کمیسیون ماده 100 شهرداری؛ نحوه دفاع، اعتراض و محاسبه جریمه

اگر شهرداری برای ساختمان شما پرونده کمیسیون ماده 100 تشکیل داده یا با اخطار، جریمه یا رای تخریب روبه‌رو شده‌اید، آشنایی با قوانین این کمیسیون اهمیت زیادی دارد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، تشکیل پرونده در کمیسیون ماده 100 همیشه به معنای تخریب ساختمان نیست و بسته به نوع تخلف، ممکن است رای به جریمه، تعطیلی یا تخریب صادر شود.

در این مقاله از آکادمی عمران، کمیسیون ماده 100 شهرداری، اعضای آن، انواع تخلفات، آرای کمیسیون، فرمول محاسبه جریمه، مهلت پرداخت، نحوه دفاع و اعتراض به رای، رضایت و اعتراض همسایه، آخرین وضعیت قانون ماده 100 و خلاصه تبصره‌های آن را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.

کمیسیون ماده 100 شهرداری چیست؟

کمیسیون ماده 100 شهرداری، مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی در محدوده و حریم شهرها است. هرگاه مالک بدون دریافت پروانه ساختمانی یا برخلاف مفاد پروانه اقدام به ساخت‌وساز کند، شهرداری پرونده را برای بررسی و صدور رای به کمیسیون ماده 100 ارجاع می‌دهد. این کمیسیون با بررسی نوع تخلف، شرایط ملک و مقررات شهرسازی، درباره تخریب بنا، اخذ جریمه یا سایر تصمیمات قانونی رأی صادر می‌کند.

طبق ماده 100 قانون شهرداری، دریافت پروانه ساخت پیش از آغاز عملیات ساختمانی الزامی است. شهرداری در صورت مشاهده تخلف، تنها اختیار جلوگیری از ادامه عملیات و ارجاع پرونده به کمیسیون را دارد و حق صدور حکم تخریب یا جریمه را به‌صورت مستقل ندارد. تصمیم نهایی درباره نوع مجازات توسط کمیسیون ماده 100 اتخاذ می‌شود.

ماده 100 قانون شهرداری و تبصره‌های آن، نحوه رسیدگی به تخلفات ساختمانی، اختیارات کمیسیون و انواع آرای قابل صدور را مشخص کرده‌اند که در ادامه این مقاله به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم.

اعضای کمیسیون ماده 100

توجه داشته باشید نماینده شهرداری در جلسات کمیسیون ماده 100 حضور دارد و گزارش تخلف و توضیحات لازم را ارائه می‌کند، اما در تصمیم‌گیری و صدور رای مشارکت ندارد.

همچنین کمیسیون ماده 100 یک مرجع شبه‌قضایی است؛ یعنی وظیفه رسیدگی به تخلفات ساختمانی و صدور رای را بر عهده دارد، اما دادگاه کیفری محسوب نمی‌شود و مجازات کیفری صادر نمی‌کند.

صلاحیت کمیسیون ماده 100 شهرداری به این معناست که این کمیسیون در چه مواردی و در چه محدوده‌ای اختیار رسیدگی به تخلفات ساختمانی را دارد. به طور کلی، صلاحیت این کمیسیون به دو دسته صلاحیت ذاتی و صلاحیت محلی تقسیم می‌شود.

صلاحیت ذاتی

صلاحیت ذاتی به نوع تخلفی اشاره دارد که کمیسیون ماده 100 می‌تواند به آن رسیدگی کند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• تخلفات ساختمانی مانند ساخت‌وساز بدون پروانه یا مغایر با پروانه
• تخلفات مربوط به تغییر کاربری
• تخلفات ناشی از تجاوز به معابر عمومی

صلاحیت محلی

صلاحیت محلی کمیسیون ماده 100 به محدوده جغرافیایی رسیدگی اشاره دارد. این کمیسیون فقط به تخلفات ساختمانی واقع در محدوده قانونی شهر و حریم شهر رسیدگی می‌کند و رسیدگی به تخلفات خارج از این محدوده در صلاحیت مراجع دیگری است.

ساخت ساختمان با گروه ساختمانی نویا، بازوی اجرایی آکادمی عمران

دریافت مشاوره

تخلفات قابل رسیدگی در کمیسیون ماده 100

تخلفات ساختمانی ممکن است در ساختمان‌های دارای پروانه و همچنین ساختمان‌های فاقد پروانه رخ دهند.

در ساختمان‌های فاقد پروانه نیز کمیسیون با توجه به رعایت یا عدم رعایت اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی درباره صدور رای تصمیم می‌گیرد. مهم‌ترین تخلفات قابل رسیدگی در کمیسیون ماده 100 عبارت‌اند از:

• ساخت بنا بدون پروانه ساخت
• احداث بنا برخلاف مفاد پروانه ساختمانی
• اضافه بنا نسبت به پروانه ساختمانی
• عدم احداث یا غیرقابل استفاده بودن پارکینگ
• تغییر کاربری
• تجاوز به معابر شهری و عمومی
• عدم رعایت اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی
• عدم استحکام بنا
• تخلفات مهندس ناظر ساختمان

رای کمیسیون ماده 100

پس از رسیدگی به پرونده، کمیسیون ماده 100 با توجه به نوع تخلف ساختمانی و مقررات قانونی، رای خود را صادر می‌کند. این رای ممکن است شامل تخریب بنا، پرداخت جریمه یا تعطیلی محل کسب باشد.

حکم تخریب ماده 100

کمیسیون ماده 100 زمانی رای به تخریب صادر می‌کند که تخلف ساختمانی با اصول فنی، بهداشتی یا شهرسازی مغایرت داشته باشد و ادامه بهره‌برداری از بنا امکان‌پذیر نباشد. برای مثال، احداث ساختمان فاقد استحکام کافی، ساخت‌وساز در معابر عمومی یا فضای سبز و برخی تخلفات اساسی از جمله مواردی هستند که ممکن است منجر به صدور حکم تخریب شوند.

همچنین اگر کمیسیون در ابتدا رای به پرداخت جریمه صادر کند اما مالک در مهلت مقرر از پرداخت آن خودداری کند، شهرداری پرونده را دوباره به کمیسیون ارجاع می‌دهد و کمیسیون می‌تواند رای به تخریب بنا صادر کند.

جریمه کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری

در بسیاری از پرونده‌ها، اگر تخلف ساختمانی با وجود مغایرت با پروانه، اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی را نقض نکرده باشد و امکان حفظ بنا وجود داشته باشد، کمیسیون ماده 100 به جای تخریب، رای به پرداخت جریمه صادر می‌کند.

مبلغ جریمه با توجه به عواملی مانند نوع تخلف، کاربری ملک، موقعیت ملک، ارزش معاملاتی ساختمان و تبصره‌های ماده 100 قانون شهرداری تعیین می‌شود. در ادامه این مقاله، فرمول محاسبه جریمه ماده 100 و نحوه تعیین مبلغ آن را به‌صورت کامل بررسی خواهیم کرد.

رای به تعطیلی محل کسب

در برخی موارد، اگر ملکی برخلاف مفاد پروانه ساختمانی یا بدون اخذ مجوزهای لازم به محل کسب یا فعالیت تجاری تبدیل شود، کمیسیون ماده 100 می‌تواند رای به تعطیلی محل کسب صادر کند. این رای تا زمان رفع تخلف یا اخذ مجوزهای قانونی معتبر خواهد بود.

توجه داشته باشید شهرداری به تنهایی اختیار تعطیل کردن محل کسب را ندارد و اجرای این اقدام تنها پس از صدور رای کمیسیون ماده 100 امکان‌پذیر است. همچنین در صورت بی‌توجهی به رای صادر شده و ادامه فعالیت غیرمجاز، مطابق مقررات قانونی با متخلف برخورد خواهد شد.

فرمول محاسبه جریمه ماده 100 شهرداری

در بسیاری از پرونده‌های کمیسیون ماده 100، رای به پرداخت جریمه صادر می‌شود. مبلغ این جریمه برای همه تخلفات یکسان نیست و با توجه به نوع تخلف، کاربری ملک، ارزش معاملاتی ساختمان، موقعیت ملک و سایر شرایط قانونی تعیین می‌شود.

بنابراین، فرمول واحدی برای محاسبه جریمه همه تخلفات ساختمانی وجود ندارد و مبلغ جریمه با توجه به مساحت تخلف، ارزش معاملاتی ساختمان و ضرایب قانونی هر نوع کاربری محاسبه می‌شود.

به‌طور ساده می‌توان مبنای محاسبه را به شکل زیر در نظر گرفت:

جریمه ≈ مساحت تخلف × ارزش معاملاتی ساختمان × ضریب قانونی

البته ضرایب قانونی بسته به نوع تخلف و تبصره‌های ماده 100 متفاوت است و کمیسیون با توجه به شرایط هر پرونده درباره مبلغ نهایی تصمیم می‌گیرد.

مبنای محاسبه جریمه ماده 100؛ تاریخ وقوع تخلف یا تاریخ رسیدگی؟

یکی از پرسش‌های متداول درباره نحوه محاسبه جریمه و عوارض ماده 100 شهرداری این است که ارزش معاملاتی ساختمان بر اساس تاریخ وقوع تخلف محاسبه می‌شود یا تاریخ رسیدگی پرونده؟

بر اساس رای شماره 210 مورخ 2 تیر 1387 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، مبنای محاسبه جریمه، ارزش معاملاتی ساختمان در زمان وقوع تخلف است و نه زمان رسیدگی پرونده. بنابراین، اگر ارزش معاملاتی ملک در سال‌های بعد افزایش پیدا کند، این افزایش در محاسبه جریمه تخلف گذشته ملاک نخواهد بود.

همچنین رای شماره 577 مورخ 26 خرداد 1393 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری تأکید کرده است که در صورتی که اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد، صرف احداث بنای بدون پروانه به‌تنهایی مجوز صدور حکم تخریب نیست. در چنین شرایطی کمیسیون ماده 100 باید با توجه به مقررات قانونی، درباره اخذ جریمه یا صدور رای تخریب تصمیم‌گیری کند.

فرمول محاسبه جریمه اضافه بنا

یکی از رایج‌ترین تخلفات ساختمانی، اضافه بنا نسبت به پروانه ساختمانی است. طبق تبصره 2 ماده 100، اگر اضافه بنا در اراضی مسکونی احداث شده باشد و کمیسیون تشخیص دهد که تخلف از نظر فنی، بهداشتی و شهرسازی قابل ابقا است، می‌تواند به جای تخریب، رای به اخذ جریمه صادر کند.

در این حالت میزان جریمه برای هر مترمربع اضافه بنا نباید کمتر از نصف و بیشتر از سه برابر ارزش معاملاتی ساختمان باشد.

برای مثال اگر در پروانه ساختمانی مجوز احداث ۱۰۰۰ مترمربع زیربنا صادر شده باشد اما مالک ۱۰۲۰ مترمربع احداث کند، جریمه بر اساس ۲۰ مترمربع اضافه بنا محاسبه خواهد شد.

در املاک تجاری، اداری و صنعتی نیز همین قاعده برقرار است؛ با این تفاوت که میزان جریمه برای هر مترمربع حداقل دو برابر و حداکثر چهار برابر ارزش معاملاتی ساختمان خواهد بود.

منظور از ارزش معاملاتی ساختمان نیز مطابق رای شماره ۲۱۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، ارزش معاملاتی در تاریخ وقوع تخلف (نه زمان رسیدگی به پرونده) است.

اگر ساختمان بدون پروانه احداث شده باشد اما اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد، کمیسیون می‌تواند مطابق تبصره 4 ماده 100، به جای تخریب، جریمه‌ای معادل یک‌دهم ارزش معاملاتی ساختمان یا یک‌پنجم ارزش سرقفلی (هر کدام بیشتر باشد) تعیین کند.

محاسبه سایر جرائم ماده 100 شهرداری

همه تخلفات ساختمانی مشمول یک روش واحد برای تعیین جریمه نیستند. کمیسیون ماده 100 با توجه به نوع تخلف، کاربری ملک، موقعیت ملک، مصالح مصرفی، مساحت تخلف و امکان اصلاح بنا درباره میزان جریمه یا حتی صدور حکم تخریب تصمیم می‌گیرد.

مهم‌ترین جریمه‌های قابل صدور عبارت‌اند از:

البته مبلغ نهایی جریمه تنها به این ضرایب محدود نمی‌شود. موقعیت ملک (مانند قرارگیری در خیابان اصلی، خیابان فرعی یا بن‌بست)، نوع کاربری، نوع مصالح مصرفی و شرایط فنی ساختمان نیز از عواملی هستند که کمیسیون هنگام صدور رای آن‌ها را در نظر می‌گیرد.

در برخی تخلفات نیز امکان صدور جریمه وجود ندارد. برای مثال، اگر اصول فنی، بهداشتی یا شهرسازی رعایت نشده باشد یا ساختمان از استحکام کافی برخوردار نباشد، کمیسیون ممکن است به جای جریمه، حکم تخریب بنا را صادر کند. همچنین در تخلف تغییر کاربری نیز بسته به شرایط پرونده، امکان صدور رای تعطیلی محل کسب وجود دارد.

تفاوت جریمه ماده 100 با عوارض شهرداری

بسیاری از کاربران هنگام جستجو عبارت نحوه محاسبه عوارض ماده 100 را استفاده می‌کنند، اما باید توجه داشت که جریمه کمیسیون ماده 100 با عوارض شهرداری یک مفهوم نیستند.

کمیسیون ماده 100 فقط درباره تخلف ساختمانی تصمیم‌گیری می‌کند و می‌تواند رای به تخریب، جریمه یا تعطیلی صادر کند. اما عوارض شهرداری بر اساس مصوبات شورای اسلامی شهر و تعرفه‌های سالانه تعیین می‌شود و ارتباط مستقیمی با رای کمیسیون ندارد.

به همین دلیل ممکن است در یک پرونده، علاوه بر جریمه کمیسیون ماده 100، عوارض جداگانه شهرداری نیز محاسبه شود.

مهلت پرداخت جریمه کمیسیون ماده 100

در آرای صادره از کمیسیون ماده 100، در صورتی که رای به پرداخت جریمه صادر شود، مهلت مشخصی برای پرداخت آن تعیین می‌شود. این مهلت معمولا توسط شهرداری و بر اساس شرایط پرونده به مالک ابلاغ می‌شود و می‌تواند به‌صورت نقدی یا در برخی موارد به شکل اقساطی باشد.

در صورتی که مالک یا ذی‌نفع در مهلت تعیین‌شده اقدام به پرداخت جریمه نکند، شهرداری موظف است موضوع را به کمیسیون گزارش دهد و امکان تبدیل رای به تخریب در صورت استمرار عدم پرداخت وجود خواهد داشت. بنابراین پرداخت به‌موقع جریمه اهمیت زیادی در جلوگیری از تشدید رای دارد.

بر اساس نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه، تعیین مهلت پرداخت جریمه در عمل توسط شهرداری انجام می‌شود و قانون مهلت ثابت و واحدی برای همه پرونده‌ها مشخص نکرده است. این موضوع باعث می‌شود مهلت پرداخت بسته به نوع تخلف، میزان جریمه و شرایط ملک متفاوت باشد.

در صورتی که رای کمیسیون بر پرداخت جریمه باشد و جریمه در مهلت مقرر پرداخت شود، پرونده از این جهت مختومه خواهد شد. همچنین امکان پرداخت اقساطی نیز در برخی پرونده‌ها با موافقت شهرداری وجود دارد.

مهلت اجرای رای تخریب کمیسیون ماده 100

در صورتی که کمیسیون ماده 100 رای به تخریب بنا صادر کند و این رای قطعی شود، مرحله اجرای حکم آغاز می‌شود. اجرای رای تخریب معمولاً بر عهده شهرداری است و پس از ابلاغ رأی، مهلتی برای اجرای آن به مالک یا ذی‌نفع داده می‌شود.

در این مرحله، اگر مالک در مهلت مقرر اقدام به تخریب بنا نکند، شهرداری می‌تواند رأساً نسبت به اجرای رای اقدام کرده و هزینه‌های آن را از مالک دریافت کند.

نکته مهم این است که مهلت اجرای رای تخریب، مانند بسیاری از مراحل ماده 100، عدد ثابت و مشخصی در قانون ندارد و معمولاً بر اساس شرایط پرونده و تصمیم مرجع اجرایی تعیین می‌شود.

در صورتی که رای تخریب قطعی شده باشد، امکان توقف اجرای آن تنها از طریق مراجع قانونی مانند دیوان عدالت اداری وجود دارد.

نحوه دفاع در کمیسیون ماده 100

در کمیسیون ماده 100، مالک یا ذی‌نفع پس از ابلاغ تخلف، این امکان را دارد که برای ارائه توضیحات و دفاع از خود، لایحه دفاعیه تنظیم و به کمیسیون ارائه کند. این دفاعیه نقش مهمی در تصمیم‌گیری نهایی کمیسیون درباره نوع رای (تخریب، جریمه یا تعطیلی) دارد.

در فرآیند رسیدگی، ابتدا پرونده تخلف توسط شهرداری به کمیسیون ارسال می‌شود و پس از بررسی مدارک، گزارش کارشناسی و مستندات موجود، موضوع در جلسه کمیسیون مطرح می‌گردد. در این مرحله، مالک می‌تواند مدارک، توضیحات فنی و مستندات قانونی خود را ارائه دهد.

برای تنظیم لایحه یا متن دفاعیه کمیسیون ماده 100، استناد به مدارک فنی (مانند نقشه‌ها و پروانه ساختمانی)، رعایت ضوابط شهرسازی و همچنین ارزش معاملاتی روز وقوع تخلف اهمیت دارد. هرگونه نقص در مستندات یا عدم ارائه توضیح کافی می‌تواند در رای نهایی کمیسیون تأثیرگذار باشد.

در عمل، قالب کلی لایحه‌های دفاعیه مشابه است و تفاوت اصلی آن‌ها به نوع تخلف (اضافه بنا، عدم پروانه، تغییر کاربری و غیره) مربوط می‌شود.

اعتراض به رای کمیسیون ماده 100

بر اساس تبصره 10 ماده 100 قانون شهرداری، مالک، قائم‌مقام قانونی او یا شهرداری می‌توانند از تاریخ ابلاغ رای، ظرف 10 روز نسبت به رای کمیسیون بدوی اعتراض کنند. در این صورت، پرونده برای رسیدگی به کمیسیون تجدیدنظر ماده 100 ارسال می‌شود.

اگر در مهلت مقرر اعتراضی ثبت نشود، رای کمیسیون بدوی قطعی و قابل اجرا خواهد بود.

رسیدگی به پرونده‌های کمیسیون ماده 100 در دو مرحله انجام می‌شود:

1. مرحله بدوی
2. مرحله تجدیدنظر

رای بدوی کمیسیون ماده 100

تمام پرونده‌های مربوط به تخلفات ساختمانی ابتدا در کمیسیون بدوی بررسی می‌شوند. این کمیسیون با حضور اعضای اصلی تشکیل می‌شود و نماینده شهرداری برای ارائه توضیحات در جلسه حضور دارد، اما حق رای ندارد.

مالک یا ذی‌نفع می‌تواند پیش از صدور رای، لایحه دفاعیه و مدارک خود را به کمیسیون ارائه کند. پس از بررسی گزارش شهرداری، مستندات پرونده و دفاعیات مالک، رای مقتضی صادر می‌شود.

رای تجدید نظر کمیسیون ماده 100

در صورت اعتراض به رای کمیسیون بدوی، پرونده در کمیسیون تجدیدنظر بررسی می‌شود. اعضای این کمیسیون باید با اعضای کمیسیون بدوی متفاوت باشند تا رسیدگی با بی‌طرفی انجام شود.

رای کمیسیون تجدیدنظر قطعی و لازم‌الاجرا است. با این حال، در صورت وجود ایراد قانونی، امکان اعتراض به این رای در دیوان عدالت اداری مطابق مقررات مربوط وجود دارد.

مهلت اعتراض به رای کمیسیون تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری، سه ماه از تاریخ ابلاغ رای برای اشخاص مقیم ایران (و شش ماه برای افراد مقیم خارج از کشور) است. پس از ثبت دادخواست در این مهلت، پرونده برای رسیدگی به دیوان عدالت اداری ارسال می‌شود.

پیگیری رای کمیسیون ماده 100

پیگیری رای کمیسیون ماده 100 معمولا از طریق شهرداری یا واحد مربوط انجام می‌شود و در اغلب موارد نیازی به حضور مستمر مالک در جلسات رسیدگی نیست. همچنین مطابق تبصره 1 ماده 100، دعوت از نماینده شهرداری برای تشکیل جلسه کافی است و دفاعیات مالک معمولا به صورت کتبی و در قالب لایحه دفاعیه ارائه می‌شود.

رضایت و اعتراض همسایه در کمیسیون ماده 100

رضایت همسایه در کمیسیون ماده 100 به‌تنهایی موجب رفع تخلف ساختمانی یا مختومه شدن پرونده نمی‌شود. با این حال، در بسیاری از پرونده‌های ساختمانی، اعتراض همسایه یکی از دلایل طرح موضوع در کمیسیون است و رضایت‌نامه همسایه می‌تواند به‌عنوان یکی از مستندات پرونده مورد بررسی قرار گیرد.

اعتراض همسایگان معمولا در مواردی مانند عدم رعایت پخ و پیش‌آمدگی ساختمان، احداث اضافه طبقه یا اضافه بنا، ایجاد سایه‌اندازی و مشرفیت، اجرای نیلینگ یا انکراژ و ورود به حریم ملک مجاور، عبور بوم تاورکرین از روی ملک همسایه و اختلافات مربوط به دیوار مشترک مطرح می‌شود.

در چنین مواردی، اخذ رضایت‌نامه رسمی از همسایه می‌تواند در کاهش اختلافات و تکمیل مستندات پرونده موثر باشد؛ اما تصمیم نهایی کمیسیون ماده 100 بر اساس قانون، ضوابط شهرسازی، مقررات فنی و مدارک موجود در پرونده اتخاذ می‌شود و صرف رضایت یا اعتراض همسایه، تعیین‌کننده رای کمیسیون نیست.

برای آشنایی بیشتر با حقوق و تکالیف مالکان و همسایگان در ساختمان‌ها، پیشنهاد می‌کنیم مقاله قانون تملک آپارتمانها و آیین نامه اجرایی آن را مطالعه کنید.

قانون جدید ماده 100 شهرداری

در سال‌های اخیر، پیشنهادهای مختلفی برای اصلاح ماده 100 قانون شهرداری و تغییر نحوه رسیدگی به تخلفات ساختمانی مطرح شده است. مهم‌ترین هدف این پیشنهادها، جلوگیری از افزایش ساخت‌وسازهای غیرمجاز، اصلاح شیوه تعیین جریمه و افزایش ضمانت اجرای قوانین شهرسازی بوده است.

با وجود این، تاکنون قانونی مبنی بر حذف کمیسیون ماده 100 یا جایگزینی کامل آن به تصویب نرسیده است. بنابراین، در حال حاضر رسیدگی به تخلفات ساختمانی همچنان بر اساس ماده 100 قانون شهرداری و تبصره‌های آن انجام می‌شود و کمیسیون ماده 100 مرجع قانونی رسیدگی به این تخلفات است.

به همین دلیل، تمامی مقررات مربوط به صدور رای، اخذ جریمه، تخریب بنا، اعتراض به رای و رسیدگی در کمیسیون تجدیدنظر همچنان مطابق قانون فعلی اجرا می‌شود. در صورتی که در آینده اصلاحات جدیدی در ماده 100 به تصویب برسد، نحوه رسیدگی نیز بر اساس قانون جدید تغییر خواهد کرد.

تبصره‌های ماده 100 قانون شهرداری

بخش عمده مقررات کمیسیون ماده 100 در تبصره‌های این ماده بیان شده است. مهم‌ترین احکام هر تبصره در بخش‌های مختلف این مقاله بررسی شد و در ادامه، خلاصه هر یک از تبصره‌های ماده 100 را مشاهده می‌کنید. همچنین می‌توانید متن کامل ماده 100 قانون شهرداری را از طریق لینک زیر دانلود کنید.

تبصره 1 ماده 100 شهرداری

در صورت احداث بنا بدون پروانه یا برخلاف مفاد پروانه ساختمانی، شهرداری مکلف است از ادامه عملیات جلوگیری کرده و پرونده را برای رسیدگی به کمیسیون ماده 100 ارجاع دهد. مالک از تاریخ ابلاغ، ۱۰ روز فرصت دارد دفاعیات کتبی خود را به کمیسیون ارائه کند و کمیسیون پس از بررسی، رای مقتضی را صادر می‌کند.

تبصره 2 ماده 100

این تبصره به اضافه بنای املاک مسکونی اختصاص دارد. در صورت امکان ابقای بنا، کمیسیون می‌تواند به جای تخریب، جریمه‌ای بین نیم تا سه برابر ارزش معاملاتی برای هر مترمربع اضافه بنا تعیین کند و در صورت عدم پرداخت جریمه، رای تخریب صادر خواهد شد.

تبصره 3 ماده 100 قانون شهرداری

در مورد اضافه بنای املاک تجاری، اداری و صنعتی، کمیسیون می‌تواند به جای تخریب، جریمه‌ای معادل دو تا چهار برابر ارزش معاملاتی برای هر مترمربع تعیین کند. در صورت خودداری از پرداخت جریمه نیز امکان صدور حکم تخریب وجود دارد.

تبصره 4 ماده 100 و جرائم آن

اگر ساختمانی بدون پروانه احداث شده باشد اما اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد، کمیسیون می‌تواند به جای صدور حکم تخریب، جریمه‌ای معادل یک‌دهم ارزش معاملاتی ساختمان یا یک‌پنجم ارزش سرقفلی (در صورتی که ملک دارای سرقفلی باشد) تعیین کند؛ هر کدام که مبلغ آن بیشتر باشد. پس از پرداخت جریمه، امکان صدور گواهی پایان‌کار توسط شهرداری وجود خواهد داشت.

تبصره 5 ماده 100

در صورت حذف یا غیرقابل استفاده بودن پارکینگ و نبود امکان اصلاح آن، کمیسیون می‌تواند جریمه‌ای معادل یک تا دو برابر ارزش معاملاتی برای هر مترمربع فضای پارکینگ تعیین کند و شهرداری پس از وصول جریمه، پایان‌کار را صادر می‌کند.

تبصره 6 ماده 100

این تبصره به تخلفات مربوط به تجاوز به معابر و رعایت نکردن بَرِ اصلاحی می‌پردازد. در چنین مواردی شهرداری موظف است از ادامه عملیات ساختمانی جلوگیری کرده و پرونده را برای رسیدگی به کمیسیون ماده 100 ارجاع دهد. همچنین رسیدگی به تخلفاتی مانند عدم استحکام بنا یا رعایت نکردن اصول فنی، بهداشتی و شهرسازی نیز در صلاحیت این کمیسیون قرار دارد.

تبصره 7 ماده 100 قانون شهرداری

مهندسان ناظر موظف‌اند اجرای ساختمان را مطابق پروانه و نقشه‌های مصوب کنترل کنند. در صورت قصور، امکان تعلیق پروانه اشتغال آنان وجود دارد و مأموران شهرداری نیز در صورت کوتاهی در جلوگیری از تخلفات، مسئولیت قانونی خواهند داشت.

تبصره 8 ماده 100 قانون شهرداری

دفاتر اسناد رسمی برای انتقال ساختمان‌ها باید گواهی پایان‌کار یا گواهی عدم خلاف شهرداری را بررسی کنند. البته برای برخی ساختمان‌های قدیمی یا املاک احداث‌شده پیش از تصویب طرح جامع، استثناهایی در قانون پیش‌بینی شده است.

تبصره 9 ماده 100

ساختمان‌هایی که پروانه آن‌ها پیش از تصویب طرح جامع شهر صادر شده باشد، از شمول برخی مقررات ماده 100 و تبصره نخست آن مستثنی هستند.

تبصره 10 ماده 100 شهرداری

مالک، قائم‌مقام قانونی یا شهرداری می‌توانند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ رای کمیسیون بدوی نسبت به آن اعتراض کنند. رسیدگی به اعتراض در کمیسیون دیگری با اعضای متفاوت انجام می‌شود و رای این کمیسیون قطعی است.

تبصره 11 ماده 100

ارزش معاملاتی ساختمان که مبنای محاسبه بسیاری از جرائم ماده 100 است، توسط شهرداری تهیه و پس از تصویب مرجع قانونی مربوط قابل اجرا می‌شود و معمولا هر سال مورد بازنگری قرار می‌گیرد.

جمع‌بندی

کمیسیون ماده 100 شهرداری مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی مانند ساخت‌وساز بدون پروانه، اضافه بنا، تغییر کاربری و حذف پارکینگ است. این کمیسیون با توجه به نوع تخلف می‌تواند رای به جریمه، تخریب یا تعطیلی محل کسب صادر کند و در شرایط قانونی نیز امکان اعتراض به آرای آن وجود دارد. آشنایی با مقررات ماده 100، از بروز هزینه‌های اضافی و مشکلات حقوقی در فرآیند ساخت‌وساز جلوگیری می‌کند.

در انتهای این مقاله امیدواریم اطلاعات خوبی درباره کمیسیون ماده 100 شهرداری کسب کرده باشید. در صورتی که در این مورد سوالی دارید می‌توانید آن را در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر پیشنهادی مطالعه مقالات آکادمی عمران

مشاهده مسیر یادگیری