• د- درخت در معابر یا میادین مانع عبور و مرور طبیعی باشد یا برای مالکان و ساکنان مزاحمت ایجاد کند.

نکته: در موارد مربوط به اجرای ساختمان، طرح‌های عمرانی یا رفع مزاحمت، مطابق تبصره ۲ ماده ۵ آیین‌نامه، اولویت با جابجایی درخت است و تنها زمانی که انتقال آن از نظر فنی امکان‌پذیر نباشد، کمیسیون ماده ۷ شهرداری مجوز قطع درخت را صادر می‌کند.

مدارک و نحوه درخواست مجوز قطع درخت

برای دریافت مجوز قطع درخت، مالک یا ذی‌نفع باید درخواست خود را به شهرداری ارائه کند تا برای بررسی به کمیسیون ماده ۷ ارجاع شود. مدارک موردنیاز ممکن است با توجه به ضوابط هر شهرداری متفاوت باشد، اما معمولا شامل موارد زیر است:

• مدارک هویتی مالک یا ذی‌نفع
• سند مالکیت یا مدارک مربوط به ملک
• درخواست و دلایل قطع درخت
• سایر مدارک یا مستنداتی که شهرداری یا کمیسیون ماده ۷ برای بررسی پرونده مطالبه کند.

مجوز جابجایی درخت

جابجایی درخت نیز مانند قطع آن، تنها با اخذ مجوز از کمیسیون ماده ۷ شهرداری امکان‌پذیر است. مطابق ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی، شهرداری تنها پس از اخذ رای کمیسیون ماده ۷ می‌تواند مجوز جابجایی درخت را صادر کند.

مطابق ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی، جابه‌جایی درخت معمولا در شرایط زیر امکان‌پذیر است:

• قرار گرفتن درخت در محل احداث ساختمان یا مسیر اجرای طرح‌های عمرانی
• قرار گرفتن درخت در مسیر راه، کانال، مجاری آب، خطوط انتقال برق، گاز، نفت، تلفن و تاسیسات مشابه
• ایجاد مزاحمت برای عبور و مرور در معابر و میادین
• سایر مواردی که کمیسیون ماده ۷ امکان جابه‌جایی درخت را احراز کند.

همچنین بر اساس تبصره ۲ ماده ۸ آیین‌نامه، در صورت درخواست جابجایی درخت، شهرداری موظف است امکانات و تجهیزات لازم را با رعایت ضوابط علمی و ایمنی و در قبال دریافت هزینه در اختیار متقاضی قرار دهد.

نحوه رسیدگی در کمیسیون ماده ۷ شهرداری

رسیدگی به درخواست‌های مربوط به قطع، جابجایی، سربرداری و هرس درختان مطابق ماده ۸ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها انجام می‌شود. متقاضی باید درخواست خود را، ترجیحا به‌صورت الکترونیکی و از طریق سامانه یا درگاه خدمات شهرداری محل، ثبت کند. شهرداری نیز موظف است درخواست را به‌صورت آنی به کمیسیون ماده ۷ شهرداری ارجاع دهد.

کمیسیون ماده ۷ پس از بررسی مدارک و احراز شرایط قانونی، مطابق ضوابط شهرداری و آیین‌نامه اجرایی درباره درخواست متقاضی تصمیم‌گیری می‌کند. مطابق ماده ۸ آیین‌نامه، کمیسیون موظف است حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری نظر خود را اعلام کند و شهرداری نیز نتیجه را به‌صورت آنی به متقاضی ابلاغ نماید.

برای مثال، اگر قصد قطع یا جابجایی درختی را در ملک خود داشته باشید، باید ابتدا درخواست و مدارک لازم را از طریق سامانه یا درگاه خدمات الکترونیکی شهرداری و در صورت لزوم به‌صورت حضوری به شهرداری ارائه کنید. پس از ارجاع پرونده به کمیسیون ماده ۷ و بررسی شرایط، در صورت احراز ضوابط قانونی، مجوز لازم صادر خواهد شد؛ در غیر این صورت، درخواست رد می‌شود.

نکته: با وجود اینکه ماده ۸ آیین‌نامه بر ثبت الکترونیکی درخواست‌ها تاکید دارد، سامانه مورد استفاده در هر شهر ممکن است متفاوت باشد و بسیاری از شهرداری‌ها از درگاه خدمات الکترونیکی اختصاصی خود برای ثبت و پیگیری این درخواست‌ها استفاده می‌کنند.

اعتراض به رای کمیسیون ماده 7 شهرداری

در صورتی که متقاضی نسبت به رای کمیسیون ماده ۷ شهرداری درباره قطع درخت، جابجایی درخت، سربرداری، هرس یا سایر تصمیمات این کمیسیون اعتراض داشته باشد، می‌تواند از طریق دیوان عدالت اداری نسبت به آن اقدام کند.

مطابق مواد ۷ و ۸ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها، کمیسیون ماده ۷ مرجع بررسی و تصمیم‌گیری درباره درخواست‌های مربوط به درختان و همچنین برخی موضوعات مرتبط با تشخیص باغ است. با این حال، آرای این کمیسیون از تصمیمات اداری محسوب می‌شوند و مطابق بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، رسیدگی به اعتراض نسبت به تصمیمات و آرای قطعی کمیسیون‌های اداری در صلاحیت دیوان عدالت اداری است.

نحوه اعتراض به رای کمیسیون ماده ۷

چنانچه کمیسیون ماده ۷ شهرداری با درخواست شما برای قطع یا جابجایی درخت موافقت نکند یا رای صادره را مغایر قوانین و مقررات بدانید، می‌توانید با ثبت دادخواست در دیوان عدالت اداری، ابطال رای کمیسیون را درخواست کنید.

برای طرح شکایت، بهتر است مدارک زیر را به دادخواست خود ضمیمه کنید:

• تصویر رای قطعی کمیسیون ماده ۷
• مدارک مالکیت یا مدارک اثبات ذی‌نفع بودن
• مدارک و مستندات فنی یا کارشناسی مرتبط با پرونده
• تصاویر، نقشه‌ها یا سایر اسنادی که دلایل اعتراض را اثبات کند.

دیوان عدالت اداری پس از بررسی پرونده و در صورت احراز مغایرت رای با قانون یا مقررات، رای کمیسیون را نقض کرده و پرونده را برای رسیدگی مجدد با رعایت نظر دیوان به مرجع مربوط ارسال می‌کند. در غیر این صورت، رای کمیسیون به قوت خود باقی خواهد ماند.

برای آشنایی با نحوه تنظیم دادخواست اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۷، می‌توانید نمونه زیر را دانلود و متناسب با شرایط پرونده خود تکمیل کنید.

اعتراض به تشخیص باغ بودن ملک

یکی از مهم‌ترین صلاحیت‌های کمیسیون ماده ۷، بررسی و تشخیص باغ بودن یا نبودن ملک است. در مواردی که اختلاف درباره نوعیت ملک وجود داشته باشد، کمیسیون مطابق ماده ۷ آیین‌نامه اجرایی نظر کارشناسی خود را اعلام می‌کند.

همچنین مطابق تبصره ۳ ماده ۷ آیین‌نامه، در مواردی که تشخیص باغ بودن ملک بر اساس جزء ۵ بند (د) ماده ۱ آیین‌نامه انجام شود، پرونده پس از بررسی کمیسیون برای تصمیم‌گیری به شورای اسلامی شهر ارسال می‌شود و رای شورای شهر ملاک عمل خواهد بود.

در صورتی که رای نهایی صادره موجب تضییع حقوق مالک یا ذی‌نفع شود، امکان اعتراض به آن از طریق دیوان عدالت اداری نیز وجود دارد.

جریمه و مجازات قطع درخت بدون مجوز

قطع، خشک کردن عمدی یا از بین بردن درختان مشمول قانون، بدون دریافت مجوز از شهرداری و کمیسیون ماده ۷، تخلف محسوب می‌شود و علاوه بر جبران خسارت، می‌تواند موجب مسئولیت قانونی و پرداخت جریمه شود. این موضوع حتی درباره درختان واقع در املاک و باغ‌های شخصی نیز صدق می‌کند؛ بنابراین پیش از هرگونه قطع یا جابجایی درخت، باید مجوز قانونی دریافت شود.

مطابق ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها، هر شخص حقیقی یا حقوقی که موجب اتلاف یا امحای درختان مشمول قانون شود، توسط شهرداری برای تعقیب قضایی، اخذ جریمه و پیگیری جبران خسارت به مراجع قضایی معرفی خواهد شد. بنابراین، کمیسیون ماده ۷ شهرداری مرجع صدور مجوز است و رسیدگی به مجازات و جرایم ناشی از قطع غیرمجاز درختان در صلاحیت مراجع قضایی قرار دارد.

جریمه قطع هر درخت چقدر است؟

مطابق تبصره ۳ ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی، عوارض و جریمه قطع درخت بدون مجوز، بر اساس تعرفه‌های پیشنهادی شهرداری و پس از تصویب شورای اسلامی شهر تعیین و توسط شهرداری وصول می‌شود. از آنجا که این تعرفه‌ها هر سال ممکن است تغییر کنند، مبلغ جریمه ثابت نیست و با توجه به عواملی مانند نوع درخت، محیط بن (محیط تنه در محل اتصال به سطح زمین)، محل استقرار درخت، ارزش آن و سایر معیارهای مندرج در تعرفه‌های سالانه محاسبه می‌شود.

جمع بندی

کمیسیون ماده ۷ شهرداری مرجع بررسی درخواست‌های مربوط به تشخیص باغ بودن ملک، صدور مجوز قطع یا جابه‌جایی درخت و سایر موضوعات پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه است. اگر قصد قطع یا انتقال درختی را در ملک خود دارید، باید پیش از هر اقدامی مجوز لازم را از شهرداری و کمیسیون ماده ۷ دریافت کنید؛ زیرا انجام این اقدامات بدون مجوز می‌تواند موجب جریمه، جبران خسارت و پیگیری قانونی شود. در این مقاله، وظایف کمیسیون ماده ۷، اعضای آن، شرایط صدور مجوز، نحوه رسیدگی، اعتراض به آرا و جریمه‌های مربوط به قطع درخت را به‌طور کامل بررسی کردیم.

در انتهای این مقاله امیدواریم اطلاعات خوبی درباره کمیسیون ماده 7 شهرداری کسب کرده باشید. در صورتی که در این مورد سوالی دارید می‌توانید آن را در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر پیشنهادی مطالعه مقالات آکادمی عمران

مشاهده مسیر یادگیری