انواع ضرایب پیمان و نحوه اعمال آن‌ها در پروژه‌های عمرانی + فیلم

در پروژه‌های عمرانی، آشنایی با ضرایب پیمان نقش مهمی در برآورد صحیح هزینه‌های ساخت‌وساز دارد؛ ضرایبی که نوع و مقدار هرکدام بسته به نوع پیمان، شرایط پروژه و کارفرما متفاوت است.

در این مقاله انواع ضرایب پیمان، مبانی آن‌ها و شیوه صحیح اعمالشان در برآورد و صورت‌وضعیت را بررسی می‌کنیم. اگر می‌خواهید درک روشن‌تری از تاثیر این ضرایب بر مبلغ نهایی قرارداد داشته باشید، تا پایان این مطلب همراه آکادمی عمران باشید.

ضرایب پیمان چیست؟

ضرایب پیمان اعداد و شاخص‌هایی هستند که در قراردادهای پیمانکاری برای اصلاح قیمت‌ها و هماهنگ‌سازی برآورد اولیه با شرایط واقعی اجرای پروژه به کار می‌روند.

این ضرایب باعث می‌شوند هزینه‌های مستقیم (مانند مصالح و نیروی انسانی)، هزینه‌های غیرمستقیم (مانند بالاسری و مدیریت پروژه) و همچنین شرایط خاص یا محدودیت‌های اجرایی به‌درستی در محاسبات مالی پروژه لحاظ شوند.

در نتیجه این فرآیند، قیمت پیشنهادی پیمانکار در مناقصه‌ها واقع‌بینانه تنظیم شده و ریسک‌های ناشی از نوسانات اقتصادی، تغییرات محیطی یا محدودیت‌های اجرایی کنترل می‌شود. بنابراین هم پیمانکار و هم کارفرما می‌توانند بر اساس برآوردی منصفانه و منطبق با واقعیت‌های پروژه تصمیم‌گیری کنند.

جهت آشنایی بیشتر با شرایط و ضوابط مناقصات به مقاله انواع مناقصه عمرانی مراجعه کنید.

بیش از ۵۰ ساعت آموزش حرفه‌ای ولی رایگان دفترفنی و ساختمان سازی

مشاهده

کاربرد ضرایب پیمان در قراردادهای عمرانی

ضرایب پیمان در سه مرحله اصلی چرخه اجرای پروژه نقش تعیین‌کننده دارند:

1- مرحله برآورد اولیه پروژه

ضرایبی مانند منطقه‌ای و بالاسری، مبنای برآورد واقع‌بینانه هزینه‌ها هستند و مانع از اختلاف مالی در ادامه پروژه می‌شوند.

2- مرحله مناقصه و ارائه پیشنهاد قیمت

پیمانکار با اعمال ضرایب پیمان می‌تواند قیمت پیشنهادی خود را متناسب با شرایط واقعی پروژه تنظیم کرده و دقت و رقابت‌پذیری پیشنهاد مالی را افزایش دهد.

برای آشنایی با جزئیات پیشنهاد قیمت به مقاله آموزش آنالیز بها و پیشنهاد قیمت مراجعه کنید.

3- مرحله اجرا و تنظیم صورت‌وضعیت‌ها

در طول اجرای پروژه، ضرایبی مانند تعدیل و منطقه‌ای موجب می‌شوند صورت‌وضعیت‌ها با تغییرات اقتصادی و شرایط اجرایی همگام باشند و اختلاف‌های مالی به حداقل برسند.

اگر قصد دارید درک خود از ضرایب پیمان را از سطح نظری به مهارت عملی ارتقا دهید، دوره آموزش دفتر فنی آکادمی عمران بهترین نقطه شروع است. در این دوره، تمام اصول و تکنیک‌های محاسبه ضرایب پیمان، تحلیل فهرست‌بها، برآورد اولیه، آنالیز بها، شرکت در مناقصات، لایحه تاخیرات و تنظیم صورت‌وضعیت‌ها با مثال‌های واقعی آموزش داده می‌شود.

مبانی قانونی ضرایب پیمان

ضرایب پیمان بر اساس مجموعه‌ای از اسناد رسمی، آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های نظام فنی و اجرایی کشور تعریف می‌شوند. پیمانکار و دستگاه اجرایی موظف‌اند در مراحل برآورد، مناقصه و صورت وضعیت نویسی مطابق این منابع عمل کنند.

مهم‌ترین منابع قانونی و اجرایی تعیین‌کننده ضرایب پیمان عبارت‌اند از:

1- شرایط عمومی پیمان

اصلی‌ترین سند حقوقی قراردادهای عمرانی است و مبنای نحوه پرداخت‌ها، برآورد، تغییر مقادیر پیمان، صورت‌وضعیت‌ها و تعدیل را مشخص می‌کند. بسیاری از ضوابط مرتبط با اعمال ضرایب (مانند تعدیل و پرداخت‌ها) از مفاد شرایط عمومی پیمان نشریه 4311 استخراج می‌شود.

2- فهرست‌بهای واحد پایه و پیوست‌های آن

تمام برآوردهای اولیه و پایه، مطابق با ضرایب پیمان در فهرست‌بها و دستورالعمل‌های پیوست آن‌ها انجام می‌شود. در ابتدای انواع فهرست‌بها (ابنیه، تاسیسات مکانیکی و برقی، راه و باند و غیره) ضرایبی مانند ضریب تجهیز کارگاه، ضریب بالاسری، ضریب منطقه‌ای و ضریب طبقات به‌صورت رسمی اعلام می‌شود.

3- بخشنامه‌های سازمان برنامه و بودجه کشور

بخشنامه‌های سازمان برنامه و بودجه، ضوابط و ضرایب اجرایی را تعیین و به‌روز می‌کنند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به شاخص های تعدیل (جدول‌های دوره‌ای تعدیل) و ابلاغیه‌های مربوط به ضرایب تجهیز کارگاه و بالاسری اشاره کرد.

4- دستورالعمل‌ها و راهنماهای تخصصی

علاوه بر بخشنامه‌های رسمی، دستورالعمل‌های تکمیلی برای نحوه محاسبه و اعمال برخی ضرایب منتشر می‌شود. این اسناد معمولا برای پروژه‌های با شرایط خاص (مانند مناطق صعب‌العبور، سازه‌های بلند یا پروژه‌های شهری با محدودیت ترافیکی) استفاده می‌شوند.

انواع ضرایب پیمان

به‌طور کلی، ضرایب پیمان در پروژه‌های عمرانی به دو گروه اصلی و فرعی تقسیم می‌شوند:

1- ضرایب اصلی (عمومی) شامل:

• ضریب پیمان (ضریب پیشنهادی)
• ضریب بالاسری
• ضریب منطقه‌ای
• ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه
• ضریب تعدیل
• ضریب طبقات

2- ضرایب فرعی (شرایطی و خاص) شامل:

• ضریب ارتفاع
• ضریب صعوبت و سختی کار
• ضرایب خاص پروژه‌ای

در ادامه، هر یک از این ضرایب را به‌صورت موردی و با جزئیات بررسی خواهیم کرد.

ضرایب اصلی پیمان (عمومی)

ضرایب اصلی پیمان، پایه مالی هر پروژه را تشکیل می‌دهند و تقریبا در تمام صورت‌وضعیت‌ها و برآوردهای اولیه به‌کار می‌روند؛ به همین دلیل، حذف آن‌ها از چرخه محاسبات عملا امکان‌پذیر نیست.

مهم‌ترین ضرایب عمومی که گاهی از آن‌ها با عنوان ضرایب پیمان در فهرست‌بها نیز یاد می‌شود، عبارت‌اند از:

1- ضریب پیمان (ضریب پیشنهادی پیمانکار)

ضریب پیمان که از آن با عنوان ضریب پیشنهادی پیمانکار نیز یاد می‌شود، مهم‌ترین ضریب موثر در تعیین قیمت قرارداد است و در مرحله مناقصه مشخص می‌شود.

این ضریب از تقسیم مبلغ پیشنهادی پیمانکار بر مبلغ برآورد اولیه کارفرما (برآورد مناقصه) به دست می‌آید و نشان می‌دهد پیمانکار هزینه پروژه را با چه میزان افزایش، کاهش یا برابری نسبت به برآورد کارفرما پیشنهاد کرده است.

از نظر مقدار، ضریب پیمان می‌تواند در سه حالت قرار گیرد:

• پیشنهاد پلوس (Plus): زمانی که مبلغ پیشنهادی پیمانکار بیشتر از برآورد کارفرما باشد و در نتیجه ضریب پیمان بزرگ‌تر از ۱ شود.
• پیشنهاد مینوس (Minus): زمانی که مبلغ پیشنهادی پیمانکار کمتر از برآورد کارفرما باشد و ضریب پیمان کوچک‌تر از ۱ باشد.
• پیشنهاد نت (Net): زمانی که مبلغ پیشنهادی پیمانکار دقیقا برابر با برآورد کارفرما باشد و ضریب پیمان برابر با ۱ شود.

از نظر نحوه بررسی، ضریب پیشنهادی معمولا در دو سطح محاسبه می‌شود:

ضریب پیشنهادی کل

این ضریب از تقسیم مبلغ کل پیشنهادی پیمانکار بر مبلغ کل برآورد کارفرما به دست می‌آید و درصد افزایش یا کاهش قیمت کلی پروژه را تعیین می‌کند.

ضریب پیشنهادی جزء (فصلی)

در اکثر مناقصه‌ها، به‌ویژه پروژه‌های بزرگ، برای هر فصل فهرست‌بها نیز ضریب جداگانه محاسبه می‌شود. این ضریب از تقسیم مبلغ پیشنهادی پیمانکار برای آن فصل بر برآورد کارفرما در همان فصل به دست می‌آید و برای کنترل تعادل قیمت‌ها و تحلیل پرت‌ها استفاده می‌شود.

در اسناد مناقصه ضریب پیشنهادی جزء (فصلی) در جدول الف، ضریب تجهیز کارگاه در جدول ب و ضریب پیشنهادی کل در جدول پ ثبت می‌شود.

2- ضریب بالاسری

ضریب بالاسری یکی از اصلی‌ترین ضرایب پیمان در پروژه‌های پیمانکاری است که به منظور پوشش هزینه‌های غیرمستقیم مانند هزینه‌های دفتر مرکزی، بیمه، مالیات و سایر هزینه‌های عمومی به کار می‌رود. مطابق با بخشنامه‌های سازمان برنامه و بودجه، ضریب بالاسری در طرح‌های عمرانی و غیرعمرانی متفاوت است.

برای طرح‌های عمرانی، ضریب بالاسری به‌طور معمول برابر با 1.30 برای پروژه‌های واگذار شده از طریق مناقصه و 1.20 برای پروژه‌های ترک تشریفات مناقصه تعیین می‌شود. در مقابل، برای طرح‌های غیرعمرانی، این ضریب برابر با 1.41 برای پروژه‌های مناقصه‌ای و 1.30 برای پروژه‌های ترک تشریفات است.

برای آشنایی بیشتر با ضریب و هزینه‌های بالاسری، فیلم زیر را مشاهده کنید.

3- ضریب منطقه‌ای

ضریب منطقه‌ای عددی است که برای تعدیل هزینه‌های اجرای پروژه در مناطق مختلف جغرافیایی به کار می‌رود.

قیمت‌های فهرست‌بها معمولا بر اساس شرایط مناطق برخوردار و دارای دسترسی مناسب به امکانات تدوین می‌شوند. به همین دلیل، در پروژه‌هایی که در مناطق دورافتاده یا کم‌برخوردار اجرا می‌شوند، ضریب منطقه‌ای اعمال شده تا هزینه واقعی اجرای کار بهتر منعکس شود.

این ضریب توسط سازمان برنامه و بودجه در قالب بخشنامه ضرایب منطقه‌ای کارهای پیمانکاری منتشر شده و برای هر شهرستان و هر رشته فهرست‌بها مقدار مشخصی تعیین شده است.

مقدار ضریب منطقه‌ای معمولا بزرگ‌تر از ۱ است. این ضریب افزایش هزینه‌های ناشی از شرایط محلی، فاصله از مراکز تامین و محدودیت‌های اجرایی را پوشش می‌دهد.

اگر می‌خواهید توضیحات کامل‌تری درباره این ضریب بخوانید، به مقاله ضریب منطقه ای مراجعه کنید.

4- ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه

ضریب تجهیز کارگاه عددی است که برای تعیین مبلغ فصل تجهیز و برچیدن کارگاه استفاده می‌شود. این ضریب از تقسیم مبلغ پیشنهادی پیمانکار بر برآورد مشاور به دست می‌آید؛ مثلا اگر برآورد مشاور ۱۰۰ میلیون و پیشنهاد پیمانکار ۱۲۰ میلیون باشد، ضریب برابر ۱.۲۰ خواهد بود.

این ضریب فقط بر اساس پیشنهاد پیمانکار در جدول ب معتبر است و هیچ ضریب دیگری (مانند منطقه‌ای یا بالاسری) در آن اعمال نمی‌شود.

در فهرست‌بهای عمرانی، فصل تجهیز کارگاه به‌صورت مستقل آمده و توضیحات آن در پیوست ۵ فهرست‌بها ارائه شده است. در صورت‌وضعیت‌ها نیز همین ضریب و متناسب با میزان پیشرفت عملیات اعمال می‌شود تا پرداخت‌ها با هزینه واقعی تجهیز کارگاه هماهنگ باشد.

برای مطالعه نکات فنی و جزئیات بیشتر، به مقاله تجهیز کارگاه چیست مراجعه کرده و یا فیلم زیر را مشاهده کنید.

5- ضریب تعدیل

اختلاف هزینه‌های واقعی انجام کار و هزینه‌هایی که طبق قرارداد به پیمانکار تعلق می‌گیرد توسط صورت وضعیت تعدیل و با استفاده از ضریب تعدیل قابل پرداخت است. در واقع ضریب تعدیل ابزاری برای اصلاح مبالغ قرارداد در طول اجرای پروژه است.

با توجه به اینکه هزینه‌های اجرای کار ممکن است در اثر تورم و تغییر قیمت مصالح، دستمزد یا تجهیزات تغییر کند، در قراردادهایی که تعدیل پیش‌بینی شده است از این ضریب برای به‌روز کردن مبالغ صورت‌وضعیت‌ها استفاده می‌شود تا پرداخت‌ها با شرایط واقعی بازار هماهنگ شود.

محاسبه ضریب تعدیل بر اساس شاخص‌های تعدیل انجام می‌شود که توسط سازمان برنامه و بودجه به‌صورت دوره‌ای (معمولا فصلی) منتشر می‌شوند. این شاخص‌ها میانگین تغییرات قیمت عوامل مختلف اجرای پروژه را در دوره‌های زمانی مختلف نشان می‌دهند.

6- ضریب طبقات

ضریب طبقات برای جبران هزینه‌های اضافی اجرای کار در طبقات بالاتر از همکف یا پایین‌تر از زیرهمکف در پروژه‌های ساختمانی به‌کار می‌رود. چون قیمت‌های فهرست‌بها بر مبنای کار در تراز همکف تدوین شده‌اند، افزایش طبقات موجب افزایش هزینه حمل مصالح، جابه‌جایی تجهیزات و کاهش راندمان اجرایی می‌شود؛ بنابراین این ضریب برای تعدیل این تفاوت‌ها اعمال می‌گردد.

مبنای محاسبه ضریب طبقات در پیوست فهرست‌بهای ابنیه ارائه شده و بر اساس مساحت زیربنا در طبقات مختلف تعیین می‌شود. در صورت تغییر تعداد یا مساحت طبقات در حین اجرا، این ضریب باید مجددا محاسبه و در آخرین صورت‌وضعیت اعمال شود.

برای دریافت جزئیات این ضریب به مقاله آخرین فهرست بهای ابنیه مراجعه کنید.

ضرایب فرعی پیمان (شرایطی و خاص)

این ضرایب در پروژه‌هایی اعمال می‌شوند که دارای شرایط خاص اجرایی، جغرافیایی، فنی یا قراردادی باشند. برخلاف ضرایب اصلی که تقریبا در اکثر پیمان‌ها کاربرد دارند، ضرایب خاص تنها در صورت تحقق شرایط مشخص و تصریح در اسناد قرارداد مورد استفاده قرار می‌گیرند.

مهم‌ترین انواع ضرایب خاص عبارت‌اند از:

1- ضریب ارتفاع

ضریب ارتفاع برای جبران افزایش هزینه‌ها و دشواری اجرای کار در ارتفاعات بالاتر از تراز مبنا در پروژه‌های ساختمانی به‌کار می‌رود. از آنجا که قیمت‌های فهرست‌بها معمولا برای طبقه همکف و زیر همکف تدوین شده‌اند، اجرای کار در ارتفاع‌های بیشتر (به دلیل نیاز به داربست‌بندی، افزایش مخاطرات ایمنی و کاهش بهره‌وری نیروی انسانی) مشمول اعمال این ضریب می‌شود.

این ضریب تا فهرست‌بهای سال ۱۳۸۸ کاربرد داشت و پس از آن از فهرست‌بها حذف شده است؛ با این حال، در قراردادهایی که بر مبنای فهرست‌بهای قبل از این سال منعقد شده‌اند و ضریب ارتفاع در دفترچه برآورد پیمان درج شده باشد، اعمال آن در صورت‌وضعیت‌ها همچنان مجاز است. نحوه محاسبه ضریب ارتفاع در پیوست‌های فهرست‌بهای مربوطه تعیین می‌شود و تابعی از میزان ارتفاع اجرای کار است.

در حال حاضر، ضریب طبقات جایگزین ضریب ارتفاع شده است.

2- ضریب صعوبت و سختی کار

ضریب صعوبت و سختی کار برای جبران هزینه‌های اضافی ناشی از اجرای پروژه در شرایط دشوار اعمال می‌شود. این شرایط می‌تواند شامل محیط‌های کاری پیچیده مانند مناطق پرترافیک، تونل‌ها، معادن، زمین‌های شیب‌دار یا موقعیت‌هایی باشد که باعث کاهش بهره‌وری و افزایش زمان اجرا می‌شوند.

این نوع از ضرایب پیمان معمولا به‌صورت درصدی به بهای واحد برخی ردیف‌های فهرست‌بها افزوده می‌شود و میزان آن بسته به میزان دشواری کار در اسناد قرارداد یا شرایط خصوصی پیمان تعیین می‌گردد.

3- ضرایب خاص پروژه‌ای

ضرایب خاص پروژه‌ای به ضرایبی گفته می‌شود که در شرایط ویژه و کاملا غیرمعمول توسط کارفرما یا دستگاه اجرایی تعیین می‌شوند. این ضرایب در تمام پروژه‌ها وجود ندارند و فقط زمانی اعمال می‌شوند که اجرای کار با محدودیت‌ها، ریسک‌ها یا ویژگی‌های خاصی همراه باشد که در فهرست‌بها یا ضرایب عمومی پوشش داده نشده‌اند.

کارفرما معمولا این ضرایب را با استناد به شرایط خاص پروژه و با هدف جبران هزینه‌های اضافی، خطرپذیری بالاتر یا نیاز به تجهیزات و فرآیندهای ویژه تعیین می‌کند. مقدار این ضرایب می‌تواند بسته به ماهیت پروژه متفاوت باشد و در اسناد مناقصه یا پیوست‌های پیمان درج می‌شود.

نمونه‌هایی از موارد کاربرد ضرایب خاص پروژه‌ای:

• کار در محیط‌های صنعتی حساس مانند پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها
• پروژه‌های نفت و گاز یا محیط‌های دارای مواد خطرناک
• کار در مناطق فوق‌العاده حساس امنیتی یا مرزی
• عملیات اجرایی در شرایط آب‌وهوایی بی‌ثبات یا دارای ریسک بالا
• پروژه‌هایی که الزام‌های ایمنی، محیط‌زیستی یا فنی ویژه دارند.

به دلیل ماهیت اختصاصی این ضرایب، مقدار آن‌ها در فهرست‌بهای سالانه ارائه نمی‌شود و صرفا بر اساس شرایط واقعی پروژه و تصمیم کارفرما تعیین خواهد شد.

لازم به ذکر است حق بیمه تامین اجتماعی نیز با ضرایب مشخصی (مثل ۶٫۶٪، ۱۵٫۶٪، ۷٫۷۷٪، ۱۶٫۶۷٪) روی مبلغ کارکرد اعمال می‌شود؛ با این تفاوت که این ضرایب، جزء ضرایب پیمان محسوب نمی‌شوند و در دسته کسورات قانونی (عبارت کسور قانونی صحیح‌تر است) قرار می‌گیرند.

بیش از ۵۰ ساعت آموزش حرفه‌ای ولی رایگان دفترفنی و ساختمان سازی

مشاهده

ترتیب اعمال ضرایب پیمان

شناخت درست و نحوه اعمال ضرایب پیمان از عوامل کلیدی در محاسبه دقیق مبلغ پروژه و پیشگیری از اشتباهات یا دوباره‌کاری در روند برآورد و صورت‌وضعیت‌نویسی است.

در ضوابط فهرست‌بها، ترتیب قطعی و واحد برای تمامی ضرایب وجود ندارد؛ چرا که اکثر ضرایب به صورت ضرب یک عدد بزرگتر از 1 بوده و در ضرب تقدم و تاخر نداریم.

اما در عمل، دستگاه‌های اجرایی و مشاوران طبق یک روال پذیرفته‌شده، ضرایب مربوطه را در مراحل مختلف برآورد و صورت‌وضعیت و صرفا بر اقلام مشمول هر ضریب اعمال می‌کنند.

توجه داشته باشید که ترتیب و زمان ورود برخی ضرایب در برآورد اولیه (قبل از مناقصه) و در صورت‌وضعیت‌های حین اجرا متفاوت است. در ادامه، روند معمول اعمال ضرایب در هر مرحله به تفکیک تشریح شده است.

روند کلی اعمال ضرایب در برآورد اولیه

در مرحله تهیه برآورد مبنای مناقصه، محاسبه قیمت پروژه به صورت پلکانی و طبق این روال انجام می‌شود:

• استخراج مقادیر و بهای پایه: استخراج مقادیر از نقشه‌ها و ضرب در قیمت‌های واحد فهرست‌بهای مورد نظر
• اعمال ضرایبی نظیر ضریب منطقه‌ای، ضریب طبقات و ضریب بالاسری به برآورد هزینه اجرای عملیات که تقدم و تاخری نسبت به هم ندارند.
• اضافه کردن هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه به مبلغ بدست آمده از مرحله قبل

توجه داشته باشید در مرحله برآورد هیچ ضریبی به مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه تعلق نمی‌گیرد.

نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت (حین اجرا)

در زمان اجرای پروژه، ترتیب اعمال ضرایب بر اساس مبلغ پیمان و شرایط واقعی کار به شرح زیر است:

• محاسبه کارکرد ناخالص هر فصل: مقدار کار انجام‌شده و تاییدشده × قیمت واحد قراردادی (قیمت پایه فهرست‌بها)
• اعمال ضرایب جزء فصل طبق جدول الف پیشنهاد قیمت پیمانکار به هر فصل، که به جدول خلاصه فصول معروف است.
• اعمال ضریب منطقه‌ای، بالاسری و سایر ضرایب در صورت پیش‌بینی در پیمان به مبلغ حاصل از جمع فصول مرحله قبل
• تجهیز کارگاه: تجهیز کارگاه معمولا مقطوع است و در دوره اجرای کار بر اساس برنامه پرداخت توزیع می‌شود. به مبلغ تجهیز کارگاه فقط ضریب پیشنهادی پیمانکار ارائه شده در جدول ب، اعمال می‌شود.
• مبلغ ناخالص صورت وضعیت کارکرد از جمع دو مرحله قبلی بدست می‌آید.

اگر می‌خواهید بر روند دقیق و اصولی صورت‌وضعیت‌نویسی در پروژه‌های عمرانی کاملا مسلط شوید، آموزش متره و برآورد و صورت وضعیت آکادمی عمران را از دست ندهید.

در این دوره، تمام مراحل عملی از متره و استخراج مقادیر تا تنظیم صورت‌وضعیت و نحوه اعمال ضرایب به طور کاربردی و با مثال‌های واقعی آموزش داده می‌شود.

جمع‌بندی

ضرایب پیمان ابزاری برای واقعی‌سازی هزینه‌های پروژه و هماهنگ‌کردن قیمت‌های قراردادی با شرایط اجرایی، اقتصادی و محیطی هستند. این ضرایب بر اساس اسناد رسمی نظام فنی و اجرایی کشور تعریف شده و در دو گروه اصلی و فرعی، در مراحل مختلف برآورد، مناقصه و صورت‌وضعیت اعمال می‌شوند. رعایت صحیح ترتیب و دامنه شمول هر ضریب، شرط اصلی دستیابی به محاسبات دقیق و جلوگیری از اختلافات مالی در پروژه است.

در انتهای این مقاله امیدواریم اطلاعات خوبی درباره انواع ضرایب پیمان کسب کرده باشید. در صورتی که در این مورد سوالی دارید می‌توانید آن را در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید.

مسیر پیشنهادی مطالعه مقالات آکادمی عمران

مشاهده مسیر یادگیری